Eş Baskınlık ve Çok Alellilik

Önizleme bilgisi: Bu konuda toplam 27 soru bulunuyor. Şu anda 4 soru gösteriliyor. Kalan 23 soruyu ve diğer içerikleri görmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.

Soru 1 Çoktan Seçmeli

Bir genin eş baskın olan alellerini genotipinde bulunduran normal bir insanla ilgili;

I. Eş baskın alellerin her ikisinin de etkisi fenotipte gözlenir.

II. Bireyin farklı doku hücrelerinde eş baskın alellerden herhangi birinin etkisi açığa çıkar.

III. Bireyin oluşturacağı gametlerde eş baskın aleller birlikte bulunur.

İfade edilenlerden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve III

D) II ve III

E) I, II ve III

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Doğru Cevap: A

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Eş baskınlık, bir özellikte iki farklı alelin aynı anda fenotipte kendini göstermesidir. Yani, heterozigot bir bireyde her iki alelin de etkisi dış görünüşte ortaya çıkar. Bu durum, tam baskınlık ve eksik baskınlıktan farklıdır.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru, eş baskınlık kavramını anlamanızı ve bu bilginizi yorumlamanızı gerektiren bir bilgi ve kavrama sorusudur. Eş baskınlığın temel özelliklerini ve kalıtım mekanizmalarını bilmeniz önemlidir.

🔍 Öncüllerin Analizi

I. Eş baskın kalıtımda, özelliğe etki eden alellerin her ikisinin de etkisi fenotipte gözlenir. Heterozigot durumunda aleller birbirlerinin etkisini örtemez. Bu ifade doğrudur.
II. Eş baskın alellerin aktif olduğu doku hücrelerinde, her iki alelinde aktif olduğu gözlenir. Farklı bir dokuda aleller inaktif oluyorsa, her iki alel de inaktif olur. Ancak, bu ifade bireyin farklı doku hücrelerinde eş baskın alellerden herhangi birinin etkisinin açığa çıkacağını belirtiyor ki, bu durum eş baskınlığın doğasına uygun değildir; genellikle ikisi birden aktif olur ya da ikisi birden inaktif. Bu ifade yanlıştır.
III. Gamette, her zaman alellerden yalnız biri bulunur. Mayoz bölünme sonucunda oluşan gametlerde, her karakter için sadece bir alel yer alır. Bu ifade bireyin oluşturacağı gametlerde eş baskın alellerin birlikte bulunacağını söylüyor ki bu, mayoz bölünmenin temel prensibine aykırıdır. Bu ifade yanlıştır.

✅ Şıkların Analizi

A) Yalnız I öncülü doğrudur.
B) Yalnız II öncülü yanlış olduğu için bu şık doğru değildir.
C) I doğru, III yanlış olduğu için bu şık doğru değildir.
D) II ve III öncülleri yanlış olduğu için bu şık doğru değildir.
E) I doğru, II ve III yanlış olduğu için bu şık doğru değildir.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: A şıkkı.

Soru 2 Çoktan Seçmeli

İnsanda kan gruplarının oluşumunu sağlayan aglütinojenlerin bulunduğu yer neresidir?

A) Kanın plazması

B) Alyuvar hücre zarı

C) Akyuvar hücre zarı

D) Alyuvar çekirdeği

E) Akyuvar sitoplazması

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Soru 3 Çoktan Seçmeli

Tabloda anne ve babanın ABO kan grubu testinin sonuçları görülmektedir.

Tabloya göre, bu anne babadan doğacak çocukların kan grubu genotipleri arasında aşağıdakilerden hangisinin yer alması beklenmez?

A) OOrr

B) AORr

C) ABRr

D) BOrr

E) AORR

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Doğru Cevap: E

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Kan grupları, genetik özelliklerimizden biridir ve kalıtım yoluyla anne babadan çocuklara geçer. ABO sisteminde A, B, AB ve 0 olmak üzere dört ana kan grubu bulunur. Rh faktörü ise kan grubunun pozitif veya negatif olmasını belirler.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru, kan gruplarının kalıtımı ve eş baskınlık konularını anlama ve uygulama becerisini ölçen bir yorum sorusudur. Anne ve babanın kan gruplarından yola çıkarak çocuklarda görülebilecek genotipleri tahmin etmemizi istiyor.

🔍 Öncüllerin Analizi

Soruda tablo olarak verilen görsel bilgiye göre, antikorla tepkimeye girme durumları belirtilmiştir.
Annenin kan grubu: Antikor A ile çökelme yok (A antijeni yok), Antikor B ile çökelme var (B antijeni var), Anti-Rh ile çökelme yok (Rh antijeni yok). Bu durumda anne B Rh(-) fenotipindedir. Genotipi BBrr veya BOrr olabilir.
Babanın kan grubu: Antikor A ile çökelme var (A antijeni var), Antikor B ile çökelme yok (B antijeni yok), Anti-Rh ile çökelme var (Rh antijeni var). Bu durumda baba A Rh(+) fenotipindedir. Genotipi AARR, AARr, AORR veya AORr olabilir.

