Mitoz ve Eşeysiz Üreme

23,012
Mitoz ve Eşeysiz Üreme

► Yaşamın sırları hücrede gizlidir.

► Yetişkin bir insanda bulunan milyarlarca hücre, tek bir hücrenin bölünmeye başlaması sonucunda meydana gelir.

► Hücre bölünme hızı her canlıda farklı olabilir.

♦ Deri hücrelerinde 24 saat

♦ Embriyonik hücrelerde 30 dakika

♦ Bakteri hücresi 20 dakikada bir bölünürler.

► Aynı canlının farklı dokularında bulunan hücreler ise görev ve yaşamsal özelliklerine göre farklı bölünme hızlarına sahiptir.

♦ Örneğin; kemik iliğini oluşturan hücreler ve epitel hücreleri (deri ve organlarımızın yapısında bulunurlar) hızlı bölünür.

► Bununla birlikte bazı hücreler ise bölünemez.

♦ Örneğin; embriyonik dönemde özelleşmiş ve farklılaşmasını tamamlamış olan sinir, kas ve gözdeki retina hücreleri bölünemezler. Ayrıca ergenlik ile birlikte mayoz bölünme ile oluşan üreme hücreleri (yumurta ve sperm) bölünemez.

► Karaciğer hücreleri ise hücre kaybı yaşadıklarında (yaralanma vb.durumlarda) uyarı alarak bölünebilirler.

► Bitkilerde hücre bölünmesi ile sınırsız büyümeyi sağlayan bölünür = meristem doku hücreleri vardır. Bölünür doku hücrelerinin dışındaki hücreler bölünme yeteneğini kaybetmiştir.

► Hücre bölünmesinin kontrollü gerçekleşmesi yaşam için çok önemlidir. Kontrolsüz hücre bölünmesi sağlık sorunlarına özellikle kansere neden olur.

► Hücre bölünmeleri ile hücrelerin hacim ve yüzey oranları dengede tutulur.

► Hücre bölünmesi;

♦ Tek hücreli canlılarda çoğalmayı sağlar. Örneğin; bakteri ve arkeler gibi prokaryot hücreli canlılar basitçe ikiye bölünerek çoğalır.

♦ Çok hücreli canlılarda ise;

• Canlının büyümesi ve gelişmesi,

•Yıpranan doku ve organların onarımı,

• Rejenerasyon (yenilenme) gibi olayları sağlar.

• Ayrıca gelişmiş bitkilerde eşeysiz üremeyi sağlar. (Vejetatif yolla)

► Ökaryot hücreler mitoz bölünme ile bu olayları gerçekleştirir. Ayrıca mayoz bölünme ile de üreme hücrelerinin oluşumu gerçekleşir.

► Bir hücrenin yaşam döngüsü hücre bölünmesi ile tamamlanır. Belli gelişim evrelerinden geçerek olgunlaşan bir hücreden yeni hücrelerin oluşmasına Hücre Bölünmesi denir.

► Hücre bölünmesi; tek ve çok hücreli canlılarda görülen doğal bir metabolik olaydır.

Konu Anlatım Videoları

Konuyla İlgili Sorular

Soru 1
DNA molekülü ile ilgili olarak, I. Hücrenin yönetim ve kalıtım birimidir. II. İnterfazda eşlenerek bölünme sonucunda yavru hücrelere aktarılır. III. Nükleotit dizilimi aynı türün farklı bireylerinde aynıdır. İfadelerinden hangileri doğrudur?
Soru 2
Bazı canlıların kromozom sayıları aşağıda verilmiştir. Bazı Canlıların Kromozom Sayıları Canlı Kromozom Sayısı Amip 250 Buğday 42 Patates 48 Soğan 16 Goril 48 Deniz Yıldızı 94 Sirke Sineği 8 Buna göre tablodaki bilgiler dikkate alındığında, I. Bitki türlerinde kromozom sayısı hayvan türlerinden fazladır. II. Verilen canlılar içerisinde sirke sineği en ilkel, amip en gelişmiştir. III. Farklı türlere ait canlıların kromozom sayıları aynı olabilir. İfadelerinden hangileri doğrudur?
Soru 3
  Vejetatif Üreme Çeşidi             Yukarıda şekilleri verilen bitki örnekleri vejetatif yollarla çoğalabilmektedir. Verilen bu bitki örneklerinin hangi çeşit vejetatif yolla ürediklerini karşılarına yazınız.
Soru 4
Amip hücresinin bölünmesi üzerine yapılan üç farklı deney örneği, numaralanmış olarak aşağıdaki görselle verilmiştir. Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız. a) 1. deney sonucunda amip hücresinin neden bölünmediğini açıklayınız. b) Amip deneylerinden yola çıkılarak çekirdeğin görevlerini yazınız. (MEB 1.Dönem 1.Yazılı Senaryoları Soru Örneği)
Soru 5
Mitoz sürecinde I. Sentromer bölünmesi, II. Çekirdek zarının oluşması, III. Kromozomların ekvator düzlemine dizilmesi, IV. Kromatin ipliklerin kromozomlara dönüşmesi Olaylarının gerçekleşme sırası aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Soru 6
Amip, öglene ve paramesyum tatlı sularda yaşayan tek hücreli protistlerdir. Yukarıda verilen şekle göre bu canlıların hangi tip üremeyi ne şekilde gerçekleştirdiklerini yazınız.
Soru 7
Mitoz hızı canlılarda farklı olduğu gibi aynı canlının farklı dokularında da değişkenlik gösterir. Bitkilerin kök, gövde ve dal uçlarında bulunan meristem dokusu hücreleri çok hızlı mitoz geçirirken, diğer dokuların çoğu hiç bölünmez. Hayvanlarda epitel doku hızlı bölünürken, kemik hücreleri çok yavaş bölünür. Canlı yaşlandıkça mitoz hızı da azalır. Mitoz, embriyo ve gençlik döneminde en hızlıdır. Yetişkinlik döneminde sabit hızla devam eder. Yaşlanma başlayınca mitoz hızı da düşer. Yukarıda verilen metne göre; Ali: Yaşlı insanların yaralarının geç iyileşmesi mitoz hızının yavaşlaması ile ilgilidir. Ayşe: Hayvanlarda mitoz bölünme sınırsız büyümeyi sağlar. Deniz: Bitkilerde meristem doku hücrelerinin mitoz hızı, diğer dokularda bulunan hücrelerden daha düşüktür. Elif: Mitoz embriyo ve gençlik döneminde en hızlı, yetişkinlik döneminde sabit hızda, yaşlılıkta ise hızı düşerek devam eder. İfadelerinden hangileri doğrudur?
Soru 8
Mitoz, bir ana hücreden birbirini takip eden evreler sonunda iki yavru hücre oluşumuyla sonuçlanır. Aşağıdaki şekilde bir mitoz şekli verilmiştir. Buna göre verilen şekille ilgili soruları cevaplayınız.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi, mitoz bölünme ile mayoz I bölünmesinin ortak özelliklerinden biridir?
Soru 10
Yukarıda bal arılarında gerçekleşen üreme şematize edilmiştir. Buna göre; I, II, II ve IV numara ile gösterilen yerlerdeki olayların isimlerini yazınız.