Işık Enerjisi Kullanılmadan Besin Sentezi (Kemosentez) Çalışma Soruları

Önizleme bilgisi: Bu konuda toplam 15 soru bulunuyor. Şu anda 4 soru gösteriliyor. Kalan 11 soruyu ve diğer içerikleri görmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.

Soru 1 Çoktan Seçmeli

Kemosentetik canlılar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

A) Oksidatif fosforilasyonla ATP üretirler.

B) Prokaryot hücre yapısına sahiptirler.

C) Aydınlık ve karanlık ortamda CO₂ özümlemesi ile glikoz sentezleyebilirler.

D) Besin üretiminde kullandıkları hidrojen kaynağı sudur.

E) Karanlığa maruz kaldıklarında ortam CO₂ derişimini artırırlar.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Doğru Cevap: E

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Kemosentetik canlılar, ışık enerjisine ihtiyaç duymadan inorganik maddelerin oksidasyonundan elde ettikleri kimyasal enerjiyi kullanarak organik besin sentezler. Bu canlılar prokaryot yapıdadır ve kemosentez sırasında CO₂ özümlemesi gerçekleştirir. Kemosentez ışığa bağlı olmadığı için aydınlıkta da karanlıkta da devam edebilir.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru, kemosentetik canlıların hücresel yapıları, ATP üretim biçimleri ve kemosentezin ışık ile CO₂ arasındaki ilişkisi hakkındaki temel bilgilerinizi ölçen bir bilgi ve yorum sorusudur.

🔍 Öncüllerin Analizi

A) Oksidatif fosforilasyonla ATP üretirler. Doğru. İnorganik maddelerin oksidasyonuyla açığa çıkan elektronların elektron taşıma sisteminde kullanılması sonucunda ATP üretilebilir.
B) Prokaryot hücre yapısına sahiptirler. Doğru. Kemosentez bazı bakteri ve arkelerde görülür. Bu canlılar prokaryot hücre yapısına sahiptir.
C) Aydınlık ve karanlık ortamda CO₂ özümlemesi ile glikoz sentezleyebilirler. Doğru. Kemosentez için ışık gerekli değildir. Bu nedenle uygun koşullar sağlandığında hem aydınlık hem de karanlık ortamda CO₂ özümlemesi gerçekleştirilebilir.
D) Besin üretiminde kullandıkları hidrojen kaynağı sudur. Doğru. Lise düzeyindeki kemosentez denkleminde CO₂ ve H₂O kullanılarak, inorganik maddelerin oksidasyonundan elde edilen enerji yardımıyla organik besin sentezlendiği kabul edilir.
E) Karanlığa maruz kaldıklarında ortam CO₂ derişimini artırırlar. Yanlış. Kemosentez ışığa bağlı olmadığı için karanlıkta da devam edebilir. Kemosentetik canlılar CO₂'yi organik madde sentezinde kullandıkları için ortamın CO₂ derişimini artırmaları değil, azaltmaları beklenir.

✅ Şıkların Analizi

A) Yanlıştır. Kemosentetik canlılar oksidatif fosforilasyonla ATP üretebilir.
B) Yanlıştır. Kemosentetik canlılar prokaryot hücre yapısındadır.
C) Yanlıştır. Kemosentez ışığa bağlı olmadığı için aydınlıkta ve karanlıkta gerçekleşebilir.
D) Yanlıştır. Lise biyolojisi kapsamında besin sentezinde hidrojen kaynağı olarak su kullanıldığı kabul edilir.
E) Doğrudur. Karanlık ortam kemosentezi durdurmaz; CO₂ özümlemesi devam ettiği için ortam CO₂ derişimi azalır.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: E şıkkı.

Soru 2 Açık Uçlu

Bazı bakterilerin ve arkelerin bir çoğu besinlerini kemosentezle üretir. Besinlerini kemosentezle üreten bu canlılara kemoototrof canlılar adı verilir. Kemosentez sırasında farklı inorganik madde çeşitleri oksitlenir. Oksidasyon sonucu elde edilen enerji ile ATP sentezlenerek glikoz, amino asit, organik baz gibi organik bileşikler üretilir.

Kemoototrofların oksidasyonda kullandıkları inorganik maddeleri yazınız.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Soru 3 Açık Uçlu

Derin deniz araştırma denizaltısı Alvin’le 1977 yılında Galapagos yakınlarında ilk kez bir sıcak su ağzına inen araştırmacılar hiç beklemedikleri bir manzarayla karşılaşırlar. Sıcak su ağzı yoğun bir şekilde omurgasız hayvanlarla çevrilidir. Bu hayvanların bir bölümü, midye gibi tanıdık hayvanların dev biçimlerinden ibarettir ya da dev tüp solucanları gibi hiç bilinmeyen canlılardır. Araştırmacılar karşılaştıkları ekosistemin karmaşıklığı ve çeşitliliği karşısında şaşırırlar. Ancak asıl merak ettikleri soru şudur: Güneş ışığından ve bilinen her türlü besin kaynağından yoksun bu ekosistemi besleyen kaynak nedir?

Biyoloji öğretmeni, önceki derste yukarıdaki bilgileri vererek öğrencilerinden metindeki sorunun cevabı ile ilgili araştırma yapmalarını ister. Genel ağdaki güvenilir kaynaklardan yararlanan Ayşe, ulaştığı bilgileri defterine yazarak sınıf arkadaşlarıyla paylaşır.

Ayşe’nin Defteri Sıcak su ağzında yaşayan üretici canlılar, besin üretmek için basit moleküllerdeki kimyasal enerjiden yararlanan bakterilerdir. Bakterilerin gerçekleştirdiği bu olaya kemosentez adı verilir. Kemosentez yapan bakteriler; sıcak su içinde çözünmüş hidrojen sülfür, hidrojen, metan gibi gazlardaki kimyasal enerjiyi kullanıp, karbondioksitle hidrojenleri birleştirerek besin yapmaktadır.

a. Işığın ulaşamadığı sıcak su ağızlarında çeşitli omurgasız hayvanlar yaşamını nasıl devam ettirir?

b. Kemosentez yapan canlıların azalması ya da yok olması derin deniz ekosistemini nasıl etkiler?

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Soru 4 Açık Uçlu

Araştırma ekibi, hidrotermal bacadan farklı uzaklıklarda ve aynı derinlikte su örnekleri alıyor. Aşağıdaki ölçümler göreli birimlerle verilmiştir.

Tabloyu ve görseli inceleyerek soruları yanıtlayınız.

Örnek ölçümler: bacaya uzaklık, H₂S düzeyi ve kemosentetik hücre yoğunluğu
Bacadan uzaklık (m)	H₂S düzeyi (göreli)	Hücre yoğunluğu (göreli)
0	9,0	88
2	6,7	70
8	2,3	29
20	0,4	7

I. Bacadan uzaklık arttıkça H₂S düzeyi ve hücre yoğunluğu nasıl değişmiştir?

II. Hücre yoğunluğunun en yüksek olduğu ölçüm noktasını belirtip verilerle destekleyin.

III. H₂S, kemosentezde enerji kaynağı mı yoksa karbon kaynağı mıdır? Süreçle ilişkilendirerek açıklayın.

IV. Bu tablo tek başına H₂S'nin hücre yoğunluğundaki değişime neden olduğunu kanıtlar mı? Yanıtınızı desteklemek için bir kontrol önerin.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Işık Enerjisi Kullanılmadan Besin Sentezi (Kemosentez)

Soruyu çözdükten sonra açıklamayı oku