Mendel Genetiği Çıkmış Sorular

Önizleme bilgisi: Bu konuda toplam 28 soru bulunuyor. Şu anda 4 soru gösteriliyor. Kalan 24 soruyu ve diğer içerikleri görmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.

Soru 1 YKS-TYT Örnek Soruları

Diploit bir bireyin kromozomlarında;

I. Bir özelliği kontrol eden genin çekinik alelinin otozomal kromozomlardan sadece birinin üzerinde bulunması,

II. Bir özelliği kontrol eden genin çekinik alelinin otozomal kromozomların her ikisi üzerinde bulunması,

III. Bir özelliği kontrol eden genin baskın alelinin otozomal kromozomlardan sadece birinin üzerinde bulunması,

IV. Bir özelliği kontrol eden genin baskın alelinin otozomal kromozomların her ikisi üzerinde bulunması

Durumlarının hangilerinde genin kontrol ettiği çekinik özellik bu bireyde ortaya çıkar?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) Yalnız IV

D) I ve II

E) III ve IV

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Doğru Cevap: B

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Mendel genetiği, kalıtım kurallarını inceleyen bilim dalıdır. Bir canlının sahip olduğu özellikler, genler tarafından belirlenir. Bu genlerin farklı çeşitlerine alel denir ve her genin biri anneden diğeri babadan gelen iki aleli bulunur. Baskın aleller fenotipte her zaman etkisini gösterirken, çekinik aleller sadece homozigot (iki çekinik alelin bir arada bulunması) durumda fenotipte ortaya çıkar.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru, Mendel Genetiği konusundaki temel kavramları, özellikle çekinik özelliklerin fenotipte ortaya çıkış koşullarını değerlendirir. Bilgi ağırlıklı olup, verilen durumları genetik prensiplerle doğru bir şekilde eşleştirmeyi gerektirir. Soruyu çözerken her bir öncülde belirtilen genotipin fenotip üzerindeki etkisine odaklanmak önemlidir.

🔍 Öncüllerin Analizi

I. Bir özelliği kontrol eden genin çekinik alelinin otozomal kromozomlardan sadece birinin üzerinde bulunması, bireyin heterozigot olduğunu gösterir (örneğin, Aa). Bu durumda, baskın alel (A) çekinik alelin (a) etkisini örter ve çekinik özellik fenotipte ortaya çıkmaz.
II. Bir özelliği kontrol eden genin çekinik alelinin otozomal kromozomların her ikisi üzerinde bulunması, bireyin homozigot çekinik olduğunu gösterir (örneğin, aa). Çekinik özelliklerin fenotipte ortaya çıkması için tek koşul budur.
III. Bir özelliği kontrol eden genin baskın alelinin otozomal kromozomlardan sadece birinin üzerinde bulunması, bireyin heterozigot olduğunu gösterir (örneğin, Aa). Bu durumda, baskın alel (A) fenotipte etkisini gösterir ve çekinik özellik ortaya çıkmaz.
IV. Bir özelliği kontrol eden genin baskın alelinin otozomal kromozomların her ikisi üzerinde bulunması, bireyin homozigot baskın olduğunu gösterir (örneğin, AA). Bu durumda da baskın özellik fenotipte ortaya çıkar ve çekinik özellik gözlenmez.

✅ Şıkların Analizi

A) Yalnız I seçeneği yanlıştır çünkü çekinik alelin tek başına bulunması çekinik özelliğin ortaya çıkması için yeterli değildir.
B) Yalnız II seçeneği doğrudur çünkü çekinik özelliğin ortaya çıkabilmesi için bireyin her iki kromozomda da çekinik aleli taşıması gerekir (homozigot çekinik durum).
C) Yalnız IV seçeneği yanlıştır çünkü baskın alellerin her ikisinin de bulunması baskın özelliğin ortaya çıkmasına neden olur, çekinik özelliğin değil.
D) I ve II seçeneği yanlıştır çünkü sadece II. durum çekinik özelliğin ortaya çıkmasına yol açar.
E) III ve IV seçeneği yanlıştır çünkü bu durumların her ikisinde de baskın özellik fenotipte ortaya çıkar.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: B şıkkı.

Soru 2 1999-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

Penisilin ve tek bir bakteri türü ile normal besi ortamı içeren iki petri kabında aşağıdaki şemada gösterilen deney yapılmıştır.

Bu deney sonucu,
I. Aynı türe ait bireyler farklı kalıtsal özellikler gösterir.
II. Aynı besini kullanan bireyler, besin açısından rekabete girer.
III. Ortamın yeni koşullarına uyabilen bireyler bu koşullarda yaşamaya devam eder.
İfadelerinden hangileriyle açıklanabilir?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve III

D) II ve III

E) I, II ve III

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Soru 3 1999-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

İnsan kanında bulunan olgun alyuvarlar,

I. Karbondioksit bağlama

II. DNA sentezi yapma

III. Antikor sentezleme

Olaylarından hangilerinin gerçekleştiremez?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) Yalnız III

D) I ve III

E) II ve III

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Doğru Cevap: E

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Bugünkü konumuz, kanımızdaki en önemli hücrelerden biri olan alyuvarlar, yani eritrositler. Alyuvarlar, oksijen ve karbondioksit taşımaktan sorumlu, özel görevleri olan hücrelerdir. Ancak bu özel görevleri yerine getirirken bazı hücre organellerini kaybederler ve bu da onların belirli biyokimyasal işlevleri yapamamasına neden olur.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru, alyuvarların yapısı ve işlevleri hakkında bilgi düzeyinizi ölçen bir bilgi sorusudur. Hangi hücresel olayları yapabildiklerini ve yapamadıklarını bilmeniz gerekiyor. Özellikle olgun alyuvarların sahip olduğu ve kaybettiği özellikleri hatırlamanız önemli.

