Endokrin Sisteminin Homeostazi İşlevi Çıkmış Sorular

Önizleme bilgisi: Bu konuda toplam 28 soru bulunuyor. Şu anda 4 soru gösteriliyor. Kalan 24 soruyu ve diğer içerikleri görmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.

Soru 1 2020-Alan Yeterlilik Testleri (AYT)

Bir biyoloji öğretmeni dersinde konuyu anlatırken "Bu olay televizyonda şifreli bir yayını izlemeye benzer yani merkezden yapılan yayın her televizyona ulaşır ancak şifre çözücüsüne sahip televizyonlarda bu yayın izlenebilir" demiştir.

Öğretmenin yapmış olduğu bu benzetme aşağıdaki biyolojik olaylarından hangisiyle ilişkilendirilebilir?

A) İskelet kası hücrelerinin motor nöronlar sayesinde uyarılmasıyla

B) Endokrin bezlerden kana salgılanan hormonların sadece bazı vücut hücrelerinde etki göstermesiyle

C) Gözün retinasında sarı beneğe düşen görüntünün sarı benek dışına düşen görüntüden çok daha net algılanmasıyla

D) Kalp kasının kendiliğinden ritmik uyartılar oluşturarak kasılıp gevşemesiyle

E) İnsan sindirim kanalından emilen glikozun vücut hücreleri tarafından kullanılmasıyla

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Doğru Cevap: B

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Vücudumuzdaki hormonlar, iç salgı bezleri (endokrin bezler) tarafından üretilen ve doğrudan kana salgılanan özel kimyasal habercilerdir. Kan yoluyla tüm vücuda dağılsalar da, sadece belirli hedef hücrelerde veya dokularda etki gösterirler. Bunun nedeni, hedef hücrelerin yüzeyinde veya içinde hormona özel reseptörlerin (alıcıların) bulunmasıdır.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru, bir benzetme üzerinden biyolojik bir kavramı anlamamızı isteyen bir yorum sorusudur. Öğretmenin verdiği örneği dikkatlice dinleyip, hangi biyolojik olayın bu benzetmeye en uygun olduğunu bulmamız gerekiyor.

🔍 Öncüllerin Analizi

Soruda herhangi bir öncül (I, II, III gibi) bulunmuyor. Ancak öğretmenin yaptığı benzetmeyi iyi anlamak önemli. Benzetme, "merkezden yapılan yayın her televizyona ulaşır ancak şifre çözücüsüne sahip televizyonlarda bu yayın izlenebilir" şeklindedir. Burada "yayın", hormonları; "her televizyon", vücuttaki tüm hücreleri; "şifre çözücüye sahip televizyonlar", hedef hücrelerdeki reseptörleri temsil ediyor.

✅ Şıkların Analizi

A) İskelet kası hücrelerinin motor nöronlar sayesinde uyarılmasıyla: Bu durum, sinir sisteminin kontrolünü ve kas-sinir bağlantısını açıklar. Hormonların tüm vücuda yayılıp sadece belirli hücreleri etkilemesi durumuyla doğrudan eşleşmiyor.
B) Endokrin bezlerden kana salgılanan hormonların sadece bazı vücut hücrelerinde etki göstermesiyle: Hormonlar kan yoluyla tüm vücuda yayılır (yayın her televizyona ulaşır gibi). Ancak, sadece o hormona özel reseptöre (şifre çözücüye) sahip hedef hücreler bu hormona tepki verir (yayını izleyebilir). Bu şık, öğretmenin benzetmesini en iyi açıklayan durumdur.
C) Gözün retinasında sarı beneğe düşen görüntünün sarı benek dışına düşen görüntüden çok daha net algılanmasıyla: Bu, görme olayı ve gözün yapısıyla ilgili bir durumdur, hormonların genel etki mekanizmasıyla ilgili değildir.
D) Kalp kasının kendiliğinden ritmik uyartılar oluşturarak kasılıp gevşemesiyle: Bu durum, kalbin otonom çalışma prensibini açıklar. Hormonların vücutta dağılımı ve hedef hücrelerle etkileşimiyle ilgili bir benzetme değildir.
E) İnsan sindirim kanalından emilen glikozun vücut hücreleri tarafından kullanılmasıyla: Glikozun emilimi ve hücreler tarafından kullanılması beslenme ve metabolizma ile ilgili bir süreçtir, hormonların spesifik etki mekanizmasıyla ilgili değildir.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: B şıkkı. Öğretmenin verdiği benzetme, hormonların kan yoluyla tüm vücuda dağılmasına rağmen, sadece belirli hedef hücrelerdeki reseptörler sayesinde etki göstermesini çok güzel açıklıyor.

Soru 2 2016-Lisans Yerleştirme Sınavı (LYS)

Aşağıdakilerden hangisi insanlarda, paratroit bezi tarafından salgılanan parathormonun işlevlerinden biridir?

A) Kemik dokudan kana kalsiyum geçişini uyarma

B) Boşaltım sistemi yoluyla kalsiyum atılmasını uyarma

C) Sodyum potasyum metabolizmasını düzenleme

D) Kanın ozmotik basıncını azaltma

E) Böbreklerden sodyum emilimini uyarma

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Soru 3 2003-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

Hücrede enzimlerle gerçekleşen bir biyokimyasal olay şematik olarak,

şeklinde gösterilebilir. Aşağıdaki grafikte, numaralanmış eğriler, hücrede gerçekleşen kimyasal olay sırasında, substrat, enzim, substrat-enzim kompleksi ve ürün konsantrasyonundaki değişmeleri göstermektedir.

Grafikte substrat, enzim, substrat-enzim kompleksi ve ürün konsantrasyonlarını gösteren eğrilerin numaraları aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) Substrat → I Enzim → III Substrat-Enzim Kompleksi → IV Ürün → II

B) Substrat → II Enzim → III Substrat-Enzim Kompleksi → I Ürün → IV

C) Substrat → II Enzim → IV Substrat-Enzim Kompleksi → III Ürün → I

D) Substrat → IV Enzim → II Substrat-Enzim Kompleksi → I Ürün → III

E) Substrat → IV Enzim → III Substrat-Enzim Kompleksi → II Ürün → I

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Doğru Cevap: C

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Enzimler, canlı hücrelerde biyokimyasal reaksiyonları hızlandıran özel proteinlerdir. Bu reaksiyonlarda substrat adı verilen maddeler enzimle birleşerek ürün oluşturur. Enzimler reaksiyon sonunda değişmeden kalır ve tekrar kullanılabilir.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru, enzimlerin çalışma prensibini ve bir reaksiyon sırasında maddelerin konsantrasyonlarındaki değişimleri grafik üzerinden yorumlama becerisini ölçer. Kavrama ve Uygulama ağırlıklı bir sorudur. Grafikleri doğru okuyup biyolojik olaylarla ilişkilendirmek önemlidir.

🔍 Öncüllerin Analizi

I. Başlangıçta düşük olan, zamanla artan ve belirli bir seviyede sabitlenen bir eğri gösterir. Bu durum, reaksiyon ilerledikçe miktarı artan ve sonunda belli bir doygunluğa ulaşan ürün konsantrasyonuna uyar.
II. Başlangıçta yüksek olan ve zamanla azalan bir eğri gösterir. Reaksiyona giren ve tüketilen substrat konsantrasyonu bu şekilde değişir.
III. Başlangıçta az, sonra artan ve zirveye ulaştıktan sonra tekrar azalan bir eğri gösterir. Bu tip bir değişim, reaksiyonun başlangıcında oluşan ve ürün oluştukça ayrışan substrat-enzim kompleksi için tipiktir.
IV. Zamanla neredeyse hiç değişmeyen, sabit kalan bir eğri gösterir. Enzimler reaksiyonlarda tüketilmeyen ve tekrar kullanılabilen katalizörler olduğu için, serbest enzim miktarı genellikle sabit kalır.

✅ Şıkların Analizi

A) Bu şık, grafikteki değişimlerle uyuşmuyor.
B) Bu şık, grafikteki değişimlerle uyuşmuyor.
C) Bu şıkta Substrat (II), Enzim (IV), Substrat-Enzim Kompleksi (III) ve Ürün (I) olarak verilmiştir. Bu eşleşme, yukarıdaki analizlerimizle ve enzim kinetiği prensipleriyle tamamen uyumludur.
D) Bu şık, grafikteki değişimlerle uyuşmuyor.
E) Bu şık, grafikteki değişimlerle uyuşmuyor.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: C şıkkı.

