Bitkilerde Yönelme Hareketleri

Kökler yatay gözlem düzleminde üstten incelenmektedir. K ve L’de uygun nem aralığında zıt yönlü su gradyanları, M’de ise eşit nem vardır. Ortamların mineral içeriği aynıdır; ışık yön farkı yoktur. Her grupta on benzer kökçük kullanılacaktır. Görsel deney başlangıcını gösterir; sonuçlar çizilmemiştir.

a) Hidrotropizma beklentisine göre K, L ve M’de kök uçlarının yatay düzlemdeki yönünü öngörünüz. Görsel üzerine ok çizebilirsiniz.

b) Bağımsız değişkeni ve sabit tutulacak iki koşulu yazınız.

c) Yönelimi nasıl ölçer, tek bir kökün tesadüfi hareketiyle karıştırmamayı nasıl sağlarsınız?

Koleoptil deneyinde kontrol ile dört deney grubu gösterilir. Işık sağdan gelmektedir. Saydam başlık ışığı geçirir; opak başlık geçirmez.

a) Opak uç başlığı ile saydam uç başlığı kullanılan grupları karşılaştırın. Sonuç, başlığın fiziksel varlığı mı yoksa ışık geçirmesi mi bakımından daha açıklayıcıdır?

b) Uç açık, taban opak sarılı olduğunda yönelmenin sürmesi hangi çıkarımı destekler? Bu sonuç ucu kesilmiş grupla birlikte nasıl değerlendirilir?

c) Yalnız başlıkların ışık geçirmesi farklı olsun istiyorsanız, deneyde sabit tutulması gereken iki başlık özelliğini ve ölçülebilir bir yönelme ölçütünü yazın.

Koleoptil deneyinde mika kimyasal madde geçişini engeller, jelatin ise geçirebilir. Tek yandan ışık verilen düzenekte tam mika ve jelatin engelleriyle kısmi mika engelleri karşılaştırılmıştır.

a) Uç ile alt bölüm arasına tam mika ya da jelatin konduğunda neden farklı sonuçlar beklenir?

b) Tek yandan ışıkta sinyalin gölgeli taraftan aşağı taşınmasının engellenmesi ile aydınlık taraftan taşınmasının engellenmesi niçin aynı sonucu vermeyebilir?

c) Bu deney “Sinyal yalnız elektriksel bir uyarıdır ve madde geçişine gerek yoktur.” görüşünü nasıl etkiler? Sonucun gösterdiği ile henüz göstermediğini ayırın.

Şemada aynı tür ve yaştaki fidelerle tasarlanan bir deney gösterilmiştir. II-III, I'deki gibi dik büyüyen ayrı grupların sonraki durumudur. IV'te II'deki tepsi, dik duruşu bozulmadan yarım tur çevrilip bekletilmiştir. II-III'te ışık şiddeti ve diğer yetiştirme koşulları eşit kabul edilmiştir.

Görseli inceleyerek aşağıdaki dört soruyu cevaplayınız.

a) II ve III'teki sürgünlerin büyüme yönlerini karşılaştırınız. II'deki yönelmenin adı ve bitkiye sağlayabileceği bir yarar nedir?

b) II-III karşılaştırmasında bağımsız ve bağımlı değişken nedir? Deney boyunca aynı tutulması gereken iki koşul yazınız.

c) IV'te yeni büyüyen kısımlar hangi yöne dönmüştür? Tepsinin çevrilmesine rağmen bu yönde büyümelerini açıklayınız.

ç) Yönelmedeki değişimi izlemek için her gün neyi ölçersiniz? Her grupta birden fazla fide kullanmak neden yararlıdır?