Konuya Başlarken bölümü açıktır. Konu anlatımının ilk %30'unu okuyabilirsiniz. Etkinlik, performans görevi ve kontrol noktası çözümleri abonelikle açılır.
Ücretsiz bölümün bittiği yere git
Salgı Bezleri Nedir?
Farklı görevleri yerine getirmek için özel kimyasal salgılar üreten hücre topluluklarına SALGI BEZLERİ denir.
Salgı Bezleri Kaç Çeşittir?
Salgı Bezleri; Epitel dokunun bir parçasıdır. Epitel Bez (Bez Epiteli) olarak adlandırılır. Bez epiteli iki çeşittir.
| Bez Epiteli | |||
| Tek Hücreli Bezler | Çok Hücreli Bezler | ||
| Silindirik Yapılı Hücrelerdir. | Ekzokrin Bezler | Endokrin Bezler | Karma Bezler |
| Mukus Salgılayanlara Goblet Hücreleri Denir. | Dış Salgı Bezleridir. | İç Salgı Bezleridir. | Salgılarını hem kana, hem de dışarı verirler. |
| Örneğin Sindirim Kanalında, Solunum Sistemi Organlarında Bulunur. | Salgılarını vücut boşluğuna boşaltırlar. Salgılarında genellikle Enzim bulunur. | Salgılarını direk kana verirler. Salgılarına Hormon denir. | Pankreas, mide, ince bağırsak, karaciğer, böbrek, eşeysel bezler (ovaryum, testis) karma bezlerdir. |
| Örneğin; gözyaşı, ter, tükürük, süt, yağ vb. | Endokrin Sistemi Oluştururlar. | ||
| Örneğin; Hipofiz, Epifiz, Tiroit, Paratroit vb. | |||
Hormonların Genel Özellikleri
► Düzenleyici organik moleküllerdir.
► Kan yoluyla taşınırlar.
► Hedef organları vardır.
► Etki edeceği hedef hücrede kendine özgü reseptöre bağlanarak etkisini gösterir.
► Etki gösterebilmeleri için kanda belli bir eşik değerde olmaları gerekir.
► Kanda az miktarda bulunurlar.
► Eksiklikleri ya da fazlalıkları bazı hastalıklara yol açar.
► Etkileri uzun sürer.
► Protein, steroit veya amino asit yapılı olabilirler.
► Bazılarının tek bir hedef hücre çeşidi vardır. Bazıları ise tüm vücut hücrelerine etki eder.
► Protein yapılı hormonlar hedef hücre zarındaki reseptöre bağlanarak etkilerini gösterirler.
► Steroit ve amino asit yapılı hormonlar ise hedef hücrenin zarından geçerek sitoplazmada bulunan reseptöre bağlanarak etkilerini gösterirler.
► Hormonlar; kan plazmasında, doku sıvısında, lenf sıvısında, idrar ve terde bulunabilir.
HİPOFİZ BEZİ
► Ön Beyindeki Ara Beyinde bulunur.
► Vücudumuzda hormon üreten pek çok bezin salgılarını kontrol eder.
► Hipotalamusun denetiminde çalışır.
Hipofiz Hipotalamus İlişkisi
Hipotalamus iki tür salgı üretir.
1.Tür Salgıları: Hipofizin arka lobuna sinirsel yol ile taşınır ve burada depolanarak gerektiğinde kana verilir. Bunlar; Oksitosin ve ADH
2.Tür Salgıları: Hipofizin ön lobunun çalışmasını düzenleyen salgılardır. Bunlar; Salgılatıcı yani Riziling Faktör (RF = RH) ve Hormon salgısını durdurucu, engelleyici hormonlardır.
► Hipofizin ürettiği hormonun kandaki oranı artarsa, hipotalamus Geri Bildirim ile uyarılır, RF salgısı durur.
► Hipofizden hangi hormonun salgılanacağını hipotalamusta üretilen RF salgısının çeşidi belirler.
► Hipofizin hem ön, hem de arka lobu hipotalamus ile bağlantılıdır.
► Hipofizin ön lobu; Epitel Dokudan oluşur.
► Hipofizin arka lobu; Beynin bir uzantısıdır. Sinirsel dokudan oluşur.
Hipofizin Ön Lobu ve Salgıladığı Hormonlar
Buradan yedi tane hormon salgılanır. Bunlar sırasıyla şunlardır.
► Büyüme Hormonu (Somatotropin Hormon = STH)
► Tiroit Uyarıcı Hormon (TSH = TUH)
► AdrenoCortiko Tropik Hormon (ACTH)
► Folikül Uyarıcı Hormon (FUH = FSH)
► Lüteinleştirici Hormon (LH)
► Lüteotropik Hormon (LTH) = Prolaktin (PRL)
► Melanosit Uyarıcı Hormon (MUH = MSH)
| Uyarıcı = Stimüle demektir. Uyarıcı latincede stimüle anlamına gelir. Kısaltmalarda S olarak ta kullanılır. |
1. Büyüme Hormonu (Somatotropin Hormon = STH)
► Hedef organı tüm vücut hücreleridir.
► Özellikle çizgili kas, kemik ve kıkırdağın büyümesini kontrol eder.
► Mitoz bölünmeyi hızlandırır.
► Protein sentezini hızlandırır.
► Fazla salgılanması yağ kullanımını arttırdığı için kanda şeker oranı artar.
► Çocuklarda az salgılanırsa; Cücelik,
► Çocuklarda çok salgılanırsa; Devlik olur.
► Yetişkinlerde çok salgılanırsa çene, burun, alın, parmak, kulakta orantısız büyüme olur. Buna Akromegali denir.
► Bazı durumlarda STH normal salgılanır. Ama hücrelerde bu hormonu tanıyan reseptörler eksik olur. Bu durumda; pigme ırklar oluşur. Bunlar da cücedir.
2. Tiroit Uyarıcı Hormon (TSH = TUH)
► Tiroit bezinin gelişmesini ve Tiroksin hormonunun salgılanmasını düzenler.
3. AdrenoCortiko Tropik Hormon (ACTH)
► Böbreküstü Bezlerinin Kabuk (Kortex) bölgesini uyararak Kortizol ve aldosteron hormonlarının salgısını düzenler.
► Ayrıca az miktarda Eşey Hormonu salgısını da sağlar.
4. Folikül Uyarıcı Hormon (FUH = FSH)
► Erkek ve dişilerde eşey bezlerini düzenler.
| Folikül Uyarıcı Hormon (FUH = FSH) | |
| Dişilerde | Erkeklerde |
| Ovaryum (yumurtalık)'da bulunan folikül keselerini etkileyerek mayoz ile yumurta oluşumunu düzenler. | Testislerdeki seminifer tüpçüklerini etkileