Hücrenin Yapısı

12,582

Hücreler yapılarına göre;

1. Prokaryot ve

2. Ökaryot olmak üzere iki grupta incelenirler.

1. Prokaryot Hücre

► Zarla çevrili çekirdek ve zarlı organelleri bulunmayan hücrelerdir.

► Prokaryotik canlıların hepsi bir hücrelidir. Bakteriler, siyanobakteriler ve arkeler prokaryot hücre yapısına sahiptir.

► Prokaryot hücrelerin en belirgin özelliği, zarla çevrili bir çekirdek yapılarının olmamasıdır.

► Zarlı organeller de bulunmaz. Organel olarak sadece ribozom bulundururlar. Ribozom zarsız bir organeldir. Protein sentezinde görev alır.

► Kalıtım materyali (DNA) sitoplazma içerisinde dağınık olarak bulunur.

► Bu canlılardaki bütün metabolizma olayları, sitoplazma ve hücre zarındaki yapılarda gerçekleşir.

► Kemosentez olayını sadece prokaryotik canlılardan bazı bakteriler ve arkeler gerçekleştirir.

Prokaryot Hücrelerde Bulunan Yapılar

♦ Hücre zarı

♦ Sitoplazma

♦ DNA ve RNA

♦ Ribozom

2. Ökaryot Hücre

► Çekirdek zarı ve zarlı organelleri bulunan gelişmiş hücrelerdir.  Zarsız organellere de sahiptirler.

► Ökaryot hücreye sahip canlılar tek hücreli ya da çok hücreli olabilirler.

► Kalıtım materyali (DNA) çekirdekte bulunur.

► Örnek canlılar; Protistler, mantarlar, bitkiler, hayvanlardır.

Ökaryot Hücrelerde Bulunan Yapılar

♦ Hücre zarı

♦ Sitoplazma

♦ DNA ve RNA

♦ Ribozom

♦ Çekirdek, çekirdekçik

♦ Diğer zarlı ve zarsız organeller (Mitokondri, golgi, lizozom, sentrozom, koful, endoplazmik retikulum, peroksizom vb.)

Prokaryot ve Ökaryot Hücrelerde Bulunan Ortak Yapılar

► Hücre zarı

► Sitoplazma

► Kalıtım materyali (DNA, RNA)

► Ribozom organeli

Prokaryot hücre yapısına sahip organizmaların (bakteri ve arkelerin) bazı belirleyici özellikleri vardır. Şöyle ki;

  1. En önemlisi zarlı oluşuma sahip olmamaları,
  2. DNA'larının sitoplazmada bulunması,
  3. Kemosentez yapmaları,
  4. Oksijensiz solunum ile ATP enerjisi üretmeleri (Oksijensiz solunum ökaryotlarda görülmez, bazı prokaryotlara özgüdür.)
  5. Endospor oluşturabilmeleri (sadece bazı bakterilere özgüdür.)
Bir hücreli olması, hücre duvarı taşıması prokaryot olduğunu kanıtlamaz. Çünkü bu özellikler bazı ökaryot hücreliler için de geçerlidir.

Konuyla İlgili Sorular

Soru 1

Bir hücrenin bakteri, mantar veya bitki hücresi olduğuna karar vermede aşağıdakilerden hangisinin kullanılması yeterlidir?

A)
Hücre duvarının kimyasal içeriğinin saptanması
B)
Ribozomun varlığının saptanması
C)
Endoplazmik retikulumun varlığının saptanması
D)
Golgi cisimciğinin varlığının saptanması
E)
Çekirdeğin varlığının saptanması
Soru 2

Bir hücrenin,

I. Ribozom,

II. Hücre duvarı,

III. Mitokondri

Yapılarından hangilerine sahip olması ökaryot hücre olduğuna karar vermek için kullanılabilir?

A)
Yalnız I
B)
Yalnız II
C)
Yalnız III
D)
I ve II
E)
II ve III
Soru 3

Aşağıdaki hücrelerden hangisinde kontraktil koful bulunabilir?

A)
Karaciğer hücresi
B)
Bakteri hücresi
C)
Bitki hücresi
D)
Amip hücresi
E)
Mantar hücresi
Soru 4

Hücre ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A)
Ökaryotik hücrelerde zarlı organeller bulunur.
B)
Hücre büyüdükçe yüzey alanı/hacim oranı azalır.
C)
Hücre canlılığın temel birimidir.
D)
Yeni bir hücre ancak başka bir hücrenin bölünmesiyle oluşur.
E)
Farklılaşmış hücreler sürekli bölünür.
Soru 5

Embriyonel gelişim sırasında el ve ayak parmak aralarının açılması, tek parça hâlindeki göz kapaklarının iki eşit parçaya ayrılmasını sağlayan organel aşağıdakilerden hangisidir?

A)
Mitokondri
B)
Lizozom
C)
Sentrozom
D)
Golgi aygıtı
E)
Peroksizom
Soru 6

Hücrenin genel yapısı ile ilgili,

I. Ribozom bulundurma

II. Çok hücreli olma

III. Doğrusal yapılı kalıtım materyali taşıma

Özelliklerinden hangileri prokaryot ve ökaryot hücrelere sahip canlılarda ortak gözlenir?

A)
Yalnız I
B)
Yalnız III
C)
I ve III
D)
II ve III
E)
I, II ve III
Soru 7

Aşağıda verilen organel çiftlerinden hangisinde oksijen tüketimi gerçekleşir?

A)
Kloroplast-mitokondri
B)
Lizozom-sentrozom
C)
Mitokondri-peroksizom
D)
Golgi aygıtı-ribozom
E)
Koful-endoplazmik retikulum
Soru 8

Canlı hücrelerde görülen;

I. Yağ moleküllerinin sentezinde görev alır.

II. İlaçların ve alkollerin zehirleyici etkilerini yok eder.

III. Kalsiyum iyonlarını depolar.

Görevleri hangi hücre organeline aittir?

A)
Endoplazmik retikulum
B)
Golgi aygıtı
C)
Lizozom
D)
Mitokondri
E)
Sentrozom
Soru 9

Aşağıda verilen hücre organellerinden hangisi zarlı bir yapıya sahip değildir?

A)
Kontraktil koful
B)
Sentrozom
C)
Peroksizom
D)
Lizozom
E)
Golgi aygıtı
Soru 10

Hücresel yapılarla ilgili,

I. Olgun alyuvarlarda ve çekirdek sıvısında protein sentezi gerçekleşmez.

II. Ribozom alt birimleri çekirdek zarındaki porlardan geçebilir.

III. Ribozom ve çekirdekte bulunan kalıtım materyali nükleoprotein yapılıdır.

İfadelerinden hangileri doğrudur?

A)
Yalnız I
B)
I ve II
C)
I ve III
D)
II ve III
E)
I, II ve III