Hücrenin Yapısı

12,874

Hücreler yapılarına göre;

1. Prokaryot ve

2. Ökaryot olmak üzere iki grupta incelenirler.

1. Prokaryot Hücre

► Zarla çevrili çekirdek ve zarlı organelleri bulunmayan hücrelerdir.

► Prokaryotik canlıların hepsi bir hücrelidir. Bakteriler, siyanobakteriler ve arkeler prokaryot hücre yapısına sahiptir.

► Prokaryot hücrelerin en belirgin özelliği, zarla çevrili bir çekirdek yapılarının olmamasıdır.

► Zarlı organeller de bulunmaz. Organel olarak sadece ribozom bulundururlar. Ribozom zarsız bir organeldir. Protein sentezinde görev alır.

► Kalıtım materyali (DNA) sitoplazma içerisinde dağınık olarak bulunur.

► Bu canlılardaki bütün metabolizma olayları, sitoplazma ve hücre zarındaki yapılarda gerçekleşir.

► Kemosentez olayını sadece prokaryotik canlılardan bazı bakteriler ve arkeler gerçekleştirir.

Prokaryot Hücrelerde Bulunan Yapılar

♦ Hücre zarı

♦ Sitoplazma

♦ DNA ve RNA

♦ Ribozom

2. Ökaryot Hücre

► Çekirdek zarı ve zarlı organelleri bulunan gelişmiş hücrelerdir.  Zarsız organellere de sahiptirler.

► Ökaryot hücreye sahip canlılar tek hücreli ya da çok hücreli olabilirler.

► Kalıtım materyali (DNA) çekirdekte bulunur.

► Örnek canlılar; Protistler, mantarlar, bitkiler, hayvanlardır.

Ökaryot Hücrelerde Bulunan Yapılar

♦ Hücre zarı

♦ Sitoplazma

♦ DNA ve RNA

♦ Ribozom

♦ Çekirdek, çekirdekçik

♦ Diğer zarlı ve zarsız organeller (Mitokondri, golgi, lizozom, sentrozom, koful, endoplazmik retikulum, peroksizom vb.)

Prokaryot ve Ökaryot Hücrelerde Bulunan Ortak Yapılar

► Hücre zarı

► Sitoplazma

► Kalıtım materyali (DNA, RNA)

► Ribozom organeli

Prokaryot hücre yapısına sahip organizmaların (bakteri ve arkelerin) bazı belirleyici özellikleri vardır. Şöyle ki;

  1. En önemlisi zarlı oluşuma sahip olmamaları,
  2. DNA'larının sitoplazmada bulunması,
  3. Kemosentez yapmaları,
  4. Oksijensiz solunum ile ATP enerjisi üretmeleri (Oksijensiz solunum ökaryotlarda görülmez, bazı prokaryotlara özgüdür.)
  5. Endospor oluşturabilmeleri (sadece bazı bakterilere özgüdür.)
Bir hücreli olması, hücre duvarı taşıması prokaryot olduğunu kanıtlamaz. Çünkü bu özellikler bazı ökaryot hücreliler için de geçerlidir.

Konuyla İlgili Sorular

Soru 1

Hücre ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A)
Ökaryotik hücrelerde zarlı organeller bulunur.
B)
Hücre büyüdükçe yüzey alanı/hacim oranı azalır.
C)
Hücre canlılığın temel birimidir.
D)
Yeni bir hücre ancak başka bir hücrenin bölünmesiyle oluşur.
E)
Farklılaşmış hücreler sürekli bölünür.
Soru 2

Embriyonel gelişim sırasında el ve ayak parmak aralarının açılması, tek parça hâlindeki göz kapaklarının iki eşit parçaya ayrılmasını sağlayan organel aşağıdakilerden hangisidir?

A)
Mitokondri
B)
Lizozom
C)
Sentrozom
D)
Golgi aygıtı
E)
Peroksizom
Soru 3

Aşağıdaki hücrelerden hangisinde kontraktil koful bulunabilir?

A)
Karaciğer hücresi
B)
Bakteri hücresi
C)
Bitki hücresi
D)
Amip hücresi
E)
Mantar hücresi
Soru 4

Ökaryot bir hücrenin çekirdeğinde;

I. Kromatin

II. Ribozom

III. Mitokondri

IV. RNA

Yapılarından hangileri bulunmaz?

A)
Yalnız II
B)
Yalnız III
C)
I ve II
D)
II ve III
E)
III ve IV
Soru 5

Kloroplastla ilgili,

I. Alg, öglena ve bitkilerin tamamında kloroplast bulunur.

II. Yapısında bulunan klorofiller sayesinde ışık enerjisi kimyasal enerjiye dönüşür.

III. Stromada bulunan enzimler sadece içerdiği halkasal DNA'nın kendini eşlemesini sağlar.

İfadelerinden hangileri yanlıştır?

A)
Yalnız I
B)
Yalnız III
C)
I ve II
D)
I ve III
E)
II ve III
Soru 6

Hücresel yapılarla ilgili,

I. Olgun alyuvarlarda ve çekirdek sıvısında protein sentezi gerçekleşmez.

II. Ribozom alt birimleri çekirdek zarındaki porlardan geçebilir.

III. Ribozom ve çekirdekte bulunan kalıtım materyali nükleoprotein yapılıdır.

İfadelerinden hangileri doğrudur?

A)
Yalnız I
B)
I ve II
C)
I ve III
D)
II ve III
E)
I, II ve III
Soru 7

Bir hücrenin bakteri, mantar veya bitki hücresi olduğuna karar vermede aşağıdakilerden hangisinin kullanılması yeterlidir?

A)
Hücre duvarının kimyasal içeriğinin saptanması
B)
Ribozomun varlığının saptanması
C)
Endoplazmik retikulumun varlığının saptanması
D)
Golgi cisimciğinin varlığının saptanması
E)
Çekirdeğin varlığının saptanması
Soru 8

Aşağıda verilen organel çiftlerinden hangisinde oksijen tüketimi gerçekleşir?

A)
Kloroplast-mitokondri
B)
Lizozom-sentrozom
C)
Mitokondri-peroksizom
D)
Golgi aygıtı-ribozom
E)
Koful-endoplazmik retikulum
Soru 9

Canlı hücrelerde görülen;

I. Yağ moleküllerinin sentezinde görev alır.

II. İlaçların ve alkollerin zehirleyici etkilerini yok eder.

III. Kalsiyum iyonlarını depolar.

Görevleri hangi hücre organeline aittir?

A)
Endoplazmik retikulum
B)
Golgi aygıtı
C)
Lizozom
D)
Mitokondri
E)
Sentrozom
Soru 10

Aşağıda verilen hücre organellerinden hangisi zarlı bir yapıya sahip değildir?

A)
Kontraktil koful
B)
Sentrozom
C)
Peroksizom
D)
Lizozom
E)
Golgi aygıtı