Komünitelerde Süksesyon

Orman Yok Olursa Neler Olur?

Ormanlar:

→ Fotosentez yaparak oksijen üretir,

→ Birincil üretici olarak besin zincirinin temelini oluşturur,

→ Toprağı kökleriyle tutarak erozyonu engeller,

→ Toprağın su tutma kapasitesini artırır,

Dolayısıyla ormanın yok olması:

Fotosentez azalır → Serbest oksijen üretimi azalır ❌ (D azalır)

Otçul (birincil tüketici) besini azalır → Birincil tüketici sayısı azalır ❌ (A azalır)

Birincil tüketiciler azalınca, yırtıcılar da azalır → İkincil tüketici sayısı da azalır ❌ (B azalır)

Su tutan ağaç kökleri ortadan kalkar → Toprak su tutamaz ❌ (E azalır)

Kökler yok olur, yağmurla toprak taşınır → Erozyon artar → Toprak aşınması artar ✅ (C artar)

Şıkların İncelemesi:

A) Birincil tüketici sayısının → Azalır, çünkü besin kaynağı olan bitkiler yok olur.

B) İkincil tüketici sayısının → Azalır, çünkü besin zincirinde önceki basamaklar yok olur.

C) Birim zamanda, birim alandan aşınan toprak miktarının → Azalması beklenmez. Aksine, artan erozyonla birlikte artar. ✅ Doğru cevap bu.

D) Üretilen serbest oksijen miktarının → Azalır, çünkü orman fotosentez yapamaz hale gelir.

E) Toprakta tutulan su miktarının → Azalır, çünkü ağaç kökleri artık suyu tutamaz.

1. Sorunun Analizi ve Biyomların Belirlenmesi

Verilen grafik, biyomları sıcaklık ve yağış miktarına göre sınıflandırmaktadır. Bu grafiği kullanarak K, L ve M biyomlarını tanımlayalım:

K Biyomu: Grafik üzerinde yüksek sıcaklık (sağ tarafta) ve çok düşük yağış miktarı (alt tarafta) ile gösterilmiştir. Bu özellikler tipik olarak Çöl Biyomu'na aittir.

L Biyomu: Yüksek sıcaklık (sağ tarafta) ve çok yüksek yağış miktarı (üst tarafta) ile karakterizedir. Bu iklim koşulları Tropikal Yağmur Ormanları Biyomu için idealdir.

M Biyomu: Düşük sıcaklık (sol tarafta) ve düşük-orta düzeyde yağış miktarı (alt-orta tarafta) ile karakterizedir. Bu koşullar, soğuk iklimli ve kısa büyüme dönemli Tundra Biyomu'na işaret etmektedir.

2. Şıklardaki Canlı Özelliklerinin Değerlendirilmesi ve Biyomlarla Eşleştirilmesi

Şıklarda verilen canlı özelliklerini ve adaptasyonlarını inceleyerek hangi biyoma ait olduklarını belirleyelim:

I. Epifit (kendi besinini sentezleyen fakat gelişirken destek olarak başka bir bitkinin yüzeyini kullanan) bitkiler: Epifitler, yüksek nem ve bol yağışın olduğu ortamlarda, ağaçların üzerinde tutunarak ve havadan nem alarak yaşarlar. Bu durum, yıl boyunca bol yağış ve yüksek sıcaklık alan Tropikal Yağmur Ormanları (L Biyomu) için tipiktir.

II. Su depo edebilme özelliğine sahip olan dev kaktüsler ve kökleri derinlere uzanan çalılar: Kaktüsler ve derin köklü çalılıklar, su kıtlığına karşı geliştirilmiş adaptasyonlara sahiptir. Kaktüsler suyu gövdelerinde depolar, derin köklü bitkiler ise yeraltı suyuna ulaşır. Bu adaptasyonlar, suyun çok sınırlı olduğu Çöl Biyomu (K Biyomu) için belirleyicidir.

III. Üreme dönemi oldukça kısa olan çayır, bodur odunsu bitkiler ve ren geyiği yosunu denilen likenler: Bu canlı özellikleri, soğuk iklime, permafrosta (sürekli donmuş toprak) ve çok kısa bir büyüme mevsimine uyum sağlamışlardır. Bodur bitki örtüsü ve likenler, Tundra Biyomu (M Biyomu)'nun karakteristik özellikleridir.

3. Doğru Eşleştirmenin Bulunması

Yukarıdaki analizler sonucunda elde edilen doğru eşleştirme şu şekildedir:

I (Epifitler) → L (Tropikal Yağmur Ormanları)

II (Kaktüsler, derin köklü çalılıklar) → K (Çöl)

III (Bodur bitkiler, likenler) → M (Tundra)

Bu eşleştirme, şıklarda A) I → L, II → K, III → M seçeneğinde doğru olarak verilmiştir.