Konu Detayı Sayfası

Enzimler ve Enzim Aktivitesini Etkileyen Koşullar

Konuyu PDF İndir

3 PDF indirme

9.Sınıf

Yaşam

Organik Moleküller

498

Ücretsiz konu önizlemesi
Konuya Başlarken bölümü açıktır. Konu anlatımının ilk %30'unu okuyabilirsiniz. Etkinlik, performans görevi ve kontrol noktası çözümleri abonelikle açılır.
Ücretsiz bölümün bittiği yere git
15 soruKonuya Ait Çıkmış Sorular
Soru 1.

Bir enzimin farklı pH ve sıcaklık değerlerinde reaksiyon hızlarını gösteren grafikler verilmiştir.

Soru Resim 2

Buna göre aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?

(MEBİ 23.03.2026 TYT Deneme Sınavı)

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 2.

Bir öğrenci, sindirim enzimleri ile ilgili yaptığı deneyde elde ettiği sonuçları aşağıdaki tabloya kaydetmiştir.

Soru Resim 2

Buna göre deney sonuçları analiz edildiğinde enzimlerin yapısı ve işleyişi ile ilgili
I.Enzimler, substratları ile anahtar-kilit uyumuna sahiptir.
II.Bazı enzimler, aktif hâle gelmeden etkinlik gösteremez.
III.Yüksek sıcaklıklarda enzimlerin yapısı bozulur ve etkinlik gösteremezler.
çıkarımlarından hangilerine ulaşılabilir?

(MEBİ 20.10.2025 TYT Deneme Sınavı)

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 3.

Enzimli ve enzimsiz olarak gerçekleşen bir kimyasal tepkimenin enerji düzeyleri aşağıdaki grafikte verilmiştir.

Soru Resim 2

Grafiğe göre
I. Enzimli ve enzimsiz gerçekleşen tepkimelerde substratın enerji düzeyi farklıdır.
II. Enzim varlığında gerçekleşen tepkimenin aktivasyon enerjisi düşer.
III. Tepkime sırasında enzim kullanılması oluşan ürün çeşidini etkiler.
yorumlarından hangileri yapılabilir?

(MEBİ 19.01.2026 TYT Deneme Sınavı)

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 4.

Aşağıda bazı metabolik tepkimeler ve bu tepkimelerde görevli enzimler verilmiştir.

Soru Resim 2

Buna göre
I. Bir enzimin ürünü başka bir enzimin substratı olabilir.
II. Bir substrat çeşidine birden fazla enzim etki edebilir.
III. Farklı enzimler farklı substratlardan aynı ürünü oluşturabilir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?

(MEBİ 10.06.2025 TYT Deneme Sınavı)

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
67 soruKonu İle İlgili Çalışma Soruları
Soru 1.

Bir enzimin pH-hız ve sıcaklık-hız eğrileri verilmiştir. pH eğrisi yaklaşık 2’de, sıcaklık eğrisi 35-40°C aralığında en yüksektir; pH 6’da gözlenen hız yoktur.

Soru Resim 2

a) Grafikten optimum pH ve sıcaklığı yaklaşık belirtiniz.

b) Sıcaklık ile hız arasında her aralıkta doğrusal ilişki var mıdır?

c) Asidik ortam uyumu ve yüksek sıcaklıktaki düşüş nasıl yorumlanmalıdır?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 2.

Tabloda nişasta-amilaz ve protein-pepsin 37°C’de parçalanırken protein-amilaz 37°C’de ve protein-pepsin 65°C’de parçalanmamıştır. Karşılaştırılan tüplerde diğer uygun koşulların sağlandığı kabul edilir.

Soru Resim 2

a) Substrat özgüllüğünü hangi tüpler destekler?

b) 37°C ve 65°C pepsin deneyleri ne düşündürür?

c) Tablo pepsinojenin etkinleştirilmesini kanıtlar mı?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 3.

Grafikte aynı başlangıç maddeleri ve aynı ürünler için iki enerji yolu gösterilmiştir. Enzimli yolun tepe noktası daha düşüktür.

Soru Resim 2

a) İki yolun aktivasyon enerjilerini karşılaştırınız.

b) Enzim kullanılması substrat ve ürün enerji düzeylerini değiştirir mi?

c) Enzim ürün çeşidini ve denge konumunu değiştirir mi?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 4.

Şemada K, E1 ile L’ye; L, E2 ile M’ye ve E3 ile R’ye; M, E4 ile N’ye dönüşür. R ile S arasında E5 ile gösterilen çift yönlü dönüşüm vardır.

Soru Resim 2

a) Bir enzimin ürününün diğerinin substratı olmasına iki örnek veriniz.

b) Aynı substrata birden çok enzim etki edebilir mi?

c) Farklı başlangıçlardan aynı ürüne ulaşılmasına örnek veriniz.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
20 soruOYSS Soruları
Soru 1.

