Protista Alemi Çıkmış Sorular

Önizleme bilgisi: Bu konuda toplam 5 soru bulunuyor. Şu anda 4 soru gösteriliyor. Kalan 1 soruyu ve diğer içerikleri görmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.

Soru 1 MEBİ 20.01.2025 AYT Deneme Sınavı

Protista âleminde yer alan Paramecium bursaria ile yeşil bir alg olan Zoochlorellae arasında farklı bir simbiyotik ilişki vardır. Paramesyum, sitoplazmasında yaşayan algin ışıktan yararlanabileceği ortamlara hareket eder. Çevresel faktörlere karşı algi korur. Alg, paramesyumun metabolik atıklarından ve ürettiği karbondioksitten yararlanarak organik besin sentezler. Paramesyum da algin sentezlediği organik besin ve oksijenden yararlanır.

Buna göre Paramecium ile alg arasındaki simbiyotik ilişki tipi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Nötralizm

B) Mutualizm

C) Parazitizm

D) Amensalizm

E) Kommensalizm

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Doğru Cevap: B

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Komünitelerde farklı türler arasında beslenme, barınma ve korunma amacıyla kurulan birlikte yaşam şekillerine simbiyoz (ortak yaşam) denir. Bu birlikteliklerde türlerin etkileşimden nasıl etkilendiği (+ / - / 0 sembolleriyle) ilişkinin tipini belirler. Birlikte yaşayan her iki canlının da bu ilişkiden karşılıklı olarak fayda sağladığı (+/+) ortak yaşam biçimine mutualizm adı verilir.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru komünite ekolojisindeki simbiyotik ilişki tiplerini ve türler arası etkileşimleri sorgulayan bir metin analizi ve kavrama sorusudur. Çözüm yapılırken metinde verilen iki canlı türünün (paramesyum ve alg) bu birliktelikten kazanç mı sağladığı, zarar mı gördüğü yoksa etkilenmediği mi belirlenmelidir.

🔍 Öncüllerin Analizi

Soruda numaralandırılmış öncüller bulunmamaktadır; doğrudan metinde açıklanan ekolojik ilişki analiz edilmelidir. Metinde paramesyumun alge koruma ve ışıklı ortam sağladığı (+), algin ise paramesyuma fotosentezle organik besin ve oksijen temin ettiği (+) açıkça belirtilmektedir; yani ilişki çift taraflı faydaya (+/+) dayanır.

✅ Şıkların Analizi

A) Nötralizm, aynı alanda yaşayan iki türün birbirini olumlu ya da olumsuz hiçbir şekilde etkilemediği (0/0) durumdur; metindeki etkileşimle uyuşmaz.
B) Mutualizm, birlikte yaşayan her iki tarafın da karşılıklı çıkar sağladığı (+/+) ilişkidir; paramesyum ve alg arasındaki besin-koruma ortaklığı tam bir mutualizm örneğidir.
C) Parazitizm, birlikte yaşayan canlılardan birinin fayda sağlarken diğerinin zarar gördüğü (+/-) ilişkidir; bu birliktelikte zarar gören taraf yoktur.
D) Amensalizm, etkileşimde bir canlının zarar görürken diğerinin bu durumdan hiç etkilenmediği (-/0) ilişkidir; metindeki durumla ilgisi yoktur.
E) Kommensalizm, birlikte yaşayan canlılardan birinin fayda sağladığı, diğerinin ise bu durumdan ne fayda ne de zarar gördüğü (+/0) ilişkidir.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: B şıkkı. Paramecium ile yeşil alg arasındaki ilişki, her iki canlının da karşılıklı olarak fayda sağladığı (+/+) bir mutualizm örneğidir.

Soru 2 2023-Temel Yeterlilik Testi (TYT)

Kofulların çeşitli hücrelerdeki işlevleriyle ilgili,
I. Besin kofulları, içerdikleri besinlerin sindiriminde işlev gören enzimleri kendileri üretir.
II. Tatlı sularda yaşayan protistlerdeki kontraktil kofullar, fazla suyun hücreden uzaklaştırılmasında işlev görür.
III. Bitki hücrelerinde bulunan merkezî kofullar, küçük kofulların kaynaşmasıyla oluşur.
ifadelerinden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I

B) Yalnız III

C) I ve II

D) II ve III

E) I, II ve III

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Doğru Cevap: D

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Kofullar, ökaryot hücrelerde endoplazmik retikulum, golgi veya hücre zarından köken alan tek katlı zarlı organellerdir. Hücrenin tipine ve ihtiyacına göre besin, boşaltım, depo ve kontraktil koful gibi farklı çeşitleri ve işlevleri bulunur. Koful zarı enzim üretme yeteneğine sahip değildir; sindirim gibi işlemler lizozom organelinin getirdiği hidrolitik enzimlerle yürütülür.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru hücre organellerinin işlevlerini ve organeller arası iş birliğini ölçen bir öncül analizi ve kavrama sorusudur. Çözüm yapılırken besin kofulunun sindirim enzimi üretmediği ve bitki hücrelerinin yaşlanma sürecindeki koful değişimleri göz önüne alınmalıdır.

