Konu Detayı Sayfası
Ekosistemin Canlı ve Cansız Bileşenleri
Konuyu PDF İndirKonuya Başlarken bölümü açıktır. Konu anlatımının ilk %30'unu okuyabilirsiniz. Etkinlik, performans görevi ve kontrol noktası çözümleri abonelikle açılır.
Ücretsiz bölümün bittiği yere git
Ekosistemin Cansız ve Canlı Bileşenleri
► Canlılar içinde yaşadıkları cansız çevre ile sıkı bir ilişki içindedir. Her ekosistem canlı ve cansız faktörlerden oluşur.
► Ekosistemlerde enerji akışının devamlılığı;
- Madde döngülerinin yenilenmesine,
- Canlı ve cansız bileşenlerin birbiriyle uyum içinde olmasına,
- Besin zincirlerindeki canlı çeşitliliğinin sürekliliğine bağlıdır.
► Ekosistemde bu uyumun devamlılığı doğal kaynaklarında yenilenmesine imkan sağlar.
► Doğal ya da yapay yollarla bu uyumun bozulması ekosistemde önemli olumsuzluklara yol açar ve canlı çeşitliliğinin azalmasına neden olur.
Ekosistemi oluşturan faktörler şunlardır.
1. Cansız (Abiyotik) Faktörler
2. Canlı (Biyotik) Faktörler olarak iki çeşittir.
1. Ekosistemin Cansız Bileşenleri (Abiyotik Faktörler)
Canlıların yeryüzündeki dağılışı; sıcaklık, ışık, su ve pH, toprak ve mineraller, iklim gibi çevresel faktörlerin etkisindedir. Abiyotik faktörler olarak da adlandırılan bu faktörler ekosistemlerdeki tür çeşitliliğini de etkiler.
| Cansız (Abiyotik) Faktörler | ||||
|---|---|---|---|---|
| Sıcaklık | Işık | Su ve pH | Toprak ve Mineraller | İklim |
Sıcaklık
► Canlıların büyüyüp gelişmesi, üreme ve metabolik faaliyetlerini sürdürebilmesi, belirli bir alana yayılıp yerleşebilmesi için uygun sıcaklığa ihtiyaçları vardır.
► Güneş ışınları yeryüzüne eşit olarak ulaşmadığı için sıcaklık her yerde aynı olamaz. Bu durum iklimsel değişikliklere neden olduğu için canlıların yeryüzündeki dağılışını etkiler.
► Genel olarak ekvatoral bölgelerdeki tür çeşitliliği aşırı sıcak ya da aşırı soğuk bölgeler göre daha fazladır.
► Sıcaklık enzimlerin çalışmasınada etki ettiği için canlıdaki metabolizma hızını ve canlılığını da etkiler.
► Bitki tohumları düşük sıcaklıklarda canlı kalabilirken, bazı mikroorganizmalar yüksek sıcaklıklarda yaşayabilir.
► Karasal ortamda sıcaklık değişimleri su ortamına göre daha fazladır, bu nedenle karasal canlılar su kaybına karşı uyumlar geliştirmiştir.
► Örneğin, çölde yaşayan kaktüs gibi bitkilerin su depolamaları, iğne şeklinde olan yapraklara ve gelişmiş kök yapısına sahip olmaları örnek verilebilir.
► Vücut sıcaklığı çevreye bağlı olarak değişen soğukkanlı hayvanlar için yaşadıkları ortamın sıcaklığı hayati önem taşır. Bazı hayvanlarda belli davranışların ortaya çıkmasında sıcaklık değişimleri önemli rol oynar. Göçmen kuşlarının uygun sıcaklığın olduğu bölgelere göç etmesi, bazı türlerde üreme döneminin değişmesi, bazı canlıların kış uykusuna yatması sıcaklığın etkilerine örnek verilebilir.
Işık
► Yaşam için gerekli enerji kaynağı güneşten gelen ışıktır.
