Ekolojik Sürdürülebilirliğin Önemi
OYSS SorularıBu başlıkta önizleme kapsamında ilk 4 soru gösteriliyor. Tüm sorulara erişmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz. Seçilen bölüm: OYSS Soruları.
Soruyu çözdükten sonra açıklamayı oku
Çalışma sorularında amaç yalnızca doğru cevabı bulmak değildir. Sorunun ne istediğini anlamak, seçenekleri gerekçelendirmek ve doğru cevap açıklamasını dikkatle okumak konunun kalıcı öğrenilmesini sağlar.
Net Sıfır İçin Emisyon Planı
Bir bölge, yıllık sera gazı salımlarını azaltmak için üç planı karşılaştırıyor. Değerler kurgusaldır ve bin ton CO2 eşdeğerini gösterir. Uzaklaştırma sütunundaki miktar, atmosferden tutulduğu doğrulanmış sera gazlarını belirtir.
| Plan | Başlangıç salımı | Kaynakta azaltım | Doğrulanmış uzaklaştırma |
|---|---|---|---|
| A | 100 | 65 | 20 |
| B | 100 | 80 | 20 |
| C | 100 | 40 | 60 |
I. Her plan için azaltımdan ve atmosferden uzaklaştırmadan sonra kalan net salım miktarını hesaplayın.
II. Hangi planlar net sıfır koşulunu sağlar? Bu planları kaynakta azaltım ve uzaklaştırma miktarları bakımından karşılaştırın.
III. Net sıfıra ulaşırken önce kaynak salımlarını azaltıp kalan salımlar için uzaklaştırma yöntemleri kullanmak neden daha güvenilir bir yaklaşım olabilir?
IV. Bir planın net sıfır sonucunu doğrulamak için tabloda bulunmayan hangi iki bilginin izlenmesi gerekir?
Ortak Hedefler, Farklı Başlangıçlar
Birleşik bir havzada çalışan üç bölge, ortak sürdürülebilir kalkınma hedeflerine yönelik başlangıç göstergelerini paylaşmıştır. Değerler kurgusaldır; bölgeler aynı yöntemle değerlendirilmiştir.
| Gösterge | Kuzey bölgesi | Merkez bölge | Güney bölgesi |
|---|---|---|---|
| Güvenli içme suyuna erişim (%) | 96 | 84 | 78 |
| Korunan sulak alan oranı (%) | 38 | 52 | 27 |
| Atıkların geri kazanım oranı (%) | 61 | 43 | 32 |
I. Üç göstergenin her birinde en yüksek ve en düşük değere sahip bölgeleri belirleyin. Bölgeler arasındaki en büyük sayısal fark hangi göstergededir?
II. Sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin çevresel konuların yanında toplumsal gereksinimleri de kapsaması neden önemlidir?
III. Havza boyunca su ve sulak alanların korunması için bölgelerin birlikte yürütebileceği iki çalışmayı önerin.
IV. Bölgeler arası iş birliğinde başlangıç koşullarının farklı olmasını dikkate alan adil bir izleme ve destek yaklaşımı nasıl kurulabilir?
Kaynakların Yenilenme Hızı
Bir bölgede bazı doğal kaynakların kullanım ve yenilenme verileri incelenmiştir. Değerler kurgusaldır ve bir yıllık dönemi gösterir.
| Kaynak | Yıllık kullanım | Doğal yenilenme bilgisi |
|---|---|---|
| Yer altı suyu | 58 milyon m3 çekim | 42 milyon m3 beslenme |
| Yönetilen orman | 7.500 m3 odun hasadı | 10.200 m3 yıllık ağaç büyümesi |
| Kömür | 3 milyon ton çıkarım | Oluşumu milyonlarca yıl sürer |
| Rüzgâr | Enerji üretiminde kullanılıyor | Doğal hava hareketleriyle süreklidir |
I. Tablodaki kaynakları yenilenebilirlik durumlarına göre sınıflandırın. Sınıflandırmanızda hangi ölçütü kullandığınızı açıklayın.
II. Yer altı suyu ve yönetilen orman için yıllık kullanım ile yenilenme arasındaki farkı hesaplayın. Bu farklar nasıl yorumlanmalıdır?
III. Yer altı suyu ve orman kaynaklarının kullanımını kendi yenilenme düzeyleriyle uyumlu hâle getirmek için iki önlem önerin.
IV. Kömür kullanımının azaltılması sırasında enerjiye erişimin korunması için hangi geçiş adımları planlanabilir?
Bir Projenin Üç Boyutu
Bir yerleşim, sulak alan çevresinde uygulanabilecek üç gelişim önerisini değerlendiriyor. Tablo bir çalışma senaryosudur; gelir endeksinde başlangıç değeri 100 kabul edilmiştir.
| Öneri | Yıl boyu iş | Yerel gelir endeksi | Sulak alan değişimi | Su kullanımı (bin m3/yıl) | Halka erişim |
|---|---|---|---|---|---|
| A: Büyük tesis | 140 | 122 | -18% | 600 | Sınırlı |
| B: Koruma ve doğa gezileri | 82 | 112 | +4% | 180 | Açık |
| C: Küçük ölçekli işletmeler | 112 | 118 | -3% | 310 | Açık |
I. Önerileri ekonomik, toplumsal ve ekolojik boyutlardan değerlendirmek için tablodaki hangi göstergeleri kullanırsınız? Her boyutla ilişkilendirin.
II. Bir öneriyi seçmeniz gerekse hangisini veya hangi değişikliklerle hazırlanmış bir seçeneği savunurdunuz? Tablodaki en az üç göstergeyi kullanarak gerekçelendirin.
III. Daha fazla iş olanağı oluştururken sulak alan üzerindeki baskıyı artırmamak için iki değişiklik önerin.
IV. Karar verilmeden önce hangi yerel gruplardan görüş alınmalı ve tablodaki hangi eksik bilgi toplanmalıdır?