Destekleme Etkinlikleri

PDF İndir 796

5 PDF indirme

Ücretsiz değerlendirme önizlemesi
Bu içeriğin ilk %30'unu okuyabilirsiniz. Kalan sorular ve açıklamalı cevapları abonelikle açılır.
Ücretsiz bölümün bittiği yere git

Destekleme etkinlikleri: sorular ve açıklamalı çözümler

Kitabınız yanınızda olmasa da her etkinliğin sorularını, yönergelerini ve gerekli görsellerini çözümüyle birlikte inceleyebilirsiniz. Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı, 10. sınıf biyoloji destekleme öğretmen kılavuzu.

Deney, proje ve öz değerlendirme: Açık uçlu yanıtlar ve model çalışmalar örnektir; gerçek ölçüm veya kişisel gözlem yerine geçmez. Kendi verilerinizi ve öz değerlendirmenizi ayrıca yazınız. Bu içerik Biyoloji Hikayesi’nin açıklamalı çözüm çalışmasıdır; resmî cevap anahtarı değildir.

E
1. DESTEKLEME ETKİNLİĞİ

Fotosentez

Soru ve görev

A bölümündeki sekiz boşluğu, B bölümündeki kloroplast şemasına bağlı dört soruyu, C bölümündeki dört soruyu ve Ç bölümündeki ışığa bağlı/bağımsız evre tablosunu tamamlayınız.

Kitaptaki sorular, yönergeler ve görseller · s. 13-15

Görseli büyütmek için üzerine dokunabilirsiniz. Çözümler bu soru sayfalarının hemen altındadır. Sayfaları başlığa dokunarak kapatabilirsiniz.

Fotosentez · 1. etkinlik · soru ve yönerge sayfası 13
MEB 10. sınıf biyoloji destekleme öğretmen kılavuzu · s. 13
Fotosentez · 1. etkinlik · soru ve yönerge sayfası 14
MEB 10. sınıf biyoloji destekleme öğretmen kılavuzu · s. 14
Fotosentez · 1. etkinlik · soru ve yönerge sayfası 15
MEB 10. sınıf biyoloji destekleme öğretmen kılavuzu · s. 15
Soru sayfalarını metin olarak oku

Görsel sayfalardaki metinler aşağıdadır. Şema, fotoğraf ve tabloların yerleşimini yukarıdaki görsellerden inceleyebilirsiniz.

