Mineraller

Görselde minerallerin doğadaki yolculuğu gösterilmiştir. 1 numarada içinde çözünmüş mineraller bulunan toprak ve kayalar, 2 numarada kökleriyle topraktan su alan bir bitki, 3 numarada bu bitkiyle beslenen ve yalaktan su içen bir inek, 4 numarada ise süt içip salata yiyen bir öğrenci yer almaktadır.

Minerallerin canlılar tarafından nasıl elde edildiğini görselle ilişkilendirerek soruları cevaplayınız.

a) Mineral nedir? Minerallerin organik moleküllerden ayrılan bir özelliğini yazınız.

b) 2 numaradaki bitki mineralleri topraktan hangi şekilde alır? Bu alımda suyun hangi özelliği önemlidir?

c) 3 ve 4 numaradaki canlıların mineral ihtiyacını karşılama yollarını görseldeki oklardan yararlanarak açıklayınız.

ç) Bir öğrenci, “Vücudumuz ihtiyaç duyduğu mineralleri kendisi üretebildiği için besinlerle mineral almamıza gerek yoktur.” demiştir. Bu görüşü değerlendiriniz.

Görselde insan vücudunda bazı minerallerin görev yaptığı yapılar numaralandırılmıştır: 1 boyundaki tiroit bezi, 2 kandaki alyuvarlar, 3 dişler, 4 kemikler.

Minerallerin vücuttaki görevlerini görselle ilişkilendirerek soruları cevaplayınız.

a) 1 numaralı bezin hormon üretebilmesi için gerekli mineral hangisidir? Bu mineralin eksikliğinde ortaya çıkabilecek bir sağlık sorununu ve bunu önlemek için alınan bir toplumsal önlemi yazınız.

b) 2 numaradaki hücrelerin oksijen taşıyabilmesinde görev alan mineral hangisidir? Eksikliğinde görülen hastalığı ve belirtilerini yazınız.

c) 3 ve 4 numaralı yapıların sağlamlığı için gerekli iki minerali yazınız. Bu minerallerin bulunduğu birer besin örneği veriniz.

ç) Ergenlik dönemindeki bir öğrenci süt ve süt ürünlerini hiç tüketmemektedir. Bu beslenme alışkanlığının ileriki yaşlarda kemik sağlığına olası etkisini açıklayınız.

Sıcak bir yaz gününde maraton koşan bir sporcu çok terlemiştir (1). Yarışın ilerleyen bölümünde sporcunun baldır kaslarında şiddetli kramp oluşmuş ve koşmayı bırakmak zorunda kalmıştır (2). Sağlık ekibi sporcuya sadece sade su yerine muz, ayran ve az miktarda tuz içeren bir destek önermiştir (3).

Verilen durumu minerallerin görevleriyle ilişkilendirerek soruları cevaplayınız.

a) 1 numaradaki terleme ile vücuttan su dışında hangi mineraller kaybedilir? Bu minerallerin vücutta ortak bir görevini yazınız.

b) 2 numaradaki kas krampının oluşmasını mineral kaybıyla ilişkilendirerek açıklayınız.

c) 3 numaradaki besinlerin sporcuya önerilmesinin nedenini, içerdikleri minerallerle birlikte açıklayınız.

ç) Bir başka sporcu, “Çok terlediğimde yalnızca çok miktarda sade su içmem yeterlidir.” demektedir. Bu görüşü değerlendiriniz ve aşırı tuz tüketiminin olası bir zararını yazınız.

Bir öğrenci aynı yaşta üç fasulye fidesini eşit büyüklükteki saksılarda aynı ışık ve sıcaklık koşullarında yetiştirmiştir. 1 numaralı saksıyı içinde gübre çözünmüş suyla, 2 numaralı saksıyı magnezyum içermeyen besin çözeltisiyle, 3 numaralı saksıyı ise mineral içermeyen saf su ve yıkanmış kumla beslemiştir. Birkaç hafta sonra görseldeki sonuçları elde etmiştir: 1 numaralı bitki sağlıklı ve koyu yeşil, 2 numaralı bitkinin alt yapraklarında damarlar arası sararma, 3 numaralı bitkide ise cücelik, solgun yapraklar ve zayıf kök gelişimi görülmüştür.

Deney sonuçlarını minerallerin bitkiler için önemiyle ilişkilendirerek soruları cevaplayınız.

a) Bu deneyin bağımsız değişkeni, bağımlı değişkeni ve kontrol grubu nedir?

b) Magnezyum yaprağa yeşil rengini veren klorofilin yapısında bulunur. 2 numaralı bitkideki sararmanın nedenini ve bunun bitkinin besin üretimine etkisini açıklayınız.

c) 3 numaralı bitkide görülen belirtiler, minerallerin bitkiler için hangi görevlerini ortaya koymaktadır?

ç) Bitkilerdeki mineral eksikliği, bu bitkilerle beslenen hayvanları ve insanları nasıl etkileyebilir? Görselden ve besin ilişkisinden yararlanarak açıklayınız.