Sağlıkta Biyopsikososyal Yaklaşım

Sağlıkta Biyopsikososyal Yaklaşım

► Sağlık, yalnızca bir hastalığın veya fiziksel bir belirtinin bulunup bulunmamasıyla açıklanabilecek tek boyutlu bir durum değildir.

► Bireyin nasıl düşündüğü, ne hissettiği, nasıl davrandığı, çevresiyle nasıl ilişkiler kurduğu ve yaşamına nasıl anlam verdiği de sağlık üzerinde etkili olabilir.

► Bu nedenle sağlığın değerlendirilmesinde bireyin yalnızca bedensel durumu değil; psikolojik durumu, sosyal çevresi ve yaşam koşulları da dikkate alınmalıdır.

► Aynı sağlık sorununu yaşayan iki birey, bu durumu farklı biçimlerde deneyimleyebilir. Bireylerin düşünceleri, duyguları, sosyal ilişkileri ve yaşam koşulları hastalığın günlük yaşamdaki etkilerinin farklılaşmasına neden olabilir.

Biyomedikal Yaklaşım

► Tıp tarihinde hastalıkların açıklanması amacıyla farklı yaklaşımlar geliştirilmiştir.

► Biyomedikal yaklaşım, hastalıkların nedenlerini ağırlıklı olarak biyolojik süreçler üzerinden açıklayan bir yaklaşımdır.

► Bu yaklaşım hastalığın fiziksel nedenlerinin belirlenmesine ve bedensel müdahalelere odaklanır.

► Biyomedikal model bilimsel araştırmalara önemli bir çerçeve sunmakla birlikte bireyin duygusal durumu, düşünceleri ve sosyal çevresi gibi unsurları sağlık değerlendirmesinde yeterince kapsamayabilir.

Biyopsikososyal Yaklaşım

► Biyomedikal yaklaşımın bu sınırlılıklarının fark edilmesiyle biyopsikososyal model geliştirilmiştir.

► Biyopsikososyal yaklaşım, sağlığın yalnızca biyolojik etkenlerin sonucu olmadığını; psikolojik süreçler ve sosyal çevreyle karşılıklı etkileşim içinde şekillendiğini kabul eder.

► Bu yaklaşım bireyi;

• Bedensel özellikleri,
• Düşünceleri,
• Duyguları,
• Davranışları,
• Sosyal ilişkileri,
• Yaşadığı çevre ve yaşam koşulları

ile birlikte değerlendirir.

► Biyopsikososyal yaklaşımın amacı biyolojik etkenleri önemsiz görmek değil, bunları psikolojik ve sosyal etkenlerle birlikte değerlendirmektir.

► Böylece bireyin sağlık durumu daha bütüncül ve kapsamlı biçimde ele alınabilir.

Sağlığın Biyopsikososyal Boyutları

► Biyopsikososyal yaklaşıma göre sağlık, birbiriyle sürekli etkileşim hâlinde bulunan üç temel boyutta değerlendirilir:

1. Biyolojik Boyut
2. Psikolojik Boyut
3. Sosyal Boyut

1. Biyolojik Boyut

► Biyolojik boyut; vücudun yapısı ve işleyişi, genetik özellikler ve bireyin fiziksel sağlık durumuyla ilgilidir.

► Organların ve sistemlerin çalışma durumu, kalıtsal özellikler ve mevcut fiziksel sağlık sorunları bu boyut kapsamında değerlendirilir.

2. Psikolojik Boyut

► Psikolojik boyut; bireyin düşüncelerini, duygularını, tutumlarını ve davranışlarını kapsar.

► Bir bireyin yaşadığı olayları nasıl değerlendirdiği, olaylar karşısında neler hissettiği ve bu düşünce ve duyguların davranışlarına nasıl yansıdığı sağlıkla ilişkili olabilir.

► Örneğin sürekli olumsuz düşünceler içinde bulunmak kişinin kaygısını artırabilir; artan kaygı da uyku düzenini, günlük etkinliklerini ve sosyal ilişkilerini etkileyebilir.

3. Sosyal Boyut

► Sosyal boyut; aile ilişkileri, arkadaş