Canlıların Ortak Özellikleri

. Görselleri verilen canlılardan hangileri aktif yer değiştirme hareketi yapamaz?

.............

Görselleri verilen canlılardan hangileri üretici, hangileri tüketici olabilir?

Üreticiler: ................

Tüketiciler: ................

Görselleri verilen canlılardan hangileri büyüme ve gelişme gerçekleştirebilir?

.....................

Aşağıda çevremizdeki canlılara örnek olarak görseller verilmiştir.

1. Görsellerdeki canlıları beslenme şekillerine göre üretici ve tüketici olarak sınıflandırınız.

2. Görseldeki canlıların hangilerinde büyüme, hücre sayısındaki artış ile gerçekleşir?

3. Görseldeki canlılardan hangileri aktif olarak yer değiştirme hareketi yapabilir?

Canlıların ortak özellikleri ile ilgili aşağıdaki anahtar kelimeleri kullanarak her madde için en az 30 kelimelik birer metin yazınız.

a) Homeostasi, terleme, çevre sıcaklığı, vücut sıcaklığı

b) Balık, solungaç, ATP, boşaltım

c) Bitki, bakteri, çiçek, eşeyli üreme, eşeysiz üreme

ç) Yer değiştirme, yönelim hareketi, çevreye uyum

Görselleri inceleyerek aşağıdaki soruları cevaplayınız.

1. Organizasyon düzeylerine göre görseldeki canlılardan en basit ve en karmaşık olanları hangileridir? Bunlardan hangilerini gözle görülebilecek büyüklükte değildir?

2. Hangi görsel prokaryot hücre yapısına sahiptir? Cevabınızı gerekçesiyle açıklayınız.

3. Ökaryot tek hücreli yapıya örnek hangi resimdedir? Başka hangi canlılar, ökaryot tek hücreli canlıya örnek gösterilebilir?

4. 4 numarada verilen yapının görevi canlılarda başka hangi yapılarla gerçekleşebilir?

5. 11 numarada verilen yapının görevi farklı tür canlılarda başka hangi yapı ve organlarla gerçekleşebilir?

6. Canlı türlerinden örnekler vererek açıklayınız. 9 numaralı molekül nedir? Ne işe yarar? Hangi canlılar bu molekülü kullanır?

Aşağıda boşaltımla ilgili bir metin verilmiştir. Metinden yararlanarak soruları cevaplayınız.

Boşaltım olayı canlıların ortak özelliklerinden biridir. Boşaltım yapıları, canlılar arasında farklılık göstermektedir. İnsanda boşaltım maddelerinin çoğunu böbrek uzaklaştırır. Boşaltım ile metabolizma sonucu oluşan zararlı atıklar dışarı atılır. Bu sayede kararlı bir iç çevre sağlanmış olur.

Vücutta oluşan metabolizma atıklarının en önemlileri protein metabolizması sonucu oluşan amonyak, üre ve ürik asittir. Bu atıklardan amonyak diğerlerinden daha zehirlidir. İnsanlar amonyağın çoğunu daha az zehirli olan üreye, az bir kısmını ise ürik aside dönüştürerek böbreklerden idrar ile dışarı atar. Böbreklerin boşaltım faaliyetinin yanında birçok görevi daha vardır. Örneğin eritropoietin hormonu üreterek kırmızı kemik iliğinde alyuvar üretilmesini sağlar. Ayrıca böbrekler, D vitaminin aktifleşmesine yardım eder. D vitamini bağırsaklardan kalsiyum emilimini arttırarak kemik gelişimine katkıda bulunur. Böbrek fonksiyonlarını yitirmiş olan kişiler ise vücudun iç dengesini koruyabilmek için diyalize girmek zorunda kalırlar. Diyaliz makineleri sayesinde kanlarında bulunan zararlı atıklar temizlenir.