🔍 Öncüllerin Analizi

I. Besin kofulu yalnızca alınan besini çevreleyen bir zardır; sindirim enzimlerini kendisi üretmeyip lizozom ile birleşerek sindirim kofuluna dönüşür.
II. Tatlı sularda yaşayan paramesyum gibi tek hücreli ökaryotlar, ozmozla giren fazla suyu ATP harcayarak kontraktil koful yardımıyla dışarı pompalar.
III. Genç bitki hücrelerinde çok sayıda ve küçük olan kofullar, hücre yaşlandıkça birbiriyle kaynaşarak büyük bir merkezî koful meydana getirir.

✅ Şıkların Analizi

A) I numaralı öncül enzimin koful tarafından üretildiğini iddia ettiği için hatalıdır.
B) III numaralı öncül doğru olsa da II numaralı öncülü içermediğinden eksiktir.
C) I numaralı öncül biyolojik olarak yanlış olduğu için bu seçenek elenir.
D) II ve III numaralı öncüller kofulların canlılardaki görev ve oluşum biçimlerini doğru açıkladığı için doğru yanıttır.
E) I numaralı öncülün yanlış olması nedeniyle tüm öncüllerin doğru kabul edildiği bu şık elenir.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: D şıkkı. Kofullar sindirim enzimi üretemez; tatlı su protistlerinde fazla suyu dışarı atar ve bitki hücrelerinde birleşerek merkezî kofulu oluşturur.

Soru 3 2016-Yükseköğretime Geçiş Sınavı (YGS)

Tatlı sularda yaşayan bir hücreli canlılarda aşağıdakilerden hangisi görülmez?

A) Hareket etme

B) Üreme

C) Boşaltım yapma

D) Embriyonik gelişme

E) Hücre solunumu

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Doğru Cevap: D

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Tek hücreli canlılar; hareket, beslenme, boşaltım ve solunum gibi tüm hayatsal fonksiyonlarını tek bir hücre içinde gerçekleştirir. Embriyonik gelişim ise zigotun art arda mitoz bölünmeler (segmentasyon) geçirerek çok hücreli bir doku ve organ sistemine dönüşmesi sürecidir. Dolayısıyla zigot ve embriyo oluşumu, yalnızca çok hücreli canlılara özgü bir gelişim evresidir.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru canlıların ortak özellikleri ve hücresel organizasyon düzeyleri arasındaki farkları ölçen bir kavrama sorusudur. Çözüm yaparken tek bir hücrenin yapabileceği metabolik olaylar ile çok hücrelilik gerektiren gelişim basamaklarını doğru ayırt etmek gerekir.

🔍 Öncüllerin Analizi

Soruda numaralandırılmış öncüller bulunmamaktadır; doğrudan seçeneklerdeki hücresel ve gelişimsel olaylar değerlendirilmelidir. Soru kökündeki "bir hücreli canlılar" ifadesi, çok hücreli aşama içeren süreçlerin elenmesini sağlar.

✅ Şıkların Analizi

A) Amip yalancı ayaklarıyla, öglena kamçısıyla, paramesyum ise silleriyle aktif hareket gerçekleştirebilir.
B) Tek hücreliler genellikle ikiye bölünme gibi eşeysiz yollarla hızla ürer ve nesillerini sürdürürler.
C) Hücresel atıklarını zardan difüzyonla uzaklaştırırlar; ayrıca tatlı su türleri fazla suyu kontraktil kofullarıyla dışarı atarak boşaltım yapar.
D) Embriyo, zigotun çok sayıda hücreye bölünmesiyle oluşan bir yapı olduğundan tek hücreli canlılarda embriyonik gelişim evresi kesinlikle görülmez.
E) Yaşamsal faaliyetler için gereken ATP enerjisini üretmek amacıyla tüm canlılar gibi hücresel solunum yaparlar.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: D şıkkı. Embriyonik gelişme süreci hücre bölünmeleriyle dokulaşmayı gerektirdiğinden yalnızca çok hücreli canlılarda görülür; tek hücrelilerde bulunmaz.

Soru 4 MEBİ 01.06.2026 TYT Deneme Sınavı

Paramesyumda gerçekleşen üreme süreci aşağıdaki görselde verilmiştir.

Buna göre
I. Sitoplazma bölünmesi sırasında ara lamel oluşumu gözlenir.
II. Kalıtsal bilginin korunduğu bir çekirdek bölünmesi gerçekleşir.
III. Oluşan paramesyumların organel sayıları ve metabolizma hızları birbirinden farklı olabilir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I

B) Yalnız III

C) I ve II

D) II ve III

E) I, II ve III

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Protista Alemi

Çıkmış soruyu çözerken dikkat et