Canlılık İçin Enerjinin Önemi

Enerji dönüşümü şemasında organik bileşiklerden biyolojik işe uzanan yolu ve farklı basamaklardaki ısı oklarını inceleyin.

a) Hücresel solunum ile biyolojik iş kutuları arasına yazılabilecek temel enerji aktarıcı molekülü belirtin ve görevini açıklayın.

b) Şemadaki ısı okları, enerjinin canlı sistemde sürekli aynı verimle yeniden kullanılacağı iddiasını nasıl etkiler?

c) Işık almayan fakat yeterli depo besini bulunan canlı bir bitki dokusunda biyolojik iş hemen tamamen durur mu? Şemadaki yolu kullanarak gerekçelendirin.

Kış Uykusunda Enerji Bütçesi

Kış uykusundaki bir kirpinin etkinliği azalır. Aşağıdaki tabloda, gözlem boyunca vücudundaki depo besinlerden kalan göreli miktar verilmiştir.

I. Tablodaki değişimi kendi cümlelerinizle açıklayınız.

II. Kirpinin hareketi azalmış olsa da neden enerji gereksinimi devam eder? İki yaşamsal sürece örnek veriniz.

III. Depo besinlerdeki kimyasal enerjinin hücrenin kullanabileceği enerjiye dönüşüm yolunu açıklayınız.

IV. Depo besin miktarı çok azaldığında kirpinin yaşamsal faaliyetleri açısından ne gibi bir risk ortaya çıkar?

Canlı Etkinliklerinde Enerji

Görselde koşan bir çocuk, taşıdığı tohumu hareket ettiren bir karınca ve uçan bir kuş görülüyor. Üç canlı farklı işler yapıyor.

I. Enerjiyi “iş yapabilme veya değişime neden olabilme” düşüncesinden yararlanarak tanımlayınız.

II. Görseldeki üç canlının yaptığı işi ya da oluşturduğu değişimi ayrı ayrı belirtiniz.

III. Bu örnekler, canlıların neden enerjiye ihtiyaç duyduğunu nasıl gösterir?

IV. Canlıların besinlerden elde ettiği enerjinin hücresel işlerde kullanılmasına ATP nasıl aracılık eder?

Yapraktaki Işık Enerjisinin Dönüşümü

Işık alan bir bitki, çevresinden aldığı enerjiyi ve maddeleri kullanarak organik bileşikler üretir. Görseli inceleyerek enerji dönüşümünü değerlendiriniz.

I. Bitkinin fotosentez sırasında kullandığı enerji girdisi nedir?

II. Fotosentez sırasında ışık enerjisinin hangi enerji biçimine dönüşmesi beklenir?

III. Üretilen organik bileşiklerin kimyasal enerjisi bitki hücreleri için nasıl kullanılabilir hâle gelir?

IV. Bitkide oluşan organik maddelerin başka canlılar açısından önemini açıklayınız.