Sayfa 13
BİYOLOJİ 10 13 1. TEMA: ENERJİ ♦Öğrencilerden fotosentezle ilgili aşağıda verilen çalışma kâğıdındaki soruları cevaplamalarını ve yanıt bul- makta zorlandıkları soruları tespit etmelerini isteyiniz. Etkinliğin Amacı Öğrencilerin fotosentez sürecini görsel ve işitsel yollarla anlamalarını sağlamak Destekleme Uygulaması Fotosentezle ilgili görsel, işitsel vb. materyaller ve bilgi kartları kullanılır. Araç Gereç ve Materyaller Etkileşimli tahta, genel ağ erişimi, bilgisayar, bilgi kartları 1. ETKINLIK ADI Fotosentez 1. Adım: Etkinliğe Giriş ÇALIŞMA KÂĞIDI Adı/Soyadı: Sınıf/No: Tarih: A. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri yay ayraç içinde verilen uygun kelimelerle doldurunuz. (fotoliz, fotosentez, ışık, stroma, NADPH, kloroplast, klorofil, PGAL, granum, oksijen) 1. Fotosentez, ………………… enerjisini kullanarak organik besin üreten bir olaydır. 2. Fotosentez olayı ökaryot hücrelerde ……………………. adlı organelde gerçekleşir. 3. Ökaryot hücrelerde ışığa bağlı tepkimeler kloroplastın ………………… kısmında meydana gelir. 4. Calvin (Kelvin) döngüsü, kloroplastın ………………………… kısmında gerçekleşir. 5. Işığa bağlı tepkimelerde ATP ve ……………………. adlı temel moleküller üretilir. 6. Su molekülleri ışık enerjisi sayesinde elektronlar (e¯), hidrojen iyonları (H+) ve oksijen (O2) olmak üzere üç bileşene ayrılır ve bu süreç ……………… olarak adlandırılır. 7. Fotosentez olayında yeşil renkli ………………….. pigmenti görev yapar. 8. Işıktan bağımsız evrede oluşan ……….. glikoz, sükroz ve diğer organik bileşiklerin sentezinde görev alır.
Sayfa 14
14 BİYOLOJİ 10 1. TEMA: ENERJİ B. Aşağıda verilen fotosentez evreleri görselini inceleyiniz, soruların cevaplarını ilgili alanlara yazınız. 1. Fotosentezin evreleri nelerdir? 2. Fotosentezin evreleri kloroplastın hangi kısımlarında gerçekleşir? 3. Fotosentezin ışığa bağlı evresinde hangi maddeler kullanılır ve açığa çıkar? 4. Fotosentezin ışıktan bağımsız evresinde hangi maddeler kullanılır ve üretilir? C. Aşağıdaki soruların cevaplarını ilgili alana yazınız. 1. Fotosentezin canlılar için önemi nedir? 2. ETS hangi evrede görev alır? 3. Işıktan bağımsız evrede üretilen organik moleküller nelerdir? 4. Fotosentez hızını etkileyen çevresel faktörler nelerdir? CO2 C6H12O6 H2O Işık Granum Kloroplast ATP NADP + Pi NADPH Stroma Işıktan bağımsız evre Işığa bağlı evre O2 ADP
Sayfa 15
BİYOLOJİ 10 15 1. TEMA: ENERJİ Ç. Fotosentezin ışığa bağlı ve ışıktan bağımsız evresinde görülen olayları aşağıdaki tabloya yazınız. Işığa Bağlı Evre Işıktan Bağımsız Evre ♦Fotosentez reaksiyonlarının temel adımlarını, öğrenci seviyesine uygun video veya animasyon gibi farklı kaynaklardan birini kullanarak gösteriniz. ♦Öğrencileri bilgi kartlarının amacı ve kullanım şekli hakkında bilgilendiriniz. Farklı alanlara ait örnek bilgi kartlarını öğrencilerle paylaşarak onların içerikleri incelemelerini sağlayınız. ♦Öğrencilere çalışma kâğıdından ve izledikleri video veya animasyondan elde ettikleri bilgileri kullanarak fo- tosentezle ilgili bilgi kartları hazırlamalarını söyleyiniz. ♦Öğrencilere hazırladıkları bilgi kartlarını sınıf panosunda sunacaklarını belirtiniz. ♦Öğrencilerden etkinlik sonunda Öz Değerlendirme Formu’nu doldurmalarını isteyiniz. ♦Öğrencilerinizden izledikleri video veya animasyonda anlatılanlardan yola çıkarak fotosentez olayı ile ilgili çalışma kâğıdındaki sorulara verdikleri cevapları kontrol etmelerini isteyiniz. ♦Cevaplarında hata varsa hatalı bilgileri düzeltmelerini isteyiniz. Doğru cevaplara ulaşabilmeleri için öğren- cilerinize rehberlik ediniz. ♦Öğrencilerin çalışma kâğıdından ve izledikleri video veya animasyondan elde ettikleri bilgileri kullanarak ha- zırladıkları bilgi kartlarını sınıf panosunda sunmalarını sağlayınız. 2. Adım: Etkinlik Aşaması

Çözüm ve açıklamalar

Çözüm: Fotosentezle ilgili çalışma kâğıdındaki soruları sırasıyla cevaplayalım.

A

Boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla doldurunuz.

  1. Fotosentez, ışık enerjisini kullanarak organik besin üreten bir olaydır.
  2. Fotosentez olayı ökaryot hücrelerde kloroplast adlı organelde gerçekleşir.
  3. Ökaryot hücrelerde ışığa bağlı tepkimeler kloroplastın granum kısmında gerçekleşir.
  4. Calvin döngüsü kloroplastın stroma kısmında gerçekleşir.
  5. Işığa bağlı tepkimelerde ATP ve NADPH üretilir.
  6. Suyun ışık enerjisi yardımıyla elektron, hidrojen iyonu ve oksijene ayrılmasına fotoliz denir.
  7. Fotosentezde ışığın soğurulmasında klorofil pigmenti görev yapar.
  8. Işıktan bağımsız evrede oluşan PGAL, glikoz, sükroz ve diğer organik bileşiklerin sentezinde kullanılabilir.
Bilimsel Not: Işığa bağlı tepkimeler granumları oluşturan tilakoit zarlarında gerçekleşir. Çalışma kâğıdındaki seçeneklere göre beklenen cevap “granum”dur.
B1

Fotosentezin evreleri nelerdir?