✅ Şıkların Analizi

A) OOrr: Anne ve babanın genotipleri uygun olduğunda (örneğin anne BOrr, baba AORr ise) çocuk OOrr genotipinde olabilir.
B) AORr: Anne ve babanın genotipleri uygun olduğunda (örneğin anne BOrr, baba AORr ise) çocuk AORr genotipinde olabilir.
C) ABRr: Anne ve babanın genotipleri uygun olduğunda (örneğin anne BOrr, baba AARr ise) çocuk ABRr genotipinde olabilir.
D) BOrr: Anne ve babanın genotipleri uygun olduğunda (örneğin anne BOrr, baba AORr ise) çocuk BOrr genotipinde olabilir.
E) AORR: Annenin kan grubu Rh(-) olduğu için genotipi mutlaka rr olmak zorundadır. Bu durumda anne çocuğuna sadece 'r' alelini aktarabilir. Çocuğun RR genotipinde olabilmesi için hem anneden hem de babadan 'R' alelini alması gerekir. Anne 'r' taşıdığı için çocuğun RR genotipinde olması mümkün değildir.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: E şıkkı. Annenin Rh(-) olması (genotipinin rr olması) nedeniyle, doğacak çocuklarının Rh faktörü için RR genotipine sahip olması imkansızdır.

Soru 4 Çoktan Seçmeli

ABO kan grubu sistemi açısından, kan grubu A (genotipi AO) olan bir kadın, kan grubu B (genotipi BO) olan bir erkekle evleniyor. Bu ailenin çocuklarının alyuvarlarında B proteini (antijeni) taşıma olasılığı nedir?

A) %0

B) %25

C) %50

D) %75

E) %100

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Doğru Cevap: C

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

ABO kan grubu sistemi, insanda çok alellilik ve eş baskınlığın güzel bir örneğidir. Kan grupları, alyuvarların yüzeyindeki özel proteinlerin (antijenlerin) varlığına veya yokluğuna göre belirlenir. A ve B antijenleri eş baskınken, O grubu çekiniktir, yani A ve B antijenlerinin hiçbiri yoktur.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru, kan gruplarının kalıtımını ve olasılık hesaplamasını içeren bir uygulama sorusudur. Ebeveyn genotipleri verilmiş, çocuklarda belirli bir antijenin bulunma olasılığı sorulmaktadır. Soruyu doğru çözmek için Punnett karesi veya olasılık hesaplaması yapmalısın.

🔍 Öncüllerin Analizi

I. Kadının kan grubu A ve genotipi AO olarak verilmiş. Bu demektir ki annenin alyuvarlarında A antijeni var ve B antijeni bulunmamaktadır.
II. Erkeğin kan grubu B ve genotipi BO olarak verilmiş. Bu demektir ki babanın alyuvarlarında B antijeni var ve A antijeni bulunmamaktadır.
III. Soru, bu ailenin çocuklarının alyuvarlarında B proteini (antijeni) taşıma olasılığını istiyor. Bir çocuğun B antijeni taşıması için genotipinin BB veya BO olması gerekir.

✅ Şıkların Analizi

A) %0: Çocuklarda B antijeni taşıma olasılığının hiç olmaması için hiçbir çocuğun B veya AB kan grubuna sahip olmaması gerekir, bu yanlıştır çünkü anne ve babanın genotiplerinden B geninin gelme ihtimali var.
B) %25: Ebeveynlerin (AO x BO) çaprazlamasından AB, AO, BO, OO genotipleri oluşur. Her bir genotipin gelme olasılığı %25'tir. B antijeni taşıyan genotipler AB ve BO'dur. Bu da %25'ten fazla bir ihtimaldir.
C) %50: Çaprazlamayı yapalım: AO x BO. Yavru genotipleri: AB, AO, BO, OO. Bu genotiplerin her birinin oluşma olasılığı %25'tir. B antijeni taşıyan genotipler AB ve BO'dur. AB genotipinin olasılığı %25, BO genotipinin olasılığı %25'tir. Bu ikisinin toplamı %25 + %25 = %50 yapar.
D) %75: B antijeni taşımayan tek genotip OO'dur (%25). Geriye kalan %75'lik kısım B antijeni taşıyan genotipler olsaydı doğru olurdu ancak bu yanlış.
E) %100: Çocukların hepsinin B antijeni taşıması için tüm genotiplerin B veya AB olması gerekir, bu da mevcut ebeveyn genotipleriyle mümkün değildir.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: C şıkkı.

Soruyu çözdükten sonra açıklamayı oku