Konu Detayı Sayfası
► Bir karakteri belirleyen alel sayısının 2'den fazla olması durumuna Çok Alellik denir.
► Bir karakterle ilgili alel sayısı kaç olursa olsun diploit (2n) bir canlıda bu alellerden sadece 2 tanesi bulunur. Çünkü diploit canlıda 1 alel anneden 1 alel babadan gelir. Dolayısıyla bir karakteri bir çift gen belirler.
► Çok alellikte tür içinde kaç çeşit genotip gözlenebileceğini bulmak için;
Genotip Çeşidi Sayısı = n · (n + 1) / 2 (n = Alel Sayısı)
formülü kullanılır.
► Şayet formül unutulursa genotip çeşidi sayısını bulmak için ikinci bir yol izlenir. Bize verilen alel sayısı 1 + 2 + 3 +... şeklinde numaralandırılarak ardışık olarak yazılır ve toplanır. Formül ile aynı sonuç elde edilir.
| Çok alellikte fenotip çeşidi sayısı = Alel sayısı + Eğer varsa eş baskınlık sayısıdır. |
Örnek: Meyve sineğinde göz renginin, tavşanlarda kürk renginin, insanda kan gruplarının belirlenmesinde 2'den fazla alel gen rol oynar.
|
► Bir karakterin kalıtımıyla ilgili çok alellik durumu varsa; bu aleller arasında genellikle baskınlık ya da eş baskınlık şeklinde bir sıralama görülür. ► Büyük harf, sıralamada yer alan diğer alellerin tümüne baskın olan aleli belirtmede kullanılır. Örneğin; insanlarda kan grubunun kalıtımından A, B ve O genleri sorumludur. A ve B alelleri baskın, O aleli ise çekiniktir. Bu genler arasındaki baskınlık hiyerarşisi: A = B > O şeklindedir. Bu hiyerarşi şöyle okunur. A ve B genleri eş baskındır. A aleli O'a baskın, B aleli O'a baskın şeklindedir. |
Örnek: İnsanda kan gruplarını belirleyen A, B ve O alelleri bulunur. Buna göre; bu alellerin oluşturabileceği,
a. Fenotip çeşidi bulunuz.
b. Genotip çeşidini bulunuz.
Çözüm:
Genler arasındaki baskınlık hiyerarşisi A = B > O'dır. Kan gruplarının ortaya çıkmasında 3 alel rol oynar. Buna göre;
a. Fenotip çeşidi sayısı = Alel sayısı + Eş baskınlık sayısıdır. 3 + 1 = 4 çeşit çeşit fenotip oluşur. Bunlar; A grubu, B grubu, O grubu ve AB grubudur. (A ve B baskın, O çekinik, AB eş baskın kan grubunu ifade eder.)
b. Genotip çeşidi:
1.Yol: Alel sayısı (n) = 3'tür.
Ücretsiz önizleme burada bitti
Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.
Konu anlatımının tamamını aç