Dolaşım Sistemi ve Homeostazi Arasındaki İlişki

Görselde X ile gösterilen organın kaslı duvarı ve bu organın kanın hareketine katkısı modellenmiştir. Alttaki üç kutu, pompalama ile dokulara madde taşınması arasındaki ilişkiyi göstermektedir.

X organını tanıyınız. Soruları organın temel görevi ve taşıma modeli üzerinden cevaplayınız.

a) X ile gösterilen organın adını ve dolaşım sistemindeki temel görevini yazınız.

b) 'Kalp dokulara oksijen ve glikoz sağladığına göre bu maddeleri kalp üretir.' yargısı doğru mudur? Açıklayınız.

c) Bir dokuya bir dakikada ulaşan kan miktarı azalırsa, kandaki oksijen ve besin yoğunlukları aynı kaldığında dokuya taşınan madde miktarı nasıl etkilenebilir?

ç) Kalbi pompa, damarları yol, kanı taşıyıcı olarak kullanan bir model kurunuz. Neden yalnız pompanın bulunması yeterli değildir?

Görselde dolaşım sisteminin taşıyıcı bileşeninin büyütülmüş bir modeli verilmiştir. 1-3 numaralar şekilli elemanları, 4 ise bunların içinde bulunduğu sıvıyı göstermektedir. Bileşen sayıları ve boyutları gerçek oranları yansıtmaz.

Numaralı bileşenleri biçimleri ve görselin altındaki görev ipuçlarıyla ilişkilendiriniz.

a) Görsel dolaşım sisteminin hangi bileşenini göstermektedir? 1, 2, 3 ve 4 numaralı yapı veya ortamların adlarını yazınız.

b) 3 numaralı bileşenin çok azalması damar zedelenmesinde hangi işi zorlaştırabilir? 2 numaralı bileşenin savunma görevi bu işin bütünüyle yerine geçer mi?

c) Bir bezden kana verilen hormonun 4 numaralı sıvıyla hedef organa taşınması, kanın yalnız oksijen taşıdığı görüşünü nasıl etkiler?

ç) Kan akışı aynı kaldığı hâlde, diğer koşullar değişmeden 1 numaralı bileşenin sayısı azalırsa oksijen taşıma kapasitesi nasıl etkilenebilir?

Model, kanın bir vücut dokusuna gidip kalbe dönüş yolunu göstermektedir. Üstte I-III damarlarının basitleştirilmiş kesitleri, ortada akış yönü, altta II ile hücre arasındaki madde alışverişi verilmiştir. Çizimler gerçek boyut oranlarında değildir.

Damarları adlandırırken renkleri değil kalbe göre akış yönünü ve yapı özelliklerini kullanınız.

a) Akış yönünü ve damar kesitlerini birlikte kullanarak I, II ve III numaralı damarların adlarını yazınız.

b) II numaralı damarın ince duvarı, dokularla madde alışverişine nasıl katkı sağlar?

c) Alttaki iki okun yönünü açıklayınız. Oksijen-glikoz ile hücrelerde oluşan karbondioksit aynı yönde mi taşınmaktadır?

ç) 'Atardamarı tanımak için kanın oksijen bakımından zengin olduğunu bilmek yeterlidir.' yargısı doğru mudur? Damarları ayıran temel ölçütü yazınız.

Modelde dolaşımın bazı madde taşıma yolları gösterilmiştir. I oksijenin kana alındığı, II ise glikozun emilerek kana geçtiği organı temsil eder. Aynı kan dolaşımı farklı maddeler için farklı kaynak ve hedefler arasında bağlantı kurar.

Oklar maddenin kaynak ve hedefini gösterir; çizim kalbin bütün odacıklarını ve tam dolaşım devresini göstermez.

a) I ve II hangi organlardır? A ve B yollarında kana katılan maddeleri yazınız.

b) B'de glikozun ince bağırsaktan emilmesi ile doku hücrelerine taşınması aynı basamak mıdır? Dolaşımın katkısını açıklayınız.

c) A ve C yollarında akciğer ile hücre arasındaki taşıma yönü neden farklıdır?

ç) Akciğerde oksijen alımı ve bağırsakta emilim gerçekleşse bile kan dokulara yeterince ulaşmazsa bu organların görev yapması tek başına yeterli olur mu?