Destekleme Etkinlikleri

16 BİYOLOJİ 9 1. Adım: Etkinlik Öncesi ►Bilimin doğası ile ilgili bir örnek olayı paragraf hâlinde yazınız. ►Bilimsel yöntem basamakları ve bilimin doğası ile ilgili bilgiler içeren eşleştirme kartları hazırlayınız. ETKİNLİĞİN AMACI Çevremizde gözlemleyebileceğimiz bir olaydaki bilimsel araştırma süreçleri- ni yorumlayabilme ARAÇ-GEREÇ VE MATERYALLER • Eşleştirme kartları DESTEKLEME UYGULAMASI Bilimin doğasının özelliklerinin anlaşılmasını kolaylaştırmak için eşleştirme kartları kullanılır. 2. ETKINLIK ADI BILIMSEL ARAŞTIRMA SÜREÇLERI 2. Adım: Etkinlik Aşaması ►Öğrencilerden örnek olaydan cümleler içeren eşleştirme kartlarını bilimsel yöntem basamaklarıy- la eşleştirmelerini isteyiniz. ►Eşleştirme kartlarının bir ya da iki kez kullanılabileceğini açıklayınız. ►Öğrencilerin bilimsel araştırma süreçlerini ayırt etmelerini ve bu basamakların sıralamalarını kont- rol etmelerini sağlayınız. Bu etkinlikte etkinlik öncesi eşleştirme kartlarını hazırlayınız. Yönerge: Aşağıdaki işlem basamaklarını takip ederek etkinliğin gerçekleştirilmesini isteyiniz. Etkinlik sonundaki sorular ve Öz Değerlendirme Formu ile öğrencilerin kendilerini değerlendirme- sini sağlayınız. 1.TEMA: YAŞAM

ORTAÖĞRETIM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 17 ÖRNEK OLAY EŞLEŞTIRME KARTLARI 1 Sabahın erken saat- lerinde okul bahçe- sindeki çiçeklerin sadece bir kısmının güneşin olduğu ta- rafa yöneldiklerini, ancak öğleye doğru bütün çiçeklerin gü- neşi tam karşılarına aldığını fark ettiler. 2 Düşüncelerini test edebilmek için koşulların kontrol altında tutulduğu bir çalışma yapmaya karar verdiler. 3 Buna göre de “Eğer bitkiler, güneş ışığından faydalan- mak için ışığa bağlı olarak yönlerini değiştiriyorlarsa bunun amacı foto- sentezden daha faz- la verim elde etmek olmalıdır.” şeklinde düşündüler. 4 Güneş gören çi- çekler, her gün be- lirli saatlerde farklı pozisyonlardaydı ve bu çiçeklerin hareketleri güneşin konumuna paralel olarak şekilleni- yordu. Ayşe ve arkadaşı Ahmet; sabahın erken saatlerinde okul bahçesindeki çiçeklerin sadece bir kıs- mının güneşin olduğu tarafa yöneldiklerini, ancak öğleye doğru bütün çiçeklerin güneşi tam karşı- larına aldığını fark ettiler. Ayşe, bu durumu merak etti ve kendi kendine bazı sorular sordu: ‘’Neden çiçekler gün boyu yönlerini değiştiriyor? Çiçeklerin bu yön değiştirme hareketlerinde güneşin ne gibi bir etkisi var?’’ Ayşe konu üzerine biraz araştırma yapmaya karar verdi. Edindiği bilgilere göre bu durum, bazı bitkilerin ve çiçeklerin güneş ışığına yönelme davranışı gösterdiği bir bitkisel hareket çeşidiydi. Ahmet, Ayşe'nin bu durum hakkındaki merakını görünce bu durumu incelemek için Ayşe ile birlikte çalışma yapmak istedi. İki arkadaş, çiçeklerin güneşe yönelme hareketinin zaman içindeki değişi- mini gözlemlemeye başladılar. Ayşe ve Ahmet, gözlemlerinin ilk gününde çiçeklerin güneşe yönelirken belirgin bir hareket gös- terdiğini gördüler. Sabah saat 07.00’de, çiçekler henüz doğan güneşe doğru hafifçe eğilmişti. Öğle saatlerinde, çiçekler tam olarak güneşin karşısında olacak şekilde dönmüşlerdi. Akşam saatlerin- de çiçekler yavaşça batıya yönelmeye başlamıştı. Bu hareketi her gün düzenli olarak kaydettiler. Güneşe gören çiçekler, her gün belirli saatlerde farklı pozisyonlardaydı. Çiçeklerin hareketleri gü- neşin konumuna paralel olarak şekilleniyordu. Gölgedeki çiçekler ise bu hareketleri gösterme- mişti. Gözlemleri sonucu “Çiçekler, güneş ışığında gün boyunca farklı şekillerde ve sürekli yönlerini de- ğiştirir.” düşüncesine ulaştılar. Buna göre de “Eğer bitkiler, güneş ışığından faydalanmak için ışığa bağlı olarak yönlerini değiştiriyorlarsa bunun amacı fotosentezden daha fazla verim elde etmek olmalıdır.” şeklinde düşündüler. Düşüncelerini test edebilmek için bir deney yapmaya karar verdiler. Öncelikle okul bahçesinde- ki bir grup çiçeği gözlemleyerek normal koşullarda güneşe yönelme davranışlarını incelediler. Ardından, aynı çiçekleri gölge bir alanda birkaç gün tutarak güneş ışığından mahrum bırakmaya başladılar. Işığa maruz bırakılan çiçeklerin güneşe dönme davranışlarını gözlemlediler. Gölgedeki çiçeklerin ise güneşe yönelmediklerini fark ettiler. Araştırma sonunda Ayşe ve Ahmet, çiçeklerin güneşe doğru yönelme hareketinin güneş ışığından daha fazla faydalanmak ve bu sayede fotosentezin verimini artırmak için olduğu sonucuna ulaş- tılar. EŞLEŞTIRME KARTLARI 1.TEMA: YAŞAM

