Bilim, Bilimin Doğası ve Bilimsel Araştırma Süreçleri Çalışma Soruları

Önizleme bilgisi: Bu konuda toplam 130 soru bulunuyor. Şu anda 4 soru gösteriliyor. Kalan 126 soruyu ve diğer içerikleri görmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.

Soru 1 Çoktan Seçmeli

Bazı bilim insanlarının araştırma yaptıkları problemler aşağıda belirtilmiştir.
X. Viral hastalıkların tedavisinde antibiyotikler kullanılabilir mi?
Y. Biyoçeşitliliğin korunması için alınması gereken tedbirler nelerdir?
Z. Nükleer enerji elde etmek için kullanılması gereken radyoaktif maddeler nelerdir?
M. Küresel ısınmanın engellenmesi için alınması gereken tedbirler nelerdir?
N. İnsanlarda hastalıklara sebep olan genler nasıl tedavi edilir?
Harflerle belirtilen bilim insanlarından hangisinin araştırması biyoloji bölümünün konusu olamaz?

A) X

B) Y

C) Z

D) M

E) N

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Soru 2 Çoktan Seçmeli

Bir bilim insanı DNA' nın sıcaklıklığa bağlı çözülme hızını araştırmış ve yaptığı gözlemlere bağlı olarak aşağıdaki grafiği çizmiştir.

Bilim insanı bu sonuçlara göre;
I. DNA, insan vücut sıcaklığına (36-37 oC) bağlı olarak çözünmez.
II. DNA moleküllerinin sıcaklığa duyarlılığı birbirinden faklı olabilir.
III. Yapısında guanin nükleotitlerinin sayısı fazla olan DNA molekülleri yüksek sıcaklığa dayanıklıdır.
yorumlarından hangilerini yapabilir?

A) Yalnız I

B) Yalnız III

C) I ve II

D) I ve III

E) II ve III

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Doğru Cevap: C

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

DNA molekülleri, yüksek sıcaklıklarda yapısını kaybetmeye başlar ve çözünür. Bu sıcaklık genellikle DNA'nın erime sıcaklığı olarak adlandırılır. DNA'nın bu sıcaklığa dayanıklılığı, molekül içindeki guanin ve sitozin baz çiftlerinin sayısına bağlıdır çünkü bu baz çiftleri arasında üç hidrojen bağı vardır ve daha güçlüdür. İnsan vücut sıcaklığı 36-37 °C civarındadır ve bu sıcaklık DNA'nın çözünmesine neden olmaz.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru öncül analizi ve yorum yapma türündendir. Grafik bilgisi kullanılarak verilen önermelerin doğruluğunu değerlendirmek gerekir. Grafik ile DNA'nın çözünme sıcaklıkları arasındaki ilişkiyi anlamalı, ayrıca DNA’nın yapısı ve sıcaklığa dayanıklılığı ile ilgili temel bilgileri yorumlamalıyız.

🔍 Öncüllerin Analizi

I. DNA, insan vücut sıcaklığına (36-37 °C) bağlı olarak çözünmez. Grafik DNA'nın çözünme sıcaklıklarının 65 °C'nin üzerinde olduğunu gösteriyor, bu nedenle I doğru.
II. DNA moleküllerinin sıcaklığa duyarlılığı birbirinden farklı olabilir. Grafik farklı DNA'ların farklı sıcaklıklarda çözündüğünü gösteriyor, bu önermede doğru.
III. Yapısında guanin nükleotitlerinin sayısı fazla olan DNA molekülleri yüksek sıcaklığa dayanıklıdır. Bu bilgi temel biyoloji bilgisidir ve doğrudur, ancak grafik üzerinden kesin yorum yapmak zor çünkü grafik bu konuda doğrudan bilgi vermiyor.

✅ Şıkların Analizi

A) Yalnız I önermesi doğru ama II de doğru olduğu için uygun değil.
B) Yalnız III doğru değil çünkü I ve II de doğru olabilir.
C) I ve II birlikte doğru; grafik doğrudan bu iki önermeyi destekliyor.
D) I ve III birlikte doğru olabilir, ancak II kesin grafikle kanıtlıdır ve göz ardı edilmemeli.
E) II ve III birlikte doğru olabilir, fakat I kesinlikle doğrudur çünkü çözünme sıcaklığı vücut sıcaklığından çok yüksektir.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: C şıkkı çünkü grafik ve konu bilgisi ışığında yalnızca I ve II kesin olarak söylenebilir, III önermesini grafik direkt desteklemez.