1. Yukarıdaki metinde canlıların boşaltım dışında hangi ortak özelliklerinden bahsedilmiştir?

2. Amonyak, üre ve ürik asidin vücuttan atılması sırasında gerçekleşen su kaybını çoktan aza doğru sıralayınız.

3. Böbrek fonksiyonlarını kaybetmiş bir kişi diyalize girerek kanındaki zararlı atıkları uzaklaştırabilir. Buna rağmen bu kişilerde hangi hastalıklar hâlâ devam edebilir? Cevabınızı metinde geçen böbreğin görevleri ile ilişkilendirerek veriniz.

Aşağıda metabolizma ile ilgili bir metin ve kütleye göre bazal metabolizma hızındaki değişimi gösteren bir grafik verilmiştir. Metin ve grafikten yararlanarak soruları cevaplayınız.

1. Bazal metabolizma düzeyinde beslenen, aynı boy ve yaştaki kadınlardan 100 kg kütleye sahip bir birey, vücut kütlesini koruyabilmek için 80 kg ağırlığa sahip başka bir bireyden günlük ne kadar fazla kalori almalıdır?

2. 70 kg kütleye sahip erkeklerin bazal metabolizma hızı, aynı kütledeki kadınların bazal metabolizma hızından her zaman yüksek midir? Görüşünüzü argümanlar sunarak açıklayınız.

3. 35 yaşında, 1,68 metre boyunda 50 kg kütleye sahip bir kadının, aşırı beslenerek 22 kg daha ağırlaştığında bazal metabolizma hızında yaklaşık ne kadarlık artış görüleceğini hesaplayınız. Cevabınızı yüzde olarak ifade ediniz.

4. 1,68 metre boyunda, 35 yaşında, 50 kg kütleye sahip iki kadının bazal metabolizma hızlarının toplamı; 1,68 metre boyunda, 35 yaşında, 100 kg kütleye sahip bir kadının bazal metabolizma hızından farklı mıdır? Cevabınızı destekleyecek iki tane argüman sununuz.

Aşağıda canlıların ortak özelliklerinden biri olan hareket ile ilgili bir metin ve grafik verilmiştir. Metin ve grafikten yararlanarak aşağıdaki soruları cevaplayınız.

Hareket, tüm canlılarda görülen ortak özelliklerden biridir. Pasif ve aktif (yer değiştirme) olmak üzere iki çeşit hareket vardır. Bitkiler ve mantarlar pasif hareket ederken hayvanlar aktif hareket ederler. Hayvanlarda aktif hareketin yüzme, uçma ve koşma (yürüme, zıplama) gibi çeşitleri vardır. Bir hayvanın yer değiştirebilmesi için enerji harcaması gerekir. Yani hareket ederken enerji tüketilir ve bu tüketim farklı çevrelerdeki değişik yer değiştirme tipleri için (yüzme, uçma, koşma) aynı değildir. Aşağıdaki grafik yüzme, koşma ve uçma şeklinde yer değiştiren hayvanların katettikleri her metre için vücut ağırlığı başına, joule cinsinden enerji tüketimlerini göstermektedir.

1. Vücut kütleleri aynı olan üç hayvandan biri koşma, biri yüzme diğeri uçma hareketi yapmaktadır. Bu hareketleri birim mesafede harcanan enerji miktarının büyüklüğüne göre çoktan aza doğru sıralayınız.

2. Koşan bir hayvanın, aynı büyüklükteki yüzen bir hayvana göre, katettiği her metre başına daha fazla enerji tüketmesinin nedenini gerekçeleriyle açıklayınız.

3. Enerji tüketimlerinde birim mesafe değilde birim zaman baz alınsaydı yüzen, uçan ve koşan hayvanlardan hangisinin harcadığı enerji daha fazla olurdu? Açıklayınız.

4. Aynı mesafeyi koşan bir at ile bir kedinin enerji tüketimleri karşılaştırılacak olursa hangisi daha az enerji harcar? Cevabınızı grafikteki bilgileri kullanarak veriniz.

Amino asit oksidasyonu sonucu oluşan bir boşaltım atığı olan NH₃'ü (Amonyak), NH₃, üre ve ürik asit kristalleri halinde atan canlı gruplarını yazınız.