18 BİYOLOJİ 9 BILIMSEL ARAŞTIRMA SÜREÇLERI A. Gözlem Yapma B. Problemin veya Durumun Belirlenmesi C. Veri Toplama Ç. Hipotez Oluşturma D. Hipoteze Dayalı Tahminlerde Bulunma E. Deney Tasarlama F. Analiz ve Sonuç Çıkarma 9 Çiçeklerin güneşe doğru yönelme hareketinin güneş ışığından daha fazla faydalanmak ve bu sayede fotosentezin verimini artırmak için olduğu sonu- cuna ulaştılar. 10 11 Bitkilerin gü- neş ışığını daha verimli kullan- mak için hareket ettiklerini öğren- diler. 12 Ayşe, çiçeklerin ne zaman gü- neşe döndüğü- nü ve ne zaman geri çekildiğini bir çizelgeyle kaydetti. 5 Ardından, aynı çiçekleri gölge bir alanda birkaç gün tutarak güneş ışığından mahrum bırak- maya başladılar. 6 Ayşe, ‘’Neden çiçekler gün boyu yönlerini değişti- riyor? Çiçeklerin bu yön değiştirme hareketlerinde güneşin ne gibi bir etkisi var?’’ gibi so- ruların cevaplarını düşündü. 7 Her gün sabah ve akşam saatle- rinde çiçeklerin pozisyonlarını not aldılar. 8 Çiçekler, güneş ışığında gün boyunca farklı şekillerde ve sürekli yönle- rini değiştirir." düşüncesine ulaştılar. Öncelikle okul bahçesindeki bir grup çiçeği göz- lemleyerek nor- mal koşullarda güneşe yönelme davranışlarını incelediler. 1.TEMA: YAŞAM

ORTAÖĞRETIM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 19 3. Adım: Değerlendirme Öğrencilerinizin oyunu ve örnek olayı değerlendirmeleri için aşağıdaki soruları kullanınız. ►Ayşe ve Ahmet bilimsel yöntem basamaklarını doğru bir şekilde kullanmış mıdır? Açık- layınız. ►Merak ettiğiniz bir durum ile ilgili bir çalışma yapsaydınız neleri aynı veya farklı yapardı- nız? Gerekçeleriniz ile açıklayınız. Öğrencilerinizin çalışmalarını değerlendirmeleri için aşağıdaki Öz Değerlendirme For- mu’nu kullanınız. ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU