🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi
Canlıların gösterdiği davranışlar iki ana gruba ayrılır: içgüdüsel (doğuştan gelen) ve edinilmiş (sonradan öğrenilen) davranışlar. İçgüdüsel davranışlar, genetik olarak aktarılan ve öğrenme gerektirmeyen hareketlerdir. Edinilmiş davranışlar ise çevresel etkenlerle veya deneyimlerle sonradan kazanılır. Bu davranışlar, bir canlının hayatta kalması ve türünün devamı için kritik öneme sahiptir.
🧠 Sorunun Türü
Bu soru, hayvan davranışları konusunda bilgi ölçen, kavrama ağırlıklı bir sorudur. Bir canlının gösterdiği davranışın hangi kategoriye girdiğini ayırt etme yeteneğinizi test eder. Özellikle içgüdüsel ve edinilmiş davranışlar arasındaki farkı iyi anlamanız beklenir.
🔍 Öncüllerin Analizi
Önemli İfadeler: Soruda “Büyütüldüğü çevrede akarsu veya su birikintisi bulunmayan bir ördeğin” ifadesi, ördeğin daha önce yüzme deneyiminin olmadığını ve yüzmeyi hiç öğrenmediğini vurgular.
“bir göl kenarına götürüldüğünde diğer ördekler gibi suya girip etkin bir şekilde yüzdüğü gözleniyor” ifadesi ise ördeğin herhangi bir öğrenme süreci olmadan bu davranışı kendiliğinden sergilediğini belirtir. Bu durum, davranışın doğuştan geldiğini gösterir.
✅ Şıkların Analizi
A) Şartlanma yoluyla: Şartlanma, bir ödül-ceza sistemi veya tekrarlı eğitimlerle öğrenilen bir davranıştır. Ördek, yüzme konusunda herhangi bir eğitim veya ödül-ceza mekanizmasına maruz kalmamıştır, dolayısıyla bu şık yanlıştır.
B) İzlenim (taklit) yoluyla: Taklit, başka bir canlıyı gözlemleyerek ve onun davranışlarını tekrarlayarak öğrenmektir. Soruda ördeğin yüzmeyi başkasından gözlemleyerek öğrendiğine dair bir bilgi yoktur; aksine, daha önce hiç yüzme deneyimi olmamasına rağmen yüzdüğü belirtilmiştir. Bu nedenle bu şık da doğru değildir.
C) Alışma yoluyla: Alışma, zararsız veya tekrarlanan bir uyarana zamanla tepki vermemeyi öğrenmektir. Yüzme, bir uyarana alışma durumu değildir; aksine aktif bir davranıştır. Bu şık da sorudaki duruma uygun değildir.
D) İçgüdüsel olarak: İçgüdüsel davranışlar, doğuştan gelen, kalıtsal ve öğrenilmeden yapılan davranışlardır. Ördeğin daha önce hiç yüzme deneyimi olmamasına rağmen suya girer girmez yüzmeye başlaması, bu yeteneğinin genetik olarak kendisine aktarıldığını ve doğuştan geldiğini gösterir. Bu şık doğrudur.
E) Kavrama yoluyla: Kavrama yoluyla öğrenme, deneme-yanılma veya zihinsel çözümleme gerektiren, daha karmaşık bir öğrenme biçimidir. Ördeğin yüzmesi, karmaşık bir problem çözme yeteneği gerektiren bir durum değildir; daha çok temel bir hayatta kalma becerisidir. Bu şık da sorudaki durumu açıklamaz.
🎯 Sonuç: Doğru cevap: D şıkkı. Ördeğin hiçbir öğrenme veya gözlem süreci olmadan suya girer girmez yüzmesi, bu davranışın doğuştan gelen, yani içgüdüsel bir özellik olduğunu gösterir.```