🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi
Biyoetik; biyoloji, tıp ve genetik alanlarındaki bilimsel gelişmelerin ahlaki, yasal, felsefi ve toplumsal boyutlarını inceleyen disiplindir. Biyoteknolojik çalışmalar insan sağlığına, çevreye veya tarıma fayda sağladığı sürece genellikle kabul görürken; insan onurunu, bireysel kimliği, genetik çeşitliliği zedeleyen ya da öngörülemez biyolojik/sosyal riskler taşıyan uygulamalar biyoetik açıdan katı kurallarla sınırlandırılmış ve uluslararası sözleşmelerle yasaklanmıştır.
🧠 Sorunun Türü
Bu soru biyoteknolojinin uygulama alanları ile biyoetik sınırları arasındaki ilişkiyi ölçen bir kavrama ve değer analizi sorusudur. Çözüm yapılırken toplum yararına kullanılan standart biyoteknolojik yöntemler ile etik/insani açıdan küresel düzeyde büyük tepki çeken ve mesafeli durulan uygulamalar birbirinden ayırt edilmelidir.
🔍 Öncüllerin Analizi
Soruda numaralandırılmış öncüller bulunmamaktadır; doğrudan seçeneklerde verilen biyolojik uygulamaların insan hakları, biyoetik ilkeler ve bilim dünyasının ortak uzlaşısı açısından kabul edilebilirliği incelenmelidir.
✅ Şıkların Analizi
A) Rekombinant DNA teknolojisi ile bakterilere insülin veya büyüme hormonu ürettirilmesi, milyonlarca hastanın tedavisini sağlayan ve biyoetik açıdan desteklenen bir uygulamadır.
B) Biyoremediyasyon adı verilen bu yöntemle petrol veya ağır metal atıklarının mikroorganizmalarla temizlenmesi, çevre kirliliğini önlemeye yönelik faydalı bir çalışmadır.
C) Adli tıpta DNA parmak izi analizi ile faillerin belirlenmesi, adaletin sağlanması adına evrensel olarak kabul gören güvenli bir yöntemdir.
D) Islah ve biyoteknolojik yöntemlerle hayvanlarda et ve süt veriminin artırılması, tarım ve hayvancılıkta uzun yıllardır uygulanan verim artırıcı bir yöntemdir.
E) İnsan kopyalama (reprodüktif klonlama) çalışmaları; insan onuru, kimlik bunalımı, genetik anomaliler, sağlık riskleri ve hukuki belirsizlikler nedeniyle küresel ölçekte bilim dünyasının mesafeli durduğu, yasalar ve biyoetik bildirgelerle kesin şekilde yasaklanan bir konudur.
🎯 Sonuç: Doğru cevap: E şıkkı. İnsan klonlama çalışmaları; bireyin özgünlüğü, insan onuru ve beraberinde getirdiği ağır psikolojik, biyolojik ve ahlaki sorunlar sebebiyle bilim insanlarının en çok mesafeli durduğu ve evrensel olarak yasaklanan biyoetik konusudur.