Pozitif ve Negatif Geri Bildirim

Yemek sonrasında kan glikozu yükselirken uzun süre besin alınmadığında düşebilir. Görselde bu iki değişime karşı pankreastan salınan hormonların etkileri özetlenmiştir.

A ve B yollarını inceleyerek aşağıdaki soruları cevaplayınız.

a) I ve II ile gösterilen hormonların adlarını yazınız.

b) A yolunda glikozun kullanılması ve depolanmasının artması, başlangıçtaki değişimi nasıl etkiler? Açıklayınız.

c) B yolunda kan glikozu yükseldiği hâlde mekanizma neden pozitif geri bildirim sayılmaz? Açıklayınız.

ç) Kan glikozu uygun düzeye yaklaştığında ilgili hormonun salınımı nasıl değişmelidir? Salınımın aynı güçte sürmesi neye yol açabilir?

Aynı miktarda besin alınan üç kurgu modelde, 1. ölçümde glikoz düzeyi 100 birimden 140 birime yükselmiştir. Bu ölçümden sonra X modelinde glikozu azaltan, Y modelinde artıran yanıt oluşturulmuş; Z modelinde düzenleyici yanıt oluşturulmamıştır. Başka etkiler sabit kabul edilmiştir. X ve Y sistemlerinde her yeni sonuç yeniden algılanır ve belirtilen yöndeki yanıt tekrarlanır.

Grafik bir hastanın kan tahlili değildir. Eğrileri ve verilen model koşullarını kullanınız.

a) X, Y ve Z modellerinin 4. ölçümdeki değerlerini yazınız. Hangisi başlangıç düzeyine en yakındır?

b) X ve Y modellerindeki yanıtları geri bildirim türü bakımından karşılaştırınız.

c) Y modelinde ilk düzeyden uzaklaşma kaç birimdir? Bu modelin uzun süre aynı yönde ilerlemesi iç denge açısından neden sorun oluşturur?

ç) Z eğrisinin yatay olması, başarılı bir negatif geri bildirim bulunduğunu kanıtlar mı? Model koşullarını kullanarak açıklayınız.

Bir odanın hedef sıcaklığı 22 °C olarak ayarlanmıştır. Bu basitleştirilmiş modelde sıcaklık hedefin altındaysa ısıtıcı çalışır, hedefe ulaştığında durur. Isıtıcı dışında odayı ısıtan bir etken yoktur.

Numaralı kutuları ve geri dönüş okunu kullanarak cevaplayınız.

a) I, II ve III numaralı birimlerin görevlerini yazınız.

b) Sıcaklık 19 °C iken III nasıl çalışır? Sıcaklık 22 °C'ye ulaştığında komut nasıl değişir?

c) Bu döngünün geri bildirim türünü, ilk değişim ve yanıtın yönüyle açıklayınız.

ç) Algılayıcı arızalanıp oda 22 °C olduğu hâlde sürekli 19 °C bildirirse ne beklenir? Bu durumu vücuttaki algılama-kontrol-yanıt ilişkisiyle açıklayınız.

Vücut sıcaklığı yükselen bir kişide ısı düzenleme merkezi bazı yanıtları başlatır. Görsel, çevreye ısı kaybının mümkün olduğu koşullarda terleme ve deri damarlarındaki değişimi göstermektedir.

Numaralı yapıları ve okların yönünü inceleyiniz.

a) I ile gösterilen düzenleme merkezini ve II ile gösterilen yapıyı adlandırınız.

b) Terleme, vücut sıcaklığını hangi olay sayesinde azaltır? Yalnızca ter damlalarının oluşması yeterli midir?

c) III numaralı damardaki değişim nedir? Bu değişimin ısı kaybına nasıl katkı sağladığını yazınız.

ç) Bu olay neden negatif geri bildirimdir? Vücut sıcaklığı başlangıç düzeyine yaklaştığında yanıtların gücü nasıl değişir?