Duyu Reseptörleri ve Duyu Organları

Şema üç duyu organındaki reseptörlere ulaşan uyaranları gösterir. K’da iç kulaktaki duyu hücresinin tüyleri sıvı hareketiyle bükülür. L’de retinaya ışık düşer. M’de burundaki reseptöre koku molekülleri ulaşır. Resimler anatomik ölçek taşımaz.

a) K, L ve M’deki reseptörleri algıladıkları uyaran çeşidine göre sınıflandırınız.

b) K’daki ses algısı neden fotoreseptörle açıklanmaz? L ile karşılaştırınız.

c) Deride hafif dokunmayı algılayan reseptör K, L ve M’den hangisiyle aynı ana sınıftadır? Aynı sınıfta olmak aynı duyu organında olmak mıdır?

Retina büyütmesinde fotoreseptörler, nöronlar ve optik sinir lifleri ayrı etiketlenmiştir. Bu yapıların görmedeki görevlerini birbirinden ayırın.

a) Şekilde ışığı algılayan iki hücre tipini ve uyaranlarına göre ait oldukları reseptör sınıfını yazın.

b) Işığı algılama ile sinyalin beyne taşınmasını, şekilden iki farklı yapı seçerek açıklayın.

c) Optik sinirin gözden çıktığı noktada fotoreseptör bulunmadığı verilirse, görüntünün yalnız bu noktaya düşmesinde algılama neden olmaz? Bu alanın adını belirtin.

I'deki köpek koku izini takip eder. II'deki yayın balığı, deri ve bıyıklarındaki tat tomurcuklarıyla suda çözünmüş maddeleri algılar. III'teki yıldız burunlu köstebek, burun çevresindeki uzantılarını nesnelere dokundurarak besin arar. Renkli noktalar kimyasal maddeleri temsilen gösterilmiştir.

Görseli inceleyerek aşağıdaki dört soruyu cevaplayınız.

a) I ve II'de verilen koku ve tat algıları hangi ortak reseptör grubuyla sağlanır? Bu reseptörlerin bulunduğu yapıları karşılaştırınız.

b) III'te besin aranırken burun uzantılarıyla hangi uyaran algılanmaktadır? Görev yapan reseptör türünü ve bu duyunun bir yararını yazınız.

c) Yayın balığında tat reseptörlerinin deri yüzeyinde de bulunması, görüşün azaldığı bulanık suda besin bulmaya nasıl katkı sağlayabilir? Açıklayınız.

ç) Bir öğrenci, burunda bulunan bütün reseptörlerin yalnızca koku algıladığını söylüyor. I ve III'ü kullanarak bu görüşü değerlendiriniz.

I'deki yusufçuk uçan avını gözleriyle izler. II'deki yunus, gönderdiği sesin balıktan yansıyıp geri dönmesinden yararlanır. III'teki çukur engereği, avından gelen ısıl ışınımı pit organıyla algılar. Dalga ve ışınım işaretleri şematiktir; gerçek boyutları veya ölçekleri göstermez.

Görseli inceleyerek aşağıdaki dört soruyu cevaplayınız.

a) I'deki bileşik gözlerde hangi uyaran, hangi reseptör türüyle algılanır? Geniş bir görüş alanının yusufçuğa sağlayabileceği bir yararı yazınız.

b) II'de yunusun balığın yerini belirlemesini sesin gönderilmesi, yansıması ve algılanması sırasıyla açıklayınız. İşitmede görev yapan reseptör grubunu yazınız.

c) III'te pit organ hangi uyaranı algılar ve hangi reseptör türüyle çalışır? Bu algının karanlıkta av bulmaya katkısını açıklayınız.

ç) Ortam tamamen karanlık olursa II ve III'te gösterilen algılama yolları neden sürdürülebilir? I'de verilen görme yoluyla karşılaştırınız.