► Kemosentez yapan bazı bakteri ve arkelerin dışındaki tüm canlıların temel enerji kaynağı güneş ışığıdır.
► Fotosentez yapan üretici canlılar güneş enerjisini kullanarak inorganik maddelerden organik madde sentezlerler. Böylece ışık enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürerek besinlerin yapısına katarlar.
► Diğer canlılar ise bitkilerin sentezlediği bu organik bileşikleri kullanarak enerji üretirler.
► Güneşten gelen ışığın dalga boyu, şiddeti ve süresi (gün uzunluğu) türlerin ekosistemdeki dağılımını etkiler.
► Bitkilerde ışık alma süresi; büyüme, gelişme, çiçeklenme, yaprakların dökülmesi, durgunluk döneminin başlaması gibi fizyolojik olayları etkiler. Işık alma süresine göre bitkilerdeki çiçeklenme durumları farklılık gösterir. Bu durumda ışık alma süresine göre bitkiler üç gruba ayrılır.
1. Uzun gün bitkileri: Gündüzün geceye oranla daha uzun olduğu günlerde çiçeklenen bitkilerdir. Örneğin; Ispanak, turp.
2. Kısa gün bitkileri: Gecenin gündüzden daha uzun olduğu mevsimlerde çiçek açan bitkilerdir. Örneğin; Çilek, patates.
3. Nötr gün bitkileri: Gün uzunluğundan etkilenmeyen bitkilerdir. Örneğin; Pamuk, pirinç, domates.
► Bazı hayvanlar gündüz bazı hayvanlar gece daha aktiftir. Örneğin, karatavuk kuşu ilkbaharda gün ışığının artmasıyla ötmeye başlar.
► Işık bazı hayvanlarının üreme dönemlerini de etkiler. Hayvanların çoğu ilkbaharda üreme davranışı gösterirler.
► Işık bazı hayvanlarda mevsimsel renk değişimlerine neden olur. Örneğin; kar tavşanının postu yazın kahve kışın beyaz renklidir.
► Soğuk bölgelerde yaşayan sıcak kanlı hayvanlar, sıcak bölgelerde yaşayan hayvanlara göre daha iri vücutlu ve açık renklidir. Sıcaklık değişimleri hayvanlarda; göç etme, kış uykusuna yatma, gündüz veya gece aktif olma gibi davranışlara da yol açar.
Su ve pH
► Canlı yaşamının devam edebilmesi için su gereklidir. Bir bölgedeki su miktarı bitki örtüsünü ve canlıların yayılışını etkiler.
► Bitki ve hayvanlar yaşadıkları çevredeki su miktarına
Ücretsiz önizleme burada bitti
Konu anlatımının kalan %70’i kilitli
Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.
Konu anlatımının tamamını açÖğrenci Plus
Etkinlik 3.1
Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.
Paketleri inceleKonuya Ait Çıkmış Sorular
Soru 1.
Aşağıdaki iklim grafiğinde X, Y, Z karasal biyomları gösterilmiştir.
Bu grafikteki X, Y, Z karasal biyomları ile ilgili,
I. Kaktüsler ve sütleğenler gibi iğne yapraklı, su depo edebilen gövdelere ve derinlere inen köklere sahip olan bitkiler yaygın olarak bulunur.
II. Donmaya dayanıklı, hızlı gelişen çiçekli otsu bitkiler, bodur çalılar ve likenler karışık olarak yer alır, tipik hayvanları arasında ren geyikleri ve misk öküzleri gibi iri memeliler bulunur.
III. Geniş yapraklı ve her zaman yeşil ağaçlar, sarılıcı bitkiler bol bulunur, bitkiler arasında ışık rekabeti yoğun olarak görülür.
Açıklamaları, aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir?
(2017-Yükseköğretime Geçiş Sınavı (YGS))
Çıkmış sorular bölümündeki tüm sorulara erişmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.