Homeostazinin Sağlanmasında Sinir Sisteminin Etkileri

Sinir sistemi, vücuttaki değişimlerden bilgi alır ve uygun yanıtların oluşmasına katkı sağlar. Görselde başlıca yapılar numaralandırılmış; bilgi taşıma ve yanıt iletme yönleri iki ayrı yolda gösterilmiştir.

Numaralı yapıları, A ve B yollarındaki okların yönünü kullanarak cevaplayınız.

a) 1, 2 ve 3 numaralı yapıların adlarını yazınız. Hangileri merkezî sinir sistemine aittir?

b) A ve B yollarını, bilginin taşındığı yön ve görev bakımından karşılaştırınız.

c) Ter bezine giden B yolundaki iletişim aksarsa merkez değişimi algılasa bile terleme yanıtı neden yetersiz kalabilir?

ç) 'Homeostaziyi yalnız beyin sağlar; omurilik ve çevresel sinirlerin bu işte görevi yoktur.' ifadesini görselden yararlanarak düzeltiniz.

Merkezî sinir sistemindeki farklı bölgeler, iç dengenin korunmasında farklı görevler üstlenir. Görselde üç bölge numaralandırılmış, bazı görevler ise K, L ve M kartlarında verilmiştir.

Görev kartlarını baskın görev ilişkisine göre eşleştiriniz; bir işlevin birden fazla merkezin iş birliğini gerektirebileceğini unutmayınız.

a) 1, 2 ve 3 numaralı bölgelerin adlarını yazınız.

b) K, L ve M görev kartlarını numaralı bölgelerle eşleştiriniz.

c) Vücut sıcaklığı yükseldiğinde 1 numaralı bölge ile ter bezleri arasında nasıl bir görev ilişkisi kurulur?

ç) Kalp atışının ve solunumun birlikte değişmesi, bunların tek bir merkezden ve aynı yolla yönetildiğini kanıtlar mı? Açıklayınız.

Şema, sinir sisteminin bazı yapı ve işlev ilişkilerini sadeleştirerek göstermektedir. Çevresel sinir sisteminin motor yolları, hedef dokuya göre iki ana grupta ele alınmıştır. Bütün alt bölümler gösterilmemiştir.

I ve II boşluklarını, hedef dokuları ve örnek davranışları kullanarak tamamlayınız.

a) A grubunu oluşturan iki organı yazınız. I ve II boşluklarına hangi motor yol adları gelmelidir?

b) Çevreden merkeze bilgi getiren duyu yoluyla merkezden hedefe komut götüren motor yolun farkını açıklayınız.

c) Adını kâğıda yazma ile kalp atışının hızlanmasını I ve II yollarıyla eşleştiriniz. Nedenini hedef dokuyla açıklayınız.

ç) 'Somatik yol görev aldıysa hareket mutlaka bilinçli yapılmıştır.' yargısını bir refleks örneğiyle değerlendiriniz.

Bir öğrenci sınav öncesinde kalbinin hızlandığını ve avuçlarının terlediğini fark eder. Bir yandan da adını kâğıda yazar. Görselde stres algısıyla birlikte ortaya çıkabilen bazı yanıtlar verilmiştir.

Organ yanıtlarını, adını yazma davranışından ayırarak değerlendiriniz.

a) I ve II yanıtlarının oluşmasında otonom sinir sisteminin hangi bölümü öne çıkar? Bu iki yanıtı yazınız.

b) III yanıtını dikkate alarak 'Stres bütün organların çalışmasını aynı yönde hızlandırır.' yargısını değerlendiriniz.

c) Adını kâğıda yazma ile kalbin hızlanmasını istemli-istemsiz olma ve hedef doku bakımından karşılaştırınız.

ç) Öğrencinin kalbi hızlandığı için 'Sempatik sistem yalnız kalbe etki eder.' sonucuna varılabilir mi? Görseldeki iki kanıtla açıklayınız.