Konu Detayı Sayfası

Enzimler ve Enzim Aktivitesini Etkileyen Koşullar

Konuyu PDF İndir

0 PDF indirme

9.Sınıf

Yaşam

Organik Moleküller

16

Ücretsiz konu önizlemesi
Konuya Başlarken bölümü açıktır. Konu anlatımının ilk %30'unu okuyabilirsiniz. Etkinlik, performans görevi ve kontrol noktası çözümleri abonelikle açılır.
Ücretsiz bölümün bittiği yere git
Enzimler

► Enzimler olmazsa canlılar varlığını, yaşamlarını sürdüremez. 

► Sindirim, solunum, büyüme, kas kasılması, fotosentez gibi daha bir çok canlılık olaylarında enzimler rol oynar.

► Enzimler canlılardaki biyolojik katalizörlerdir.

► Canlı hücrelerdeki biyokimyasal olayların vücut sıcaklığında gerçekleşmesini sağlarlar.

► Enzimler kendisi parçalanmadan veya değişikliğe uğramadan biyokimyasal reaksiyonu katalizleyen moleküllerdir.

► Canlı tarafından hücre içinde DNA'nın denetiminde sentezlenirler. DNA'daki küçük bir değişiklik bazı enzimlerin sentezlenmemesine ya da bozuk sentezlenmesine neden olabilir.

► Bozuk sentezlenen enzim ise etkinlik gösteremez ve vücut çalışmasında çeşitli sorunlara neden olur.

Katalizör: Kataliz kelimesi Yunancada kimyasal reaksiyonlarda etkili olan, reaksiyonu hızlandıran ve kolaylaştıran anlamında kullanılmaktadır. Biyolojik olaylarda ise katalizör görevini Enzimler yerine getirir.

► Enzimler de katalizörler gibi reaksiyon hızını artırır ve bozulmadan reaksiyon sonunda çıkar.

► Canlı veya cansız tüm ortamlarda kimyasal bir reaksiyonun başlayabilmesi için reaksiyona girecek maddelerin belirli bir enerji düzeyine ulaşması gerekir.

► Bir kimyasal reaksiyonun başlayabilmesi için gerekli olan en küçük enerji miktarına Aktivasyon Enerjisi denir.

► Katalizörler; reaksiyonun gerçekleşmesi için gerekli olan aktivasyon enerjisini düşürerek tepkimeleri hızlandırırlar ve tepkimelerden etkilenmeden çıkarlar.

► Canlılarda gerçekleşen tepkimeleri hızlandıran biyolojik katalizörler enzimlerdir.

► Enzimler canlılarda gerçekleşen biyokimyasal reaksiyonlarının aktivasyon enerjisini düşürerek reaksiyonları hızlandırırlar. Reaksiyonları başlatmazlar. Çünkü reaksiyonları aktivasyon enerjisi başlatır.

Aktivasyon Enerjisi; Bir tepkimenin başlayabilmesi için gerekli olan en düşük enerji düzeyine Aktivasyon Enerjisi denir.

♦ Bazı reaksiyonların başlayabilmesi için sadece ısı yeterli iken; bazılarında hem ısı hem de ATP enerjisi gereklidir.

Enzim Çeşitleri

Enzim çeşitleri yapılarına göre 2 çeşittir.

1. Basit Enzimler

2. Bileşik Enzimler

1. Basit Enzimler

► Basit enzimler sadece proteinden oluşmuş enzimlerdir. Yapılarında sadece amino asitler bulunur.

► Pepsin, amilaz ve üreaz gibi sindirim enzimleri basit yapılı enzimlerdir.

2. Bileşik Enzimler (Holoenzim)

► Bileşik enzimler, protein kısım ile yardımcı kısımdan oluşan enzimlerdir.

► Bileşik enzimler holoenzim olarak da adlandırılır.

Protein Kısım ve Özellikleri

► Bileşik enzimin protein kısmına Apoenzim denir.

► Apoenzim; enzimin etki edeceği maddeyi tanır ve belirler.

► Enzimin etki ettiği maddeye substrat denir.

► Apoenzim tek başına inaktiftir ve yardımcı kısım olmadan çalışamaz.

► Enzim çeşitliliğini apoenzim kısmı belirler.

► Bir apoenzim sadece bir çeşit yardımcı kısımla çalışabilir.

► Enzimin pH ve sıcaklıktan etkilenen kısmıdır.

► Apoenzim üzerinde substratın bağlandığı bölge yani aktif bölge bulunur. Substrat enzim üzerindeki aktif bölge ile uyumlu olmalıdır.

Yardımcı Kısım ve Özellikleri

► Bileşik enzimlerin yardımcı kısmına Kofaktör adı verilir.