İnhibitör Derişimi ve Tepkime Hızı

Eşit enzim ve substrat içeren deney kaplarına farklı derişimlerde Y molekülü eklenmiş, aynı sürede oluşan ürün miktarından tepkime hızı hesaplanmıştır.

Görseldeki modeli ve deney verilerini kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.

Soru Resim 2

I. Y derişimi yükseldikçe ölçülen tepkime hızında nasıl bir değişim görülmüştür?

II. Y molekülü bu deneyde aktivatör mü, inhibitör mü olarak değerlendirilmelidir? Veriye dayanınız.

III. Enzim ve substrat miktarları sabitken yüksek Y derişiminde ürün miktarının azalmasını nasıl açıklarsınız?

IV. Düşük hız ölçümü, kapta enzim kalmadığını kanıtlar mı? Ölçümlere dayanarak açıklayınız.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 2.

Aktivatör Derişiminin Etkisi

Aynı enzim ve substrat miktarlarına farklı derişimlerde X molekülü eklenmiş, tepkime hızı ölçülmüştür. Kontrol kabına X eklenmemiştir.

Görseldeki modeli ve deney verilerini kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.

Soru Resim 2

I. X molekülü bulunmayan kapla 4 µM X içeren kabın hızlarını karşılaştırınız.

II. X derişimi 4 µM'den 8 µM'ye çıktığında ölçülen değişim nedir?

III. Veriler X molekülünün enzim etkinliği üzerindeki rolü hakkında hangi sınıflandırmayı destekler?

IV. X'in etkisini enzim miktarındaki artıştan ayırmak için deneyde hangi bilgilerin doğrulanması gerekir?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 3.

Substrat Miktarı ve Aktif Bölgeler

Aynı miktarda enzim içeren kaplara giderek artan substrat derişimleri eklenmiş, tepkimenin başlangıç hızı ölçülmüştür. Sıcaklık ve pH sabittir.

Görseldeki modeli ve deney verilerini kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.

Soru Resim 2

I. Ardışık ölçümlerden hangisinde substrat derişimi artışına karşılık tepkime hızındaki mutlak artış en büyüktür? Artışı hesaplayınız.

II. 8 mM'den 16 mM'ye çıkıldığında hız kaç birim artmıştır? Bu küçük artış ne düşündürür?

III. Yüksek substrat derişimlerinde hız artışının sınırlanmasını enzimlerin aktif bölgeleriyle açıklayınız.

IV. Substrat 16 mM'de sabit tutulup enzim miktarı artırılırsa başlangıç hızının nasıl değişebileceğini belirtiniz.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 4.

Enzim Derişimi ve Başlangıç Hızı

Substratın yeterli miktarda bulunduğu kaplara farklı derişimlerde aynı enzim çözeltisi eklenmiş ve tepkimenin başlangıç hızı ölçülmüştür.

Görseldeki modeli ve deney verilerini kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.

Soru Resim 2

I. Enzim derişimi 0,25 mg/mL'den 1,5 mg/mL'ye çıkarıldığında başlangıç hızı nasıl değişmiştir?

II. Ölçülen ilişki aynı aralıkta sürerse 1,75 mg/mL enzim için beklenen göreli başlangıç hızını hesaplayınız.

III. Deneyde substratın yeterli miktarda tutulması enzim miktarının etkisini araştırmaya nasıl katkı sağlar?

IV. Substrat sınırlı olsaydı enzim miktarı artırıldıkça hızın aynı biçimde yükselmeye devam etmesi beklenir miydi? Açıklayınız.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Enzimler

► Enzimler olmazsa canlılar varlığını, yaşamlarını sürdüremez. 

► Sindirim, solunum, büyüme, kas kasılması, fotosentez gibi daha bir çok canlılık olaylarında enzimler rol oynar.

► Enzimler canlılardaki biyolojik katalizörlerdir.

► Canlı hücrelerdeki biyokimyasal olayların vücut sıcaklığında gerçekleşmesini sağlarlar.

► Enzimler kendisi parçalanmadan veya değişikliğe uğramadan biyokimyasal reaksiyonu katalizleyen moleküllerdir.

► Canlı tarafından hücre içinde DNA'nın denetiminde sentezlenirler. DNA'daki küçük bir değişiklik bazı enzimlerin sentezlenmemesine ya da bozuk sentezlenmesine neden olabilir.

► Bozuk sentezlenen enzim ise etkinlik gösteremez ve vücut çalışmasında çeşitli sorunlara neden olur.

Katalizör: Kataliz kelimesi Yunancada kimyasal reaksiyonlarda etkili olan, reaksiyonu hızlandıran ve kolaylaştıran anlamında kullanılmaktadır. Biyolojik olaylarda ise katalizör görevini Enzimler yerine getirir.