Soru 3 Çoktan Seçmeli

Bir grup öğrenci proje çalışması kapsamında “Işığın, patates bitkisinin filizlenmesi üzerinde olumlu etkisi vardır.” görüşünü ileri sürerek araştırmaya başlıyor. Öğrencilerin bu amaçla yaptığı çalışmaların aşamaları aşağıda verilmiştir.

► 10 adet patates alınarak her biri uzunlamasına ikiye kesilmiştir.

► Her bir patates parçasının üzerindeki göz bölgeleri sayılıp kaydedilmiştir.

► Her bir patates parçasının alt kısmı, ıslatılmış kağıt havlulara sarılmış ve kesik kısımları üste gelecek şekilde şeffaf naylon torbalara yerleştirilmiştir.

► Naylon torbaların ağızları kapatılarak üzerlerine toplu iğneyle eşit sayıda delik açılmıştır.

► Bu şekilde hazırlanan patateslerden yarısı ışık alan yarısı da karanlık ortama konulup diğer koşullar özdeş tutulmuştur.

► Öğrenciler bir hafta sonra naylon torbaların ağızlarını açarak her bir patates parçasının üzerindeki filizleri sayarak kaydetmişlerdir.

Bu çalışmayı üç kez tekrarlamışlardır.

► Bulgularına göre ışığın, filizlenmeyi olumlu yönde etkilediğini kaydetmişlerdir.

Öğrencilerin bu proje çalışmasında aşağıdakilerin hangisi yer almaz? ( 2018-TYT/Fen Bilimleri)

A) Kontrollü deney yapma

B) Gözlem yapma

C) Teori oluşturma

D) Çıkarım yapma

E) Hipotez oluşturma

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Doğru Cevap: C

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Bilimsel araştırmalar, belirli bir problemi çözmek veya bir soruyu cevaplamak için yapılan sistemli çalışmalardır. Bu süreçte hipotez kurma, gözlem yapma, kontrollü deneyler tasarlama ve sonuçlardan çıkarımlar yapma gibi adımlar izlenir. Amaç, doğal olayları anlamak ve açıklamak için güvenilir bilgiler elde etmektir.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru, bilimsel araştırma süreçlerini anlama ve verilen bir örnek olaydaki adımları doğru şekilde tanımlama becerisini ölçmeye yönelik bir Kavrama ve Uygulama sorusudur. Öğrencilerin bilimsel yöntemin temel basamaklarını bir senaryo üzerinden ayırt etmeleri beklenmektedir.

🔍 Öncüllerin Analizi

Sorunun kendisindeki önemli ifadeler:
1. “Işığın, patates bitkisinin filizlenmesi üzerinde olumlu etkisi vardır.” görüşü hipotez olarak ifade edilmiştir.
2. “Her bir patates parçasının üzerindeki göz bölgeleri sayılıp kaydedilmiştir.” ifadesi, gözlem yapıldığını gösterir.
3. “Bu şekilde hazırlanan patateslerden yarısı ışık alan yarısı da karanlık ortama konulup diğer koşullar özdeş tutulmuştur.” ifadesi, kontrollü deney yapıldığını gösterir.
4. “Bulgularına göre ışığın, filizlenmeyi olumlu yönde etkilediğini kaydetmişlerdir.” ifadesi, yapılan çıkarımı belirtir.

✅ Şıkların Analizi

A) Kontrollü deney yapma: Metinde, patateslerin yarısının ışık alan, yarısının ise karanlık ortama konulduğu ve diğer koşulların aynı tutulduğu açıkça belirtilmiştir. Bu durum, kontrollü bir deneyin yapıldığını gösterir.
B) Gözlem yapma: Patateslerin üzerindeki göz bölgelerinin ve daha sonra filizlerin sayılması ve kaydedilmesi doğrudan bir gözlem faaliyetidir.
C) Teori oluşturma: Teori, geniş kapsamlı, tekrar tekrar test edilmiş ve çok sayıda gözlem ve deneyi destekleyen bir açıklama modelidir. Bu proje çalışması bir hipotezi test etmeye yönelik tek bir deneyden ibarettir ve teori oluşturmak için yeterli değildir. Bilimsel bir teori, çok daha geniş ve kapsamlı bir araştırma sonucunda ortaya çıkar.
D) Çıkarım yapma: Öğrencilerin “ışığın, filizlenmeyi olumlu yönde etkilediğini” kaydetmeleri, deney sonuçlarından bir sonuca varma yani çıkarım yapma eylemidir.
E) Hipotez oluşturma: Öğrencilerin araştırmaya başlarken ileri sürdükleri “Işığın, patates bitkisinin filizlenmesi üzerinde olumlu etkisi vardır.” görüşü, test edilebilir bir hipotezdir.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: C şıkkı. Öğrencilerin yaptığı çalışma, bir hipotezi test etmek için tasarlanmış kontrollü bir deneydir ve gözlem, hipotez ve çıkarım adımlarını içerir. Ancak tek bir deneyle geniş kapsamlı bir bilimsel teori oluşturulmaz. Teoriler, çok sayıda test ve kanıtla desteklenen, daha geniş kapsamlı açıklamalardır.

