Fotosentez Hızına Etki Eden Çevresel Faktörler
OYSS SorularıBu başlıkta önizleme kapsamında ilk 4 soru gösteriliyor. Tüm sorulara erişmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz. Seçilen bölüm: OYSS Soruları.
Soruyu çözdükten sonra açıklamayı oku
Çalışma sorularında amaç yalnızca doğru cevabı bulmak değildir. Sorunun ne istediğini anlamak, seçenekleri gerekçelendirmek ve doğru cevap açıklamasını dikkatle okumak konunun kalıcı öğrenilmesini sağlar.
Görseldeki deneyde ipliksi alg, farklı renk ışıklara maruz bırakılmıştır. Ortamdaki bakteriler oksijenli solunum yapar ve oksijenin daha çok bulunduğu bölgelere toplanır. Diğer koşulların karşılaştırılabilir olduğunu kabul edin.
a) Bakteri yoğunluğu, algin hangi üretimini dolaylı olarak gösterir? Yoğunlaşmanın güçlü olduğu iki renk bölgesini yazın.
b) Yeşil bölgedeki bakteri sayısının daha az olması, algin o bölümünde fotosentezin kesinlikle sıfır olduğunu kanıtlar mı? Gerekçelendirin.
c) Bakterilerin ışık rengini algden bağımsız tercih etme olasılığını denetlemek için hangi ek düzenek kurulabilir?
Bir su bitkisiyle yapılan ölçümde önce beyaz ışığın şiddeti, ardından farklı dalga boylarındaki ışıklar deneniyor. Her ölçümde sıcaklık ve CO₂ miktarı uygun ve sabit tutuluyor; dalga boyu karşılaştırmasında ışık akısı eşitleniyor.
Tabloyu ve deney düzeneğini birlikte inceleyerek soruları cevaplayınız.
| Deney | Koşul | Hız |
|---|---|---|
| Şiddet | 0 birim | 0 |
| Şiddet | 50 birim | 3 |
| Şiddet | 100 birim | 6 |
| Şiddet | 200 birim | 9 |
| Şiddet | 300 birim | 9 |
| Şiddet | 400 birim | 9 |
| Dalga boyu | Mavi, 450 nm | 14 |
| Dalga boyu | Yeşil, 540 nm | 4 |
| Dalga boyu | Kırmızı, 660 nm | 13 |
| Dalga boyu | Karanlık | 0 |
I. Şiddet serisinde ışık arttıkça fotosentez hızı nasıl değişmiştir? Hızın sabit kaldığı aralığı belirtiniz.
II. 200 birimden sonra ışık şiddeti artırıldığı hâlde hızın artmaması minimum kuralıyla nasıl açıklanabilir?
III. Eşit ışık akısında mavi, yeşil ve kırmızı ışık sonuçlarını karşılaştırınız. Yeşil ışıkta hızın sıfır olmadığını da dikkate alınız.
IV. İki deney bölümünde karşılaştırmanın adil olması için sabit tutulan koşullardan ikisini yazınız. Oksijen üretim hızı ölçümünün bir sınırlılığını da belirtiniz.
Araştırmacı, bir su bitkisini farklı renk filtreleri ve üç ışık şiddetinde inceliyor. Sıcaklık, CO₂ miktarı, bitki büyüklüğü ve ölçüm süresi aynı; her filtrede ışık akısı ölçülerek ayarlanıyor.
Tabloyu ve deney düzeneğini birlikte inceleyerek soruları cevaplayınız.
| Işık rengi | 25 birim şiddet | 100 birim şiddet | 200 birim şiddet |
|---|---|---|---|
| Mavi | 5 | 13 | 14 |
| Yeşil | 2 | 5 | 6 |
| Kırmızı | 4 | 11 | 12 |
I. Her renkte 25 birimden 100 birime çıkıldığında fotosentez hızı nasıl değişmiştir?
II. Aynı ışık şiddetindeki renkleri karşılaştırınız. Dalga boyunun etkisini yorumlarken ışık akısının eşitlenmesi neden önemlidir?
III. Mavi ve kırmızı ışıkta şiddet 100’den 200’e çıkarıldığında hızdaki değişim, ilk artışla aynı büyüklükte midir? Minimum kuralını kullanarak açıklayınız.
IV. Bu düzenekte dalga boyu etkisini ışık şiddeti etkisinden ayırmak için iki ölçüm koşulu yazınız. Sonuçların genellenmesiyle ilgili bir sınır belirtiniz.
Bitki örnekleri yüksek ışık altında farklı CO₂ derişimlerine maruz bırakılıyor. Sıcaklık, su miktarı, bitki büyüklüğü ve ölçüm süresi aynı tutuluyor.
Tabloyu ve deney düzeneğini birlikte inceleyerek soruları cevaplayınız.
| CO₂ derişimi (%) | 0,005 | 0,02 | 0,03 | 0,08 | 0,12 |
|---|---|---|---|---|---|
| Hız | 2 | 5 | 9 | 12 | 12 |
I. CO₂ derişimi arttıkça ölçülen hız nasıl değişmiştir? Hangi iki ölçüm arasında hız sabit kalmıştır?
II. 0,08’den 0,12’ye CO₂ artışı hızı neden yükseltmemiş olabilir? Minimum kuralıyla açıklayınız.
III. CO₂’nin fotosentezdeki görevini dikkate alarak çok düşük derişimde hızın neden düşük olduğunu açıklayınız.
IV. Bu deneyde CO₂ dışında hangi koşulları aynı tutmak gerekir? Hızın sabitlendiği değerin tüm bitkiler için geçerli olduğunu söyleyebilir miyiz?