Soru 4 2003-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

İki buğday tanesinden birincisi olduğu gibi, ikincisi ise embriyosu çıkarılarak iki ayrı petri kabındaki nişastalı agardan oluşan besi ortamına yerleştirilmiş ve buğday tanesindeki enzimlerin aktive olması için üzerlerine ıslak pamuk konmuştur.

Belirli bir süre sonra petri kaplarının her birine lugol çözeltisi (nişastayla mavi renk veren ayıraç) konarak izlenmiş; birinci petri kabındaki besi ortamında, buğday tanesinde ve çevresindeki halka şeklinde bir alanda renk değişimi olmadığı, geri kalan alanın mavi renk aldığı; ikinci petri kabında ise besi ortamının tamamının ve buğday tanesinin mavi renk aldığı gözlenmiştir.

Bu sonuçlarla ilgili,

I. Embriyo sadece buğday tanesinde depolanmış olan nişastayı kullanabilir.

II. Enzimler canlının dışında da etkindir.

III. Nişastayı sindiren enzimler embriyoda bulunur.

İfadelerinden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve II

D) I ve III

E) II ve III

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Doğru Cevap: E

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Canlılarda hücre içinde ve dışında birçok kimyasal olay meydana gelir. Bu olayların düzenli bir şekilde gerçekleşmesini sağlayan temel moleküller enzimlerdir. Enzimler, genellikle protein yapısında olup, tepkimelerin hızını artıran biyolojik katalizörlerdir. Bu deney, enzimlerin çalışma prensiplerini ve buğday tanesi gibi tohumlarda nişasta sindirimindeki rollerini gözlemlemek için tasarlanmıştır.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru, bir deney düzeneğinin sonuçlarını yorumlamaya dayalı bir öncül analiz sorusudur. Öğrencilerin verilen deney verilerini doğru bir şekilde analiz etmelerini ve biyolojik prensiplerle ilişkilendirmelerini gerektirir. Özellikle nişasta sindirimi ve enzimlerin işlevi hakkındaki bilgileri ölçmektedir.

🔍 Öncüllerin Analizi

I. Embriyo sadece buğday tanesinde depolanmış olan nişastayı kullanabilir. Deneyde birinci petri kabında embriyo hem buğday tanesindeki hem de besi ortamındaki nişastayı sindirmiştir. Yani sadece buğday tanesindeki nişastayı kullanma gibi bir sınırlama yoktur. Bu yüzden bu ifade doğru değildir.
II. Enzimler canlının dışında da etkindir. Birinci petri kabında embriyodan salgılanan enzimler, buğday tanesinin dışındaki nişastalı agar ortamında da nişastayı sindirmiştir (renk değişimi olmaması). Bu durum, enzimlerin canlı hücre dışında da çalışabildiğini gösterir. Bu ifade doğrudur.
III. Nişastayı sindiren enzimler embriyoda bulunur. İkinci petri kabında embriyo çıkarıldığı için nişasta sindirimi gerçekleşmemiş (her yer mavi renk almış), bu da nişastayı sindiren enzimlerin embriyoda olduğunu kanıtlar. Birinci petri kabında sindirim olması da bu durumu destekler. Bu ifade doğrudur.

✅ Şıkların Analizi

A) Yalnız I: I. öncülün yanlış olduğu tespit edildiği için bu şık doğru olamaz.
B) Yalnız II: II. öncül doğru olsa da, III. öncül de doğru olduğu için bu şık eksiktir.
C) I ve II: I. öncül yanlış olduğu için bu şık doğru olamaz.
D) I ve III: I. öncül yanlış olduğu için bu şık doğru olamaz.
E) II ve III: Hem II. hem de III. öncülün doğru olduğu tespit edildiği için bu şık doğru cevaptır.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: E şıkkı.

Endokrin Sisteminin Homeostazi İşlevi

Çıkmış soruyu çözerken dikkat et