Üç Üst Âlem (Domain) Sistemi

Canlılar için daha kapsayıcı bir harita

Bir bilim sergisi, canlıları yalnız bitki ve hayvan olarak ayıran eski bir panoyu yeniliyor. Yeni panoda hücresel ve moleküler özellikler dikkate alınıyor. Haritadaki kutular güncel üç domainli yaklaşımı gösterir; dalların konumu bir evrim ağacı anlamına gelmez.

a) I ve II kutularına prokaryot yapılı iki domainin adını herhangi bir sırayla, III kutusuna uygun domain adını yazınız.

b) Haritadaki iki prokaryot grubun tek bir domain olarak birleştirilmesi neden yalnız hücre tipine bakılarak savunulamaz?

c) Mikroskobik canlıların ve moleküler farklılıkların tanınması, eski iki gruplu panonun yenilenmesini neden gerekli kılmıştır?

d) “Üç domain olduğuna göre üç farklı temel hücre tipi vardır.” yargısını haritayı kullanarak değerlendiriniz.

Çekirdek kaydı tek başına yeter mi?

Bir laboratuvar K, L ve M örneklerini hücresel yapı, hücre duvarı özellikleri ve ribozomal RNA (rRNA) bakımından karşılaştırmıştır. Tablodaki referans uyumları bu kurgusal çalışma için doğrulanmış sonuçlardır; bir tek kısa RNA parçasından bütün canlılara uygulanacak kural çıkarılmamaktadır.

a) K, L ve M örneklerini uygun domainlerle eşleştiriniz. Her eşleştirmede kullandığınız kaydı belirtiniz.

b) K ile L’nin çekirdek zarının bulunmaması hangi ortak hücre tipini gösterir? Bu özellik aynı domaini göstermeye neden yetmez?

c) “Hücre duvarı görülen her örnek bakteridir.” iddiasını bu dosyadan yararlanarak değerlendiriniz.

d) M’de çekirdek zarı bulunması ile hücre duvarı saptanmamasının bilgi değeri aynı mıdır? Ökaryot domainini belirleme bakımından açıklayınız.

Prokaryot modelindeki adsız yapılar

Şekil, belirli bir prokaryot hücreyi temsil eden özgün ve ölçekli olmayan bir modeldir. A işareti büyük kromozomal DNA’yı, B ise ondan ayrı küçük halkasal DNA’yı göstermektedir. Kamçı ve plazmit gibi bazı yapılar bütün prokaryotlarda bulunmak zorunda değildir.

a) A’nın yer aldığı bölgenin adını ve B ile gösterilen yapının adını yazınız. Bu iki DNA yapısı arasındaki farkı belirtiniz.

b) C, D ve E ile gösterilen yapıların adlarını yazınız.

c) F ile gösterilen yapıyı adlandırınız. Bu yapıya sahip olmayan bir prokaryotun su akışıyla yer değiştirmesi mümkün müdür? Açıklayınız.

d) “A çevresinde çekirdek zarı çizilmediği için bu hücrede DNA bulunmaz.” yorumundaki hatayı açıklayınız.

Bir model bütün prokaryotları anlatır mı?

K, L, M ve N farklı prokaryot örnekleridir. Tablodaki var/yok kayıtları bu soru modeli için doğrulanmıştır. Dördünde de hücre zarı, sitoplazma, ribozom ve DNA vardır; zarla çevrili çekirdek yoktur. Beslenme ve ek yapı kayıtları tabloda verilmiştir.

a) Tablodaki örnekler arasında plazmit taşıyanların oranını hesaplayınız. Bu oran bütün prokaryotlara genellenebilir mi?

b) “Kamçı taşıyan örnekler yalnız heterotrof beslenir.” yargısını iki karşılaştırmayla sınayınız.

c) L’de bulunan pilusun temel işlevi ile kamçının işlevini ayırınız. L’nin pilus taşıması onun kamçıyla hareket ettiğini gösterir mi?

d) “Zarlı organelleri bulunmadığına göre bu örneklerde ribozom da yoktur.” yorumunu düzeltiniz.