Cevap:

Fotosentez iki temel evrede gerçekleşir:

  • Işığa bağlı tepkimeler
  • Işıktan bağımsız tepkimeler (Calvin döngüsü)
B2

Fotosentezin evreleri kloroplastın hangi kısımlarında gerçekleşir?

Cevap:

Işığa bağlı tepkimeler granumlardaki tilakoit zarlarında gerçekleşir.

Işıktan bağımsız tepkimeler ise kloroplastın stromasında gerçekleşir.

B3

Işığa bağlı evrede hangi maddeler kullanılır ve hangi ürünler oluşur?

Cevap:

Işığa bağlı evrede ışık enerjisi ve su kullanılır. ADP, inorganik fosfat ve NADP+ da tepkimelere katılır.

Bu evrede ATP, NADPH ve oksijen oluşur.

Oksijen, suyun fotolizi sonucunda açığa çıkar.

B4

Işıktan bağımsız evrede hangi maddeler kullanılır ve hangi ürünler oluşur?

Cevap:

Işıktan bağımsız evrede karbondioksit, ATP ve NADPH kullanılır.

Calvin döngüsü sonucunda PGAL adı verilen üç karbonlu organik moleküller oluşur.

PGAL moleküllerinden daha sonra glikoz ve diğer organik bileşikler sentezlenebilir.

C1

Fotosentezin canlılar için önemi nedir?

Cevap:

Fotosentez, Güneş enerjisinin organik maddelerde kimyasal enerji olarak depolanmasını sağlar.

Üretilen organik besinler üreticilerin yanı sıra tüketici canlıların da doğrudan veya dolaylı besin kaynağını oluşturur.

Fotosentez sırasında atmosfere oksijen verilmesi, oksijenli solunum yapan canlılar açısından da büyük önem taşır.

Bu nedenle fotosentez, ekosistemlerdeki besin zincirlerinin ve enerji akışının temelini oluşturur.

C2

Elektron taşıma sistemi (ETS) fotosentezin hangi evresinde görev yapar?

Cevap:

ETS, fotosentezin ışığa bağlı evresinde görev yapar ve tilakoit zarlarında bulunur.

Elektronların taşıyıcı moleküller üzerinden aktarılması sırasında oluşan proton derişim farkı ATP sentezinde kullanılır.

C3

Işıktan bağımsız evrede üretilen organik moleküller nelerdir?

Cevap:

Işıktan bağımsız evrenin doğrudan organik ürünü PGAL molekülüdür.

PGAL kullanılarak daha sonra glikoz, sükroz ve diğer organik bileşikler sentezlenebilir.

C4

Fotosentez hızını etkileyen çevresel faktörler nelerdir?

Cevap:
  • Işık şiddeti
  • Işığın dalga boyu
  • Karbondioksit miktarı
  • Sıcaklık
  • Su miktarı

Bu faktörlerden herhangi birinin yetersiz olması, fotosentez hızını sınırlandırabilir.

Ç

Işığa bağlı ve ışıktan bağımsız evrede gerçekleşen olayları karşılaştırınız.

Işığa Bağlı Evre
  • Tilakoit zarlarında gerçekleşir.
  • Klorofil ışığı soğurur.
  • Su fotolizle parçalanır.
  • Oksijen açığa çıkar.
  • Elektron taşıma sistemi görev yapar.
  • ATP sentezlenir.
  • NADP+, NADPH'ye indirgenir.
Işıktan Bağımsız Evre
  • Kloroplastın stromasında gerçekleşir.
  • Karbondioksit kullanılır.
  • Işığa bağlı evrede üretilen ATP ve NADPH kullanılır.
  • Calvin döngüsü gerçekleşir.
  • PGAL sentezlenir.
  • PGAL'den glikoz ve diğer organik bileşikler üretilebilir.
  • NADP+, ADP ve inorganik fosfat yeniden ışığa bağlı evreye döner.

