Biyolojinin Önemi ve Biyolojideki Dönüm Noktalarının İnsan Hayatına Katkıları

Görsel, iki farklı incelemeyi temsil eder. K, ince mantar kesitindeki boş hücre çeperlerini; L, gölet suyunda hareket ettiği gözlenen tek hücreli bir canlıyı gösterir. Çizimler aynı büyütmede değildir.

a) 1665 yılında mantar kesitinde gördüğü bölmelere hücre adını veren bilim insanını yazınız. K görüntüsünün neden canlı hücre içeriğini göstermediğini açıklayınız.

b) Mikroskobun gelişmesi, L gibi bir örnekten hareketle biyolojiye hangi iki katkıyı sağlamıştır?

c) Yalnızca bu iki çizime bakarak bütün canlıların aynı hücre yapısına sahip olduğu söylenebilir mi? Gerekçelendiriniz.

Görsel İnsan Genom Projesi ile ilişkilidir. Bir öğrenci, “İnsan genomundaki dizilerin belirlenmesi, bütün kalıtsal hastalıkların aynı gün tedavi edildiği anlamına gelir.” diyor.

a) Bu yorumdaki hatayı, bilgi elde etme ve tedavi geliştirme arasındaki farkla açıklayın.

b) Projenin insan hayatına bir olası katkısını yazın. Bu katkının gerçekleşmesi için gerekli bir sonraki araştırma adımını belirtin.

c) Genom verilerini değerlendiren biyologların bilgisayar bilimciler ve istatistikçilerle iş birliği yapması neden yararlı olabilir? Verilerin düzenlenmesi ve sonuçların yorumlanması açısından iki neden belirtin.

Görselde Uluslararası Uzay İstasyonuna benzer bir laboratuvar modülünde çalışan bir astronot sadeleştirilerek gösterilmiştir. 1, özel ışık altında marul yetiştirilen bir bitki yetiştirme kabinini; 2, kabin havasındaki karbondioksidi kullanarak oksijen üreten bir cihazı; 3, kullanılmış suyu süzerek yeniden kullanılabilir hâle getiren bir sistemi; 4 ise içine hücre kültürü kapları yerleştirilmiş, dönerek yapay çekim etkisi oluşturan bir santrifüjü temsil etmektedir.

Uzayda yürütülen biyolojik araştırmaların insan hayatına katkılarını düşünerek soruları cevaplayınız.

a) 1, 2 ve 3 numaralı sistemler astronotların hangi temel ihtiyaçlarının karşılanmasına yöneliktir? Her biri için bir ihtiyaç yazınız.

b) 4 numaralı santrifüjde aynı hücre kültürünün bir kısmı döndürülürken bir kısmı döndürülmeden bekletilirse araştırmacılar hangi soruya cevap arıyor olabilir? Bu düzenekte karşılaştırma yapmanın neden gerekli olduğunu açıklayınız.

c) 2 ve 3 numaralı sistemler için geliştirilen bilgi ve teknolojilerin Dünya'daki insan hayatına sağlayabileceği birer katkı örneği veriniz.

ç) “Uzay biyolojisi araştırmaları yalnızca astronotları ilgilendirir; Dünya'da yaşayan insanlara bir yararı yoktur.” görüşünü değerlendiriniz.

Görselde 15. yüzyılda bir Osmanlı şehrinin meydanı canlandırılmıştır. 1, öksüren ve havaya damlacık saçan hasta bir kişiyi; 2, birçok kişinin aynı bardakla su içtiği bir çeşmeyi; 3, el sıkışan iki kişiyi; 4 ise damlacıkların içinde gözle görülemeyecek kadar küçük canlıların büyütülmüş hâlini temsil etmektedir. Sağ alttaki hekim, gördüklerini not almaktadır.

Akşemseddin'in hastalıkların bulaşmasıyla ilgili düşüncesini görselle ilişkilendirerek soruları cevaplayınız.

a) 1, 2 ve 3 numaralı durumlarda hastalık etmenleri bir kişiden diğerine hangi yollarla geçebilir? Her biri için bulaşma yolunu yazınız.

b) Akşemseddin, mikroskop henüz icat edilmemişken hastalıkların “gözle görülmeyen küçük tohumlar” aracılığıyla bulaşabileceğini ileri sürmüştür. Bu düşüncenin 4 numaralı görselle ilişkisini açıklayınız. Bu fikrin o dönem için neden önemli olduğunu belirtiniz.

c) Akşemseddin'in düşüncesinin günümüzde salgın hastalıklardan korunmaya yönelik uygulamalara katkısını iki örnekle açıklayınız.

ç) “Bir düşüncenin bilimsel değeri, ancak o düşünceyi doğrulayan araçlar geliştirildiğinde ortaya çıkar; o zamana kadar ileri sürülen fikirlerin bilime katkısı yoktur.” görüşünü değerlendiriniz.