Soru 4 Çoktan Seçmeli

Bütün hücrelerde mitokondri bulunur.” hipotezini kuran bir bilim insanı bazı hücrelerde mitokondrinin bulunmadığını tespit ediyor. Bu bilim insanının yapacağı ilk iş aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hipotezi değiştirmek

B) Yeni kanıtlar aramak

C) Hipoteze dayalı tahmin yapmak

D) Kontrollü deney yapmak

E) Nicel gözlemler yapmak

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Doğru Cevap: A

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Bilimsel yöntem, bir sorunu çözmek veya bir olayı anlamak için izlediğimiz sistematik adımlar bütünüdür. Bu adımlar gözlemle başlar, hipotez kurma, deney yapma ve sonuçları değerlendirme şeklinde ilerler. Eğer hipotezimiz deneyler sonucunda yanlış çıkarsa, o hipotezi değiştirmemiz gerekir.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru, bilimsel araştırma süreçlerindeki adımları ve özellikle bir hipotezin test edildikten sonra ne yapılması gerektiğini anlamaya yönelik bir yorum sorusudur. Bilimsel yöntemin mantıksal akışını kavramanı istiyor.

🔍 Öncüllerin Analizi

Soruda bir bilim insanının “Bütün hücrelerde mitokondri bulunur.” hipotezini kurduğu ve sonrasında yaptığı gözlemlerle bazı hücrelerde mitokondrinin bulunmadığını tespit ettiği belirtiliyor. Anahtar nokta, hipotezin yanlış olduğunun kanıtlanmış olmasıdır.

✅ Şıkların Analizi

A) Hipotezi değiştirmek: Bilimsel yöntemde bir hipotez, yapılan deneyler veya gözlemlerle çürütüldüğünde, doğru bilgiye ulaşmak için değiştirilmesi gereken ilk şeydir. Bu, bilimsel sürecin temel bir parçasıdır.
B) Yeni kanıtlar aramak: Hipotezin yanlış olduğu zaten tespit edilmiş. Bu aşamada yeni kanıtlar aramak, yanlış olduğu bilinen bir hipotezi doğrulamaya çalışmak anlamına gelir ki bu da bilimsel mantığa aykırıdır.
C) Hipoteze dayalı tahmin yapmak: Tahmin yapmak, hipotez kurulduktan sonraki ilk adımlardan biridir. Ancak hipotezin yanlış olduğu anlaşıldığında, artık bu hipoteze dayalı tahmin yapmanın bir anlamı kalmaz.
D) Kontrollü deney yapmak: Kontrollü deneyler, bir hipotezi test etmek için yapılır. Hipotezin yanlış olduğu zaten tespit edildiği için, aynı hipotezi test etmek için tekrar deney yapmak ilk yapılacak iş değildir.
E) Nicel gözlemler yapmak: Nicel gözlemler, verileri sayısal olarak toplamak demektir ve bu da bir hipotezi test etmek için kullanılan bir yöntemdir. Ancak hipotezin yanlış olduğu ortaya çıktıktan sonra, bu yanlış hipotez üzerine nicel gözlem yapmanın önceliği yoktur.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: A şıkkı. Bir hipotezin yanlış olduğu bilimsel olarak tespit edildiğinde, bilimsel sürecin mantığı gereği ilk yapılması gereken şey, o hipotezi doğru bilgiler ışığında değiştirmektir.

Bilim, Bilimin Doğası ve Bilimsel Araştırma Süreçleri

Soruyu çözdükten sonra açıklamayı oku