Etkinlik Sonucu

Fotosentez birbirini tamamlayan iki evreden oluşur. Işığa bağlı tepkimelerde Güneş enerjisi ATP ve NADPH gibi kullanılabilir kimyasal enerji biçimlerine dönüştürülür.

Calvin döngüsünde ise bu moleküller kullanılarak karbondioksitten organik maddelerin sentezinde kullanılabilecek PGAL üretilir.

Bu nedenle fotosentez, hem besin üretimi hem de ekosistemlerde enerji akışının başlaması açısından temel bir biyolojik olaydır.

E
2. DESTEKLEME ETKİNLİĞİ

Sindirim Sistemi

Soru ve görev

Boşluk doldurma, besinlerin sindirim bölgeleri ve yapı birimleri, organ görseli, otçul-etçil karşılaştırması ve doğru/yanlış sorularını cevaplayınız.

Kitaptaki sorular, yönergeler ve görseller · s. 18-21

Görseli büyütmek için üzerine dokunabilirsiniz. Çözümler bu soru sayfalarının hemen altındadır. Sayfaları başlığa dokunarak kapatabilirsiniz.

Sindirim Sistemi · 2. etkinlik · soru ve yönerge sayfası 18
MEB 10. sınıf biyoloji destekleme öğretmen kılavuzu · s. 18
Sindirim Sistemi · 2. etkinlik · soru ve yönerge sayfası 19
MEB 10. sınıf biyoloji destekleme öğretmen kılavuzu · s. 19
Sindirim Sistemi · 2. etkinlik · soru ve yönerge sayfası 20
MEB 10. sınıf biyoloji destekleme öğretmen kılavuzu · s. 20
Sindirim Sistemi · 2. etkinlik · soru ve yönerge sayfası 21
MEB 10. sınıf biyoloji destekleme öğretmen kılavuzu · s. 21
Soru sayfalarını metin olarak oku

Görsel sayfalardaki metinler aşağıdadır. Şema, fotoğraf ve tabloların yerleşimini yukarıdaki görsellerden inceleyebilirsiniz.

