Organik Moleküller

Öğünden Hücreye

Görselde kahvaltı, öğle ve akşam öğünlerinden örnekler; bunlarla ilişkili organik molekül grupları gösterilmiştir. Bilgileri kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.

Görseldeki bilgi ve örnekleri kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.

I. Yakın zamanda egzersiz yapacak bir öğrenci, görseldeki kahvaltı örneklerinden hangilerini kısa süreli enerji gereksinimiyle ilişkilendirebilir? Bu besinlerdeki temel molekül grubunun rolünü açıklayınız.

II. Öğle tabağındaki fasulyeyi ve tavuk/balığı, proteinlerin yapı taşı ve görevini kullanarak büyüme ve doku onarımıyla ilişkilendiriniz.

III. Öğündeki ekmek ile zeytinyağlı yemeği karşılaştırınız: baskın organik molekül grupları enerji kullanımında nasıl farklı görevler üstlenir?

IV. Bir öğrenci gün boyu yalnız ekmek ve reçelle beslendiğini söylüyor. Görseldeki diğer öğün örneklerini kullanarak beslenmesini nasıl çeşitlendirirdiniz? Her eklemenin sağlayacağı molekül grubunu ve önemini yazınız.

Organik Molekül Aileleri

Şemada karbohidrat, lipit, protein, nükleik asit ve vitamin grupları ile bazı örnekler özetlenmiştir. I-IV sorularını yanıtlayınız.

Görseldeki bilgi ve örnekleri kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.

I. Hücre bölünmesinden önce DNA’nın kopyalanması ve yeni hücrelere aktarılması neden önemlidir? DNA ile RNA’nın bu bilgi akışındaki rollerini açıklayınız.

II. Bir öğrenci sükroz içeren bir besini tükettiğinde, sükrozun hücrelerde kullanılabilir küçük birimlere dönüşmesi için sindirimde hangi işlem gerçekleşmelidir? Ürünleri yazınız.

III. Fosfolipitler ile trigliseritlerin ikisi de lipit olmasına rağmen fosfolipitler hücre zarında neden daha uygun bir yapı oluşturur?

IV. Bir enzim uygun substratına bağlanamaz hâle geliyor. Enzimin amino asit dizisindeki bir değişiklik bu duruma nasıl yol açabilir?

Karbon ve Fonksiyonel Gruplar

Şema karbon iskeletine bağlanabilen bazı elementleri ve fonksiyonel grup örneklerini gösterir. Çizim, molekül yapısını anlamayı kolaylaştırmak için hazırlanmış temsili bir modeldir.

Görseldeki bilgi ve örnekleri kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.

I. İki molekülün karbon iskeleti aynıdır; birinde hidroksil, diğerinde karboksil grubu bulunur. Bu moleküllerin kimyasal özellikleri ve hücredeki görevleri neden aynı olmak zorunda değildir?

II. Bir molekülün yalnızca C, H, O ve N atomlarını içerdiğini bilmek, hangi organik molekül grubuna ait olduğunu belirlemek için yeterli midir? Neden; başka hangi yapısal ipuçlarına bakılır?

III. Karbon atomlarının zincir veya halka biçiminde farklı iskeletler oluşturabilmesi organik molekül çeşitliliğine nasıl katkı sağlar?

IV. İki molekül aynı fonksiyonel gruba sahip olsa bile karbon iskeletleri farklıysa aynı görevleri üstlenmeleri garanti midir? Yapı ve görev ilişkisini kullanarak açıklayınız.

Kaynak, Yapı ve Hücredeki Görev

Görselde organik moleküllerin doğal ve laboratuvar kaynakları ile hücrelerde üstlenebilecekleri roller özetlenmiştir. I-IV sorularını yanıtlayınız.

Görseldeki bilgi ve örnekleri kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.

I. Bir organik molekül canlılardan elde edilmek yerine laboratuvarda sentezleniyor. Kaynağın değişmesi, molekülün organik olarak sınıflandırılmasını değiştirir mi? Yapıyı ölçüt alarak açıklayınız.

II. Büyük yapılı bir organik molekül ile küçük bir inorganik molekül hücre zarından aynı kolaylıkla geçer mi? Molekül boyutunu ve zarın seçici geçirgenliğini birlikte değerlendiriniz.

III. Proteinlerin hem hücresel yapıların bileşeni hem de metabolik tepkimelerde görev alan enzimler olabilmesini nasıl açıklarsınız?

IV. Yapısal proteinlerin ve enzim proteinlerin üretimi azalırsa, hücrede hangi iki farklı süreç aksayabilir? Her biri için gerekçe yazınız.