🔍 Öncüllerin Analizi

I. Karbondioksit bağlama: Alyuvarların temel görevlerinden biri, vücuttaki dokulardan karbondioksiti alıp akciğerlere taşımaktır. Bu yüzden karbondioksit bağlama işlevini gerçekleştirirler.
II. DNA sentezi yapma: Olgun alyuvarlar çekirdeklerini ve dolayısıyla DNA'larını kaybettikleri için DNA sentezi yapamazlar. Bu, onların yeni protein sentezleyememesi veya bölünememesi anlamına gelir.
III. Antikor sentezleme: Antikorlar, bağışıklık sistemi hücreleri olan plazma hücreleri tarafından üretilir. Alyuvarların antikor üretme gibi bir görevi yoktur. Bu yüzden antikor sentezleyemezler.

✅ Şıkların Analizi

A) Yalnız I: Alyuvarlar karbondioksit bağlama işlevini gerçekleştirirler, bu yüzden bu şık doğru değildir.
B) Yalnız II: Alyuvarlar DNA sentezi yapamazlar ama antikor da sentezleyemezler. Bu şık eksiktir.
C) Yalnız III: Alyuvarlar antikor sentezleyemezler ama DNA sentezi de yapamazlar. Bu şık eksiktir.
D) I ve III: Alyuvarlar karbondioksit bağlayabilirler, bu nedenle bu şık doğru değildir.
E) II ve III: Olgun alyuvarlar hem DNA sentezi yapamaz hem de antikor sentezleyemezler. Bu şık, sorunun cevabı olan iki olayı da doğru bir şekilde ifade eder.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: E şıkkı.

Soru 4 2000-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

Bir ailede anne, A özelliği bakımından baskın fenotiptedir ve bu özelliğin çekinik genini de taşımaktadır (heterozigot).

Babanın genotipi aşağıdakilerin hangisindeki gibi olursa, çocukların fenotipinde bu çekinik özellik kesinlikle görülmez?

A) AA

B) Aa

C) aa

D) x^Ay

E) x^a y

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Doğru Cevap: A

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Bu soru, Mendel genetiği ilkelerinden çaprazlamalar ve kalıtım konularını içeriyor. Bir özelliğin baskın ya da çekinik olması, fenotipte (dış görünüşte) nasıl ortaya çıkacağını belirler. Heterozigot bireyler, hem baskın hem de çekinik geni taşırken, homozigot bireyler aynı genin iki kopyasını taşır.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru, kalıtım konusunda temel bilgiye ve uygulama becerisine dayalı bir problem çözme sorusudur. Verilen anne genotipi ile babanın olası genotipleri arasında çaprazlama yaparak çocuklarda çekinik özelliğin ortaya çıkıp çıkmayacağını analiz etmemiz gerekiyor.

🔍 Öncüllerin Analizi

Soruda verilen bilgiler:
1. Anne, A özelliği bakımından baskın fenotiptedir.
2. Anne, bu özelliğin çekinik genini de taşımaktadır (heterozigot). Bu bilgi, annenin genotipinin Aa olduğunu gösterir.
3. Çocukların fenotipinde çekinik özelliğin kesinlikle görülmemesi isteniyor. Çekinik özelliğin görülmesi için genotipin aa olması gerektiğini hatırlayalım.

✅ Şıkların Analizi

A) AA: Eğer babanın genotipi AA olursa, anne (Aa) ile baba (AA) arasındaki çaprazlama sonucunda çocuklar ya AA ya da Aa genotipine sahip olacaktır. Bu durumda çocukların hepsi baskın fenotipte olur ve çekinik özellik (aa) kesinlikle görülmez.
B) Aa: Eğer babanın genotipi Aa olursa, anne (Aa) ile baba (Aa) arasındaki çaprazlama sonucunda çocuklarda AA, Aa ve aa genotipleri oluşabilir. Bu durumda çocukların %25'i aa genotipine sahip olarak çekinik özelliği gösterebilir.
C) aa: Eğer babanın genotipi aa olursa, anne (Aa) ile baba (aa) arasındaki çaprazlama sonucunda çocuklarda Aa ve aa genotipleri oluşur. Bu durumda çocukların %50'si aa genotipine sahip olarak çekinik özelliği gösterecektir.
D) xAy: Bu şık, cinsiyete bağlı kalıtım için kullanılır ve buradaki otozomal kalıtım sorusuyla ilgili değildir.
E) xa y: Bu şık da cinsiyete bağlı kalıtım için kullanılır ve buradaki otozomal kalıtım sorusuyla ilgili değildir.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: A şıkkı. Eğer baba homozigot baskın (AA) olursa, anne (Aa) ile baba (AA) arasındaki çaprazlamadan doğacak çocukların hepsi baskın fenotipte (AA veya Aa) olacaktır ve çekinik özellik kesinlikle görülmeyecektir.

Mendel Genetiği

Çıkmış soruyu çözerken dikkat et