Sayfa 18
18 BİYOLOJİ 10 1. TEMA: ENERJİ 2. ETKINLIK ADI Sindirim Sistemi Etkinliğin Amacı Öğrencilerin sindirim sistemi yapıları, bu yapıların işleyişi ve görevleriyle ilgili bilgileri görsel ve işitsel yollarla öğrenmelerini sağlamak Destekleme Uygulaması Sindirimle ilgili görsel, işitsel vb. materyaller ve bilgi kartları kullanılır. Araç Gereç ve Materyaller Etkileşimli tahta, genel ağ erişimi, bilgisayar, bilgi kartları, kâğıt, kalem ♦Öğrencilerden sindirim sistemi yapıları ile ilgili aşağıda verilen çalışma kâğıdındaki soruları cevaplamalarını ve yanıt bulmakta zorlandıkları soruları tespit etmelerini isteyiniz. 1. Adım: Etkinliğe Giriş ÇALIŞMA KÂĞIDI Adı/Soyadı: Sınıf/No: Tarih: A. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri yay ayraç içinde verilen uygun kelimelerle doldurunuz. (mide, hücre dışı, emilim, karbohidrat, şilomikron, mekanik, kloak, safra, hücre içi, şirden, pankreas, otçul) 1. Sindirim, kimyasal ve ……………………….. sindirim olmak üzere iki çeşittir. 2. Bazı canlı gruplarında sindirim, üreme ve boşaltım sistemlerinin dışarıya açıldığı ………………….. adı verilen ortak açıklık bulunur. 3. Geviş getiren memelilerden olan ineklerde mide; işkembe, börkenek, kırkbayır ve ………………… olmak üzere dört bölümden oluşur. 4. Ağızda …………………. sindirimi başlar. 5. Proteinlerin kimyasal sindirimi ……………… organında başlar. 6. İnce bağırsakta karaciğerden salgılanan …………………. sıvısı ile yağlar daha küçük yağ damlacıkları- na dönüştürülür. 7. Sindirilmiş besinlerin sindirim kanalından kana geçiş süreci ………………. olarak adlandırılır. 8. İnce bağırsak epitel hücrelerinde protein ve kolesterolle kaplanan trigliseritler …………………… yapısını oluşturur. 9. Besinlerin hücre zarı tarafından koful oluşturularak endositozla hücreye alınması ve sindirilmesi ……………………… sindirim örneğidir. 10. Çürükçül canlılarda; salyangoz, denizkestanesi gibi bazı omurgasızlarda ve omurgalılarda ………………………….. sindirim görülür.
Sayfa 19
BİYOLOJİ 10 19 1. TEMA: ENERJİ B. Aşağıdaki tabloda verilen besinlerin sindirim bölgelerini ve yapı birimlerini yazınız. C. Aşağıdaki bilgi görselinde insandaki sindirim sistemi organları verilmiştir, boş bırakılan alanlara bu organların görevlerini yazınız. Besinler Sindirim Bölgeleri Yapı Birimleri Karbohidratlar Proteinler Yağlar AĞIZ MİDE PANKREAS KALIN BAĞIRSAK İNCE BAĞIRSAK KARACİĞER SAFRA KESESİ
Sayfa 20
20 BİYOLOJİ 10 1. TEMA: ENERJİ Ç. Aşağıdaki soruların cevaplarını ilgili alana yazınız. 1. Otçul canlılarda sindirim kanalının etçil canlılara göre daha uzun olmasının sebebi nedir? 2. Etçil, otçul ve hepçil omurgalı canlıların diş adaptasyonları nelerdir? 3. İnsanda sindirim sistemini oluşturan sindirim kanalı ve yardımcı organları yazınız. D. Aşağıda verilen soruları inceleyiniz. Cümlelerin başındaki yay ayraçların içine doğru olanlar için “D”, yanlış olanlar için “Y” yazınız. 1. (……) Kuşlarda diş yerine gaga bulunur. 2. (……) Otçul memelilerin tümünde geviş getirme görülür. 3. (……) Safra sıvısı safra kesesinde üretilir. 4. (……) Ağızda salgılanan tükürük ile karbohidratların kimyasal sindirimi başlar. 5. (……) Proteinlerin kimyasal sindirimi ince bağırsakta tamamlanır. 6. (……) İnce bağırsağın iç yüzeyinde parmak şeklinde ve çıkıntılar hâlinde bulunan villuslar, emilim yüzeyini artırır. 7. (…...) Şilomikronlar ve yağda çözünen vitaminler önce villusun iç kısmında bulunan lenf kılcalları- na, daha sonra da kan dolaşımına katılır. 8. (……) Doğrudan bağırsak kılcallarından emilen besinler, kan yoluyla öncelikle kalbe gider.
Sayfa 21
BİYOLOJİ 10 21 1. TEMA: ENERJİ ♦Sindirimin genel aşamalarını ve sindirim sistemi yapılarını, öğrenci seviyesine uygun video veya animasyon gibi farklı kaynaklardan birini kullanarak gösteriniz. ♦Öğrencileri bilgi kartlarının amacı ve kullanım şekli hakkında bilgilendiriniz. Farklı alanlara ait örnek bilgi kartlarını öğrencilerle paylaşarak onların içerikleri incelemelerini sağlayınız. ♦Öğrencilerden çalışma kâğıdından ve izledikleri video veya animasyondan elde ettikleri bilgileri kullanarak sindirim sistemi yapıları ve işleyişi ile ilgili bilgi kartları hazırlamalarını isteyiniz. ♦Öğrencilere hazırladıkları bilgi kartlarını sınıf panosunda sunacaklarını belirtiniz. ♦Öğrencilerden etkinlik sonunda Öz Değerlendirme Formu’nu doldurmalarını isteyiniz. ♦Öğrencilerinizden izledikleri video veya animasyondan yola çıkarak sindirim ile ilgili çalışma kâğıdındaki so- rulara verdikleri cevapları kontrol etmelerini isteyiniz. ♦Cevaplarında hata varsa hatalı bilgileri düzeltmelerini isteyiniz. Doğru cevaplara ulaşabilmeleri için öğren- cilerinize rehberlik ediniz. ♦Öğrencilerin çalışma kâğıdından ve izledikleri video veya animasyondan elde ettikleri bilgileri kullanarak ha- zırladıkları bilgi kartlarını sınıf panosunda sunmalarını sağlayınız. 2. Adım: Etkinlik Aşaması

Çözüm ve açıklamalar

Çözüm: Sindirim sistemi ile ilgili çalışma kâğıdındaki soruları sırasıyla cevaplayalım.