► Enzimler de katalizörler gibi reaksiyon hızını artırır ve bozulmadan reaksiyon sonunda çıkar.

► Canlı veya cansız tüm ortamlarda kimyasal bir reaksiyonun başlayabilmesi için reaksiyona girecek maddelerin belirli bir enerji düzeyine ulaşması gerekir.

► Bir kimyasal reaksiyonun başlayabilmesi için gerekli olan en küçük enerji miktarına Aktivasyon Enerjisi denir.

► Katalizörler; reaksiyonun gerçekleşmesi için gerekli olan aktivasyon enerjisini düşürerek tepkimeleri hızlandırırlar ve tepkimelerden etkilenmeden çıkarlar.

► Canlılarda gerçekleşen tepkimeleri hızlandıran biyolojik katalizörler enzimlerdir.

► Enzimler canlılarda gerçekleşen biyokimyasal reaksiyonlarının aktivasyon enerjisini düşürerek reaksiyonları hızlandırırlar. Reaksiyonları başlatmazlar. Çünkü reaksiyonları aktivasyon enerjisi başlatır.

Aktivasyon Enerjisi; Bir tepkimenin başlayabilmesi için gerekli olan en düşük enerji düzeyine Aktivasyon Enerjisi denir.

♦ Bazı reaksiyonların başlayabilmesi için sadece ısı yeterli iken; bazılarında hem ısı hem de ATP enerjisi gereklidir.

Enzim Çeşitleri

Enzim çeşitleri yapılarına göre 2 çeşittir.

1. Basit Enzimler

2. Bileşik Enzimler

1. Basit Enzimler

► Basit enzimler sadece proteinden oluşmuş enzimlerdir. Yapılarında sadece amino asitler bulunur.

► Pepsin, amilaz ve üreaz gibi sindirim enzimleri basit yapılı enzimlerdir.

2. Bileşik Enzimler (Holoenzim)

► Bileşik enzimler, protein kısım ile yardımcı kısımdan oluşan enzimlerdir.

► Bileşik enzimler holoenzim olarak da adlandırılır.

Protein Kısım ve Özellikleri

► Bileşik enzimin protein kısmına Apoenzim denir.

► Apoenzim; enzimin etki edeceği maddeyi tanır ve belirler.

► Enzimin etki ettiği maddeye substrat denir.

► Apoenzim tek başına inaktiftir ve yardımcı kısım olmadan çalışamaz.

► Enzim çeşitliliğini apoenzim kısmı belirler.

► Bir apoenzim sadece bir çeşit yardımcı kısımla çalışabilir.

► Enzimin pH ve sıcaklıktan etkilenen kısmıdır.

► Apoenzim üzerinde substratın bağlandığı bölge yani aktif bölge bulunur. Substrat enzim üzerindeki aktif bölge ile uyumlu olmalıdır.

Yardımcı Kısım ve Özellikleri

► Bileşik enzimlerin yardımcı kısmına Kofaktör adı verilir.

► Kofaktör organik veya inorganik yapılı olabilir. Kofaktör organik ise Koenzim adını alır. B grubu vitaminler, Ca (Kalsiyum), Mg (Magnezyum), K (Potasyum) gibi metal iyonlar kofaktörlere örnek verilebilir.

► Substratı ürüne dönüştüren kısım koenzim veya kofaktör kısmıdır.

► Yardımcı kısım ile birleşerek aktif hale geçen apoenzime Holoenzim (Bileşik Enzim) denir.

► Enzimin substratına geçici olarak bağlandığı ve etki ettiği bölgeye Aktif Merkez denir.

► Yardımcı kısım bileşik enzimin iş gören kısmıdır. Yardımcı kısım olmadan, apoenzim enzimin etki edeceği substratı tanır ancak reaksiyon gerçekleşemez. Çünkü asıl etkiyi yardımcı kısım yapar.

► Bir koenzim veya kofaktör birden fazla apoenzim ile çalışabilir. Ancak bir apoenzim sadece belli bir koenzim ya da kofaktör ile çalışır.

► Bileşik enzimlere örnek; DNA Polimeraz, RNA Polimeraz enzimleri

Enzimlerin Genel Özellikleri

1. Canlıdaki biyokimyasal tepkimeleri hızlandırırlar. Reaksiyonları başlatmazlar. Aktivasyon enerjisinin başlattığı reaksiyonları hızlandırırlar.

2. Enzimler reaksiyonlara özeldir. Canlıda genellikle enzim çeşidi kadar reaksiyon çeşidi vardır. Her enzimin etki ettiği bir çeşit reaksiyon vardır.

3. Enzimler reaksiyonlardan etkilenmeden çıkarlar. Tekrar

Ücretsiz önizleme burada bitti

Konu anlatımının kalan %70’i kilitli

Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.

Konu anlatımının tamamını aç