Refleks Mekanizması

Deriye etki eden bir uyarana karşı kasın kasılmasına katılan basitleştirilmiş bir refleks devresi verilmiştir. Sağdaki kesit omuriliği temsil eder. 2, 3 ve 4 numaraları farklı renklerdeki sinir hücrelerinin gövdelerini işaretler. Yalnız bu devre gösterilmiştir; beyine giden diğer bağlantılar çizilmemiştir.

Refleks yayının bölümlerini ve bu bölümlerin görevlerini açıklayınız.

a) 1, 2, 3, 4 ve 5 numaralı yapıların adlarını veya görev bakımından türlerini yazınız.

b) Uyaranın algılanmasından kasın tepki vermesine kadar izlenen sırayı numaralarla yazınız. Şemada hangi basamaklar omurilikte yer alır?

c) Yalnız 4'ün kasa giden uzantısında iletim durursa, 1'de algılanan bilgi omuriliğe ulaşabilir mi? 5'in bu yol üzerinden vereceği tepki nasıl etkilenir?

ç) Bu refleksin başlaması için kişinin önce bilinçli bir karar vermesi gerekir mi? Beyin çizilmediği için olaydan hiç haberdar olmayacağını söylemek doğru mudur?

A, kasın gerilmesini algılayan reseptörle başlayan diz kapağı refleksinin temel yolunu; B, deriden gelen bilgiye bağlı çekilme refleksinin basitleştirilmiş yolunu temsil eder. Mavi hücreler duyu, sarı hücreler motor nörondur. Mor alanlar omuriliği gösterir. Yardımcı sinir bağlantıları çizilmemiştir.

İki refleks yolunu nöron sayısı, sinaps ve görev bakımından karşılaştırınız.

a) A ve B'nin her birinde kaç nöron vardır? 1 numaralı bağlantının iki tarafındaki nöronları ve 2 numaralı hücrenin türünü yazınız.

b) Yalnız sinir hücreleri arasındaki bağlantıları sayarsak A ve B'de kaçar sinaps gösterilmiştir? Sinir-kas kavşağını bu sayıya katmayınız.

c) “Her refleks yayında mutlaka bir ara nöron bulunur.” görüşünü A ve B'yi kullanarak değerlendiriniz.

ç) İki tepki de istemsiz gerçekleştiğine göre, kaslara giden sarı yolların mutlaka otonom olduğunu söyleyebilir miyiz? Hedef organı dikkate alınız.

Göze ulaşan ışığın artmasından göz bebeğinin daralmasına kadar olan olaylar yedi kutuda özetlenmiştir. Kutulardaki yapı ve olay adları silinmiştir. Oklar ilerleme sırasını gösterir. Duyu ve motor yollar, birden fazla hücre içerebilen yol gruplarıdır; her kutu tek bir nöron anlamına gelmez.

Uyaran, reseptör, duyu yolu, merkez, motor yol, efektör ve tepki sırasını tamamlayınız.

a) 1 ve 2 numaralı kutulara bu olayın uyaranını ve reseptörlerin bulunduğu göz tabakasını yazınız.

b) 3 ve 4'ü duyu yolu ve merkez bakımından tamamlayınız. 4'e omurilik yazılması neden uygun olmaz?

c) 5 ve 6'ya motor yolun türünü ve cevabı gerçekleştiren yapıyı yazınız. Kasılma hangi yapıda gerçekleşir?

ç) 7'de oluşan tepkiyi yazınız. Bu olayın refleks sayılmasını, bilinçli karar gerektirip gerektirmemesiyle açıklayınız.

A ve B aynı gözün farklı ışık koşullarındaki iki görünümünü temsil eder. Gözün ve renkli bölgenin dış çapı değişmemiştir. B'deki 1 siyah açıklığı, 2 renkli dokuyu işaretler. Yalnız ışık koşullarının değiştiği ve ilgili sinirsel yolların normal çalıştığı kabul edilmektedir.

Görüntülerden yararlanarak algılayan yapı, cevap veren yapı ve oluşan tepkiyi ayırınız.

a) 1 ve 2'yi adlandırınız. İkisinden hangisi bir açıklıktır, hangisinde çapı değiştiren kaslar bulunur?

b) A'dan B'ye geçiş, göze ulaşan ışığın artmasıyla mı azalmasıyla mı uyumludur? Görseldeki değişimle gerekçelendiriniz.

c) '2, ışığı algılayıp tek başına bu cevabı oluşturur.' ifadesini düzeltiniz. Reseptör ve efektör görevlerini ayırınız.

ç) Aynı kişi ışıklı bir levhadaki yazıyı okurken de göz bebeği B'deki gibi daralıyor. Yazının anlamını kavramakla göz bebeğinin daralması aynı işlem midir? Açıklayınız.