A

Boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla doldurunuz.

  1. Sindirim, kimyasal ve mekanik sindirim olmak üzere iki çeşittir.
  2. Bazı canlı gruplarında sindirim, üreme ve boşaltım sistemlerinin dışarıya açıldığı ortak açıklığa kloak adı verilir.
  3. Geviş getiren memelilerden ineklerde mide; işkembe, börkenek, kırkbayır ve şirden olmak üzere dört bölümden oluşur.
  4. Ağızda karbohidrat sindirimi başlar.
  5. Proteinlerin kimyasal sindirimi mide organında başlar.
  6. İnce bağırsakta karaciğerden salgılanan safra sıvısı ile yağlar küçük yağ damlacıklarına ayrılır.
  7. Sindirilmiş besinlerin sindirim kanalından kana veya lenfe geçişine emilim denir.
  8. İnce bağırsak epitel hücrelerinde protein ve kolesterolle kaplanan trigliseritler şilomikron yapısını oluşturur.
  9. Besinlerin endositozla hücre içine alınarak koful içinde sindirilmesi hücre içi sindirimdir.
  10. Çürükçül canlılarda, bazı omurgasızlarda ve omurgalılarda hücre dışı sindirim görülür.
Not: Verilen kelime havuzunda pankreas ve otçul kavramları bu on boşluğun cevapları arasında kullanılmamaktadır.
B

Karbohidrat, protein ve yağların sindirim bölgelerini ve yapı birimlerini yazınız.

Karbohidratlar
Sindirim bölgeleri: Ağız ve ince bağırsak
Yapı birimleri: Monosakkaritler

Proteinler
Sindirim bölgeleri: Mide ve ince bağırsak
Yapı birimleri: Amino asitler

Yağlar
Sindirim bölgesi: İnce bağırsak
Yapı birimleri: Yağ asitleri ve gliserol

Hatırlayalım: Mekanik sindirim besinleri fiziksel olarak küçültür; kimyasal sindirim ise büyük molekülleri enzimler yardımıyla yapı birimlerine parçalar.
C

İnsandaki sindirim sistemi organlarının görevlerini yazınız.

Ağız

Besinler dişlerle mekanik olarak parçalanır. Tükürükle karıştırılır ve karbohidratların kimyasal sindirimi başlar.

Mide

Besinleri geçici olarak depolar ve kas hareketleriyle karıştırır. Proteinlerin kimyasal sindirimi burada başlar.

Karaciğer

Safra sıvısını üretir. Safra, yağların küçük damlacıklara ayrılmasına yardımcı olarak yağların sindirimini kolaylaştırır.

Safra Kesesi

Karaciğerde üretilen safrayı depolar ve yoğunlaştırır. Gerektiğinde safranın ince bağırsağa verilmesini sağlar.

Pankreas

Karbohidrat, protein ve yağların kimyasal sindiriminde görev alan enzimleri içeren pankreas öz suyunu ince bağırsağa gönderir.

İnce Bağırsak

Karbohidrat, protein ve yağların kimyasal sindiriminin tamamlandığı temel bölgedir. Sindirilmiş besinlerin büyük bölümü burada emilir.

Kalın Bağırsak

Sindirim artıklarından su ve bazı minerallerin emilimine katkı sağlar. Sindirilemeyen maddeler dışkı hâline getirilir.

Ç1

Otçul canlıların sindirim kanalının etçil canlılara göre daha uzun olmasının sebebi nedir?

Cevap:

Bitkisel besinlerde bulunan selülozun sindirimi zordur. Birçok otçul canlı, selülozun sindiriminde sindirim sistemlerinde yaşayan mikroorganizmalardan

Ücretsiz önizleme burada bitti

Soruların ve açıklamalı cevapların devamı abonelikle açılır

Bu içeriğin ilk %30'unu gördünüz. Tamamına erişmek için Öğrenci Plus veya Öğretmen Pro paketini seçebilirsiniz.

Tüm soruları ve cevapları aç