► Kofaktör organik veya inorganik yapılı olabilir. Kofaktör organik ise Koenzim adını alır. B grubu vitaminler, Ca (Kalsiyum), Mg (Magnezyum), K (Potasyum) gibi metal iyonlar kofaktörlere örnek verilebilir.

► Substratı ürüne dönüştüren kısım koenzim veya kofaktör kısmıdır.

► Yardımcı kısım ile birleşerek aktif hale geçen apoenzime Holoenzim (Bileşik Enzim) denir.

► Enzimin substratına geçici olarak bağlandığı ve etki ettiği bölgeye Aktif Merkez denir.

► Yardımcı kısım bileşik enzimin iş gören kısmıdır. Yardımcı kısım olmadan, apoenzim enzimin etki edeceği substratı tanır ancak reaksiyon gerçekleşemez. Çünkü asıl etkiyi yardımcı kısım yapar.

► Bir koenzim veya kofaktör birden fazla apoenzim ile çalışabilir. Ancak bir apoenzim sadece belli bir koenzim ya da kofaktör ile çalışır.

► Bileşik enzimlere örnek; DNA Polimeraz, RNA Polimeraz enzimleri

Enzimlerin Genel Özellikleri

1. Canlıdaki biyokimyasal tepkimeleri hızlandırırlar. Reaksiyonları başlatmazlar. Aktivasyon enerjisinin başlattığı reaksiyonları hızlandırırlar.

2. Enzimler reaksiyonlara özeldir. Canlıda genellikle enzim çeşidi kadar reaksiyon çeşidi vardır. Her enzimin etki ettiği bir çeşit reaksiyon vardır.

3. Enzimler reaksiyonlardan etkilenmeden çıkarlar. Tekrar

Ücretsiz önizleme burada bitti

Konu anlatımının kalan %70’i kilitli

Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.

Konu anlatımının tamamını aç

Konuya Ait Çıkmış Sorular

Soru 1.

Bir enzimin farklı pH ve sıcaklık değerlerinde reaksiyon hızlarını gösteren grafikler verilmiştir.

Soru Resim 2

Buna göre aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?

(MEBİ 23.03.2026 TYT Deneme Sınavı)

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 2.

Bir öğrenci, sindirim enzimleri ile ilgili yaptığı deneyde elde ettiği sonuçları aşağıdaki tabloya kaydetmiştir.

Soru Resim 2

Buna göre deney sonuçları analiz edildiğinde enzimlerin yapısı ve işleyişi ile ilgili
I.Enzimler, substratları ile anahtar-kilit uyumuna sahiptir.
II.Bazı enzimler, aktif hâle gelmeden etkinlik gösteremez.
III.Yüksek sıcaklıklarda enzimlerin yapısı bozulur ve etkinlik gösteremezler.
çıkarımlarından hangilerine ulaşılabilir?

(MEBİ 20.10.2025 TYT Deneme Sınavı)

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 3.

Enzimli ve enzimsiz olarak gerçekleşen bir kimyasal tepkimenin enerji düzeyleri aşağıdaki grafikte verilmiştir.

Soru Resim 2

Grafiğe göre
I. Enzimli ve enzimsiz gerçekleşen tepkimelerde substratın enerji düzeyi farklıdır.
II. Enzim varlığında gerçekleşen tepkimenin aktivasyon enerjisi düşer.
III. Tepkime sırasında enzim kullanılması oluşan ürün çeşidini etkiler.
yorumlarından hangileri yapılabilir?

(MEBİ 19.01.2026 TYT Deneme Sınavı)

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 4.

Aşağıda bazı metabolik tepkimeler ve bu tepkimelerde görevli enzimler verilmiştir.

Soru Resim 2

Buna göre
I. Bir enzimin ürünü başka bir enzimin substratı olabilir.
II. Bir substrat çeşidine birden fazla enzim etki edebilir.
III. Farklı enzimler farklı substratlardan aynı ürünü oluşturabilir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?

(MEBİ 10.06.2025 TYT Deneme Sınavı)

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Konu İle İlgili Çalışma Soruları

Soru 1.

Enzimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 2.

Bileşik enzimlerle ilgili,
I. Protein kısımlarına apoenzim denir.
II. Yardımcı kısmı kesinlikle organik bir madde oluşturur.
III. Apoenzim inaktif olup yardımcı kısım olmadan görev yapamaz.
ifadelerinden hangileri yanlıştır?

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 3.

Aşağıda verilen tepkimelerde yer alan enzimler için,

Soru Resim 2

I. Peptit bağına etki eder.
II. Çalışması için su gereklidir.
III. Takımlar hâlinde çalışır.
ifadelerinden hangileri söylenebilir?

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 4.

Bir hücrede enzim sentezine bağlı olarak;
I. amino asit,
II. su,
III. peptit bağı,
IV. ribozom
verilenlerden hangilerinin miktarı azalabilir?

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.