10.Sınıf / Ekoloji

Ekolojik Ayak İzinin Küçültülmesi

OYSS Soruları

Bu başlıkta önizleme kapsamında ilk 4 soru gösteriliyor. Tüm sorulara erişmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz. Seçilen bölüm: OYSS Soruları.

Soruyu çözdükten sonra açıklamayı oku

Çalışma sorularında amaç yalnızca doğru cevabı bulmak değildir. Sorunun ne istediğini anlamak, seçenekleri gerekçelendirmek ve doğru cevap açıklamasını dikkatle okumak konunun kalıcı öğrenilmesini sağlar.

Önizleme bilgisi: Bu konuda toplam 8 soru bulunuyor. Şu anda 4 soru gösteriliyor. Kalan 4 soruyu ve diğer içerikleri görmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.
Soru 1 OYSS Sorusu

Ekolojik Ayak İzi ve Biyokapasite Dengesi

Bir araştırma ekibi iki yerleşim için kişi başına ekolojik ayak izi ile biyokapasite değerlerini aynı hesaplama yöntemiyle karşılaştırmıştır. Ekolojik açık, ayak izinin biyokapasiteyi aşan kısmıdır. Değerler kurgusaldır.

YerleşimAyak izi (gha/kişi)Biyokapasite (gha/kişi)
Kuzey Mahallesi4,62,9
Dere Mahallesi3,23,8
Soru görseli

I. Her yerleşim için ekolojik ayak izi ile biyokapasite arasındaki farkı hesaplayın. Hangi yerleşimde ekolojik açık vardır?

II. Kuzey Mahallesi'ndeki pozitif fark ile Dere Mahallesi'ndeki negatif fark ne anlama gelir? Biyokapasite ve kaynakların yeniden üretilmesi kavramlarıyla açıklayın.

III. Bu tablo, iki yerleşimde ayak izini oluşturan etkenlerin hangileri olduğunu gösteriyor mu? Nedenini açıklayın ve nedenleri araştırmak için bir veri türü önerin.

IV. Ekolojik açığı azaltmaya yönelik iki yerel uygulama önerin. Uygulamaların etkisini izlemek için bir gösterge seçin.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 2 OYSS Sorusu

Ulaşım Tercihleri ve Karbon Ayak İzi

Aynı uzaklıktaki okul yolculuğu için farklı ulaşım seçeneklerinin bir öğrenciye düşen haftalık işletme kaynaklı sera gazı salımı tahmin edilmiştir. Hesaplar kurgusaldır; araç üretimi ve yol yapımı hesaba katılmamıştır.

Ulaşım biçimiSalım (kg CO2e/öğrenci/hafta)
Tek kişilik otomobil16
Dört kişi paylaşımlı otomobil5
Kent otobüsü3
Yürüme veya bisiklet (doğrudan salım)0
Soru görseli

I. Salımı en düşükten en yükseğe doğru sıralayın. Tek kişilik otomobil ile kent otobüsü arasındaki kişi başına haftalık fark kaç kg CO2e'dir?

II. Yirmi öğrenci tek kişilik otomobil yerine kent otobüsüne geçerse, tabloda verilen tahminlere göre haftalık salım ne kadar azalır? Hesaplayın.

III. Bu değerler ulaşımın bütün ekolojik ayak izini gösterir mi? Araç doluluğu, güzergâh veya enerji kaynağından ikisini kullanarak yanıtlayın.

IV. Daha düşük etkili ulaşımın öğrenciler için uygulanabilir olmasını sağlayacak bir okul veya belediye düzenlemesi önerin ve etkisini izleyecek bir veri yazın.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 3 OYSS Sorusu

Gıda Zincirinde Kayıp ve İsraf

Bin kilogramlık bir sebze partisinde tarladan hane tüketimine kadar her aşamada kaybolan miktar izlenmiştir. Her kayıp yalnızca bir aşamada kaydedilmiş ve başlangıç miktarından düşülmüştür. Değerler kurgusaldır.

AşamaKaybolan gıda (kg)
Tarlada hasat ve ayıklama80
İşleme ve paketleme50
Depolama70
Taşıma40
Satış noktası60
Hane kullanımı100
Soru görseli

I. Partinin toplam kaybını ve başlangıç miktarının yüzde kaçının kaybolduğunu hesaplayın. En yüksek kayıp hangi aşamadadır?

II. Kaybedilen her kilogram gıdayla birlikte su, enerji ve tarım alanının da boşa gitmesi nasıl açıklanabilir?

III. En yüksek kaybın olduğu aşamada uygulanabilecek iki önlem yazın. Ayrıca başka bir aşamada kaybı azaltacak bir önlem seçin.

IV. Bu kilogram verilerinden toplam karbon veya su ayak izindeki azalmayı doğrudan hesaplamak neden mümkün değildir? Gerekli olacak bir ek veri belirtin.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 4 OYSS Sorusu

Yemekhane Artıklarının Döngüsel Kullanımı

Bir okul yemekhanesinde organik atıklar dört haftalık iki dönem boyunca tartılmıştır. İkinci dönemde porsiyon planlaması yapılmış ve organik artıklar ayrı toplanmıştır. Değerler kurgusaldır.

GöstergeUygulama öncesi (kg/hafta)Uygulama sonrası (kg/hafta)
Oluşan toplam organik artık7248
Kompost veya biyogaza ayrılan030
Karışık atığa giden7218
Soru görseli

I. Uygulama sonrası toplam organik artık miktarındaki azalmayı kilogram ve yüzde olarak hesaplayın.

II. Uygulama sonrası karışık atığa giden miktar nasıl değişmiştir? Oluşumu önlemek ile oluşmuş atığı başka bir yola yönlendirmek arasındaki farkı açıklayın.

III. Kompostlaştırma ve biyogaz üretimi organik artıklardan nasıl yararlanır? Her yöntemin sağlayabileceği bir faydayı yazın.

IV. Uygulamanın sürdürülebilir olduğunu değerlendirmek için iki başka gösterge belirleyin ve bunların neden gerekli olduğunu açıklayın.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.