Biyoçeşitlilik

Üç gözlem, üç çeşitlilik düzeyi

Bir doğa araştırmasında I–III kartları hazırlanmıştır. I’de aynı türe ait bitkilerin farklılıklarının kalıtsal olduğu ayrıca doğrulanmıştır. II farklı türlerin aynı alanda bulunmasını, III ise canlılar ve cansız koşullarıyla farklı yaşam sistemlerini karşılaştırır.

a) I, II ve III kartlarını genetik, tür ve ekosistem çeşitliliği olarak eşleştiriniz.

b) I’deki farklı görünümler neden tek başına yeni türler bulunduğunu göstermez?

c) Bir bölgede yalnız ağaç türlerini saymak biyoçeşitliliğin tamamını belirlemeye yeter mi? Eksik iki boyut yazınız.

d) “Biyoçeşitliliğin artması yalnız toplam birey sayısının artmasıdır.” ifadesini düzeltiniz.

Eşit birey sayısı, farklı genetik kayıt

P ve Q grupları aynı bitki türüne ait onar birey içerir. G1–G3, belirli kalıtsal işaretler bakımından ayırt edilmiş genetik profil kodlarıdır; tür adları değildir. Veriler kurgusaldır. Q’da yalnız G3 profilli iki bireyin kaybolduğu bir durum ayrıca değerlendirilecektir.

a) P ve Q’nun tür sayıları ile gözlenen genetik profil sayılarını karşılaştırınız.

b) Q’daki G3 profilli iki birey kaybolursa kalan birey ve profil sayılarını yazınız.

c) İki gruptaki bitki boyunun farklı ölçülmesi, tek başına bu farkın kalıtsal olduğunu kanıtlar mı? Hangi ek bilgi gerekir?

d) “Aynı türden on birey korunuyorsa hangi bireylerin seçildiği önemsizdir.” görüşünü genetik çeşitlilik açısından değerlendiriniz.

Su, orman ve bozkır birlikte

Görselde üç temsili alan vardır. A’da tatlı su ve sazlık, B’de ağaçlarla kaplı toprak, C’de açık otsu bitki örtüsü ve taşlı zemin görülür. Bunlar gerçek bir bölgenin envanteri veya eşit ölçekli örnekleri değildir. Görünmeyen mikroorganizmaların da bu sistemlerde bulunabileceği kabul edilir.

a) A, B ve C’yi göl/sulak alan, orman ve bozkır olarak adlandırınız. Bir arada bulunmaları hangi çeşitlilik düzeyini örnekler?

b) A veya B’den iki canlı ve iki cansız bileşen örneği seçiniz.

c) B’deki kuşlar, ağaçlar ve mantarlar topluluğu ile bu canlıların toprak/su koşullarıyla birlikte ele alınması arasındaki kavram farkını açıklayınız.

d) C’de daha az ağaç görülmesi onun biyolojik açıdan değersiz olduğunu veya B’nin her çeşitlilik ölçütünde kesin üstün olduğunu gösterir mi?

Yirmi bireyin içinde kaç tür var?

A ve B alanlarında aynı yöntemle yapılan eşit büyüklükteki örneklemelerin bütün bireyleri sayılmıştır. K, L, M ve N farklı tür kodlarıdır. Sayılar kurgusaldır; iki örneklemden daha geniş bölgenin tüm canlıları hakkında kesin hüküm verilmez.

a) A ve B örneklemlerindeki toplam birey ve tür sayılarını ayrı ayrı hesaplayınız.

b) Hangi örneklem tür zenginliği bakımından daha yüksektir? Toplam birey sayısı bu farkı açıklar mı?

c) A’daki L türüne ait iki birey de kaybolursa örneklemin tür sayısı kaç olur? Bu kayıt tek başına L’nin dünya genelinde tükendiğini gösterir mi?

d) Bir infografikte “A’da daha çok K var, bu yüzden bütün biyoçeşitlilik A’da daha yüksektir.” yazılmasını değerlendiriniz.