Konu Detayı Sayfası

Boşaltım Sisteminin Homeostazi İşlevi

Konuyu PDF İndir

4 PDF indirme

11.Sınıf

Homeostazi

Homeostazi ve Canlılar İçin Önemi

665

Ücretsiz konu önizlemesi
Konuya Başlarken bölümü açıktır. Konu anlatımının ilk %30'unu okuyabilirsiniz. Etkinlik, performans görevi ve kontrol noktası çözümleri abonelikle açılır.
Ücretsiz bölümün bittiği yere git
26 soruKonuya Ait Çıkmış Sorular
Soru 1.

Nefronda meydana gelen temel olaylar aşağıdaki görselde numaralandırılarak verilmiştir.

Soru Resim 2

Buna göre numaralandırılarak verilen olaylarla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

(MEBİ 23.02.2026 AYT Deneme Sınavı)

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 2.

Böbreğin yapı birimi olan nefrona ait bölümler numaralandırılarak görselde verilmiştir.

Soru Resim 2

Buna göre numaralandırılmış bölümlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

(MEBİ 23.03.2026 AYT Deneme Sınavı)

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 3.

İnsanda böbreğin görevleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

(MEBİ 22.12.2025 AYT Deneme Sınavı)

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 4.

Sağlıklı bir insanın böbreklerinde gerçekleşen idrar oluşumu sürecinde, nefron ve bağlantılı yapılardan alınan K ve L sıvı örnekleri aşağıda verilmiştir.
K sıvısı: İçerik bakımından kan hücreleri ve plazma proteinleri hariç kan plazmasına büyük ölçüde benzerlik gösterir.
L sıvısı: İçerik bakımından vücut dışına atılan idrar ile büyük ölçüde benzerlik gösterir.
Buna göre K ve L sıvıları aşağıdaki yapıların hangilerinde bulunur?

(MEBİ 20.04.2026 AYT Deneme Sınavı)

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
57 soruKonu İle İlgili Çalışma Soruları
Soru 1.

Şemada böbrek merkezde, çevresinde ise dört boş sonuç alanı gösterilmiştir. Boşaltım sisteminin iç dengeyle ilişkili süreçleri ve katkıları tamamlanacaktır.

Su-elektrolit dengesi, asit-baz dengesi, azotlu atıkların uzaklaştırılması ve kan basıncı ilişkilerini kullanarak I–IV maddelerini yanıtlayınız.

Soru Resim 2

I. Şemadaki dört boş alana boşaltım sisteminin homeostaziyle ilişkili süreçlerini yazınız.

II. Böbreklerin asit-baz dengesine katkısını açıklayınız.

III. Azotlu atıkların uzaklaştırılmasının önemini ve örneklerini belirtiniz.

IV. Böbreklerin su-tuz atımı ve kan basıncı arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 2.

Şema, böbrekte su ve iyon düzenlenmesiyle ilişkili iki hormonal yolu ve nefron bölümlerini gösterir. Hormon adları ile etkiler boş bırakılmıştır.

Hormonların hedef bölgelerini ve su-iyon dengesi üzerindeki etkilerini kullanarak I–IV maddelerini yanıtlayınız.

Soru Resim 2

I. A ve B yollarında görev alan hormonları adlandırınız.

II. ADH’nin etkili olduğu nefron bölgelerini ve etkisini belirtiniz.

III. Kandaki potasyum yükseldiğinde aldosteron etkisiyle gerçekleşen değişimi açıklayınız.

IV. ADH ile aldosteronun düzenlediği süreçleri karşılaştırınız.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 3.

Şemada kıvrımlı damar ağı çevresindeki uzun bir kanal gösterilmiştir. Bazı maddelerin iki yapı arasındaki aktarımı ve olayın adı işaretlenmemiştir.

Aktif taşıma yönünü ve salgılamanın idrar bileşimine katkısını kullanarak I–IV maddelerini yanıtlayınız.

Soru Resim 2

I. 1–4 numaralı alanlarda gösterilen kılcal damar ve nefron tüpünü tanımlayınız.

II. Salgılamada maddelerin hangi yapıdan hangi yapıya geçtiğini belirtiniz.

III. Salgılama sırasında kullanılan taşıma biçimini ve bu olaya verilen adı yazınız.

IV. Salgılama ile nefron kanalına aktarılabilen madde gruplarına örnek veriniz.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 4.

Şemada iki kollu bir kanal bölümü, devamındaki kıvrımlı bölüm ve dikey bir kanal çizilmiştir. Bölüm adları ve görevleri boş bırakılmıştır.

Bölümlerin sırasını ve idrar yoğunluğu ile iyon yoğunluğunun düzenlenmesine katkılarını kullanarak I–IV maddelerini yanıtlayınız.

Soru Resim 2

I. 1–5 numaralı bölümleri adlandırınız.

II. Henle kulpunun iki kolu arasındaki fizyolojik farklılıkların katkısını belirtiniz.

III. Distal tüpün idrar bileşiminin düzenlenmesindeki temel işlevini yazınız.

IV. Toplama kanalında gerçekleşen süreci açıklayınız.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Öğrenci Plus

Ön Değerlendirme (Ders Kitabının 198.Sayfasında Bulunmaktadır.) Boşaltım Sisteminin Yapı ve Organları

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele
K
Konuya Başlarken (Ders Kitabının 199.Sayfasında Bulunmaktadır.)

Böbrekler ve Su Arıtma Sistemlerinin Karşılaştırılması

1

Bir su arıtma tesisinin çalışma sistemi ile böbreklerin görevleri arasında hangi benzerlikler vardır?

Cevap:

Böbrekler ile su arıtma sistemlerinin ortak özelliği, büyük miktardaki sıvının çeşitli aşamalardan geçirilerek istenmeyen maddelerden ayrılmasıdır.

Filtrasyon: Böbrekte glomerulus kılcallarındaki kan süzülürken su arıtma tesisinde su, filtre veya membranlardan geçirilir.

Seçici geçirgenlik: Böbrekte kan hücreleri ve büyük proteinler süzüntüye geçmezken küçük moleküller süzülebilir. Arıtma sistemlerinde de filtre özelliklerine göre bazı maddelerin geçişine izin verilir, bazı maddeler tutulur.

Geniş yüzey alanı: Böbreklerde çok sayıda nefron ve yoğun kılcal damar ağı, etkili süzülme için geniş bir yüzey alanı sağlar. Arıtma sistemlerinde de çok sayıdaki filtre yüzeyi benzer bir avantaj oluşturur.

Kademeli işlem: Her iki sistemde de sıvının temizlenmesi tek aşamada değil, birbirini izleyen işlemlerle gerçekleşir.

İyonların düzenlenmesi: Böbrekler vücuttaki iyonların uygun miktarlarda tutulmasına katkı sağlarken bazı arıtma sistemlerinde de sudaki iyon miktarını değiştiren işlemler uygulanabilir.

Önemli Fark: Böbrek yalnızca bir filtre değildir. Süzülen sıvıdan vücudun ihtiyaç duyduğu maddeleri geri emer, bazı maddeleri tüplere salgılar ve hormonların etkisiyle su, iyon, pH ve kan basıncını sürekli olarak düzenler.

Konuya Başlarken Sonucu

Böbreklerdeki süzülme sistemi, seçici ve aşamalı bir arıtma sistemine benzetilebilir. Ancak böbrekler aynı zamanda vücudun ihtiyaçlarına göre geri emilim ve salgılama yaparak iç ortamın kimyasal dengesini düzenler.

Öğrenci Plus

7.Etkinlik (Ders Kitabının 199.Sayfasında Bulunmaktadır.) Boşaltım Sistemi ve Homeostazi

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele

Boşaltım Sisteminin Homeostazi İşlevi

Öğrenci Plus

Ders kitabı çalışması

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele

Metabolizma sonucu oluşan atık maddeler ile fazla suyun ve bazı iyonların vücuttan uzaklaştırılmasına boşaltım denir. Bu işlevi yerine getiren yapı ve organların oluşturduğu sistem ise boşaltım sistemidir.

Boşaltım sistemi; vücudun su, elektrolit ve pH dengesinin korunmasına, azotlu atıkların uzaklaştırılmasına ve kan basıncının düzenlenmesine katkı sağlar.

Boşaltım Sisteminin Temel Yapıları

Böbrek atardamarıyla böbreklere gelen kan burada süzülür ve çeşitli işlemlerden geçirilerek idrar oluşturulur. Oluşan idrarın izlediği yol şöyledir:

Böbreklerden üreterlere, idrar kesesine ve üretraya uzanan üriner sistemi gösteren anatomi çizimi.
Böbreklerde oluşan idrar üreterlerden idrar kesesine, ardından üretra yoluyla vücut dışına taşınır.

Böbrek → Üreter → Mesane → Üretra → Dış ortam

  • Böbrekler: Kanı süzer ve idrar oluşumunu sağlar.
  • Üreterler: İdrarı böbreklerden mesaneye taşır.
  • Mesane: İdrarı geçici olarak depolar.
  • Üretra: İdrarın vücut dışına atılmasını sağlar.

Mesanenin çıkışında idrarın dışarı verilmesini kontrol eden iki kas bulunur. Bu kaslardan biri düz kastır ve otonom sinirlerle, diğeri çizgili kastır ve somatik sinirlerle kontrol edilir. Mesane belirli bir doluluğa kadar istemli olarak kontrol edilebilir; doygunluk seviyesi aşıldığında otonom sinirler devreye girer.

Böbreğin Yapısı

Bir böbreğin enine kesitinde dıştan içe doğru koruyucu kapsül, kabuk (korteks), öz (medulla) ve havuzcuk ayırt edilir. Havuzcuk, idrarın üretere aktarılmadan önce toplandığı bölgedir.

Böbreğin dış görünümü ile kabuk, öz, havuzcuk ve böbrek damarlarını gösteren kesit çizimi.
Böbrek kabuk ve öz bölgelerinden oluşur; oluşan idrar havuzcukta toplanarak üretere aktarılır.

Nefron

Böbreklerde kanın süzüldüğü temel yapılara nefron denir. Bir nefron temel olarak şu bölümlerden oluşur:

Glomerulus, Bowman kapsülü, proksimal ve distal tüp, Henle kulpu ve toplayıcı kanalı gösteren nefron çizimi.
Nefron, kanın süzüldüğü ve süzüntü içeriğinin değiştirildiği temel işlevsel birimdir. Kan damarları ile tübüller boyunca gerçekleşen alışveriş idrarın son bileşimini belirler.
  • Bowman kapsülü,
  • proksimal tüp,
  • Henle kulpu,
  • distal tüp.

Süzüntü daha sonra idrar toplama kanalına geçer.

Bowman kapsülü, yum

Ücretsiz önizleme burada bitti

Konu anlatımının kalan %70’i kilitli

Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.

Konu anlatımının tamamını aç

Öğrenci Plus

Kontrol Noktası (Ders Kitabının 203.Sayfasında Bulunmaktadır.) İdrar Oluşumu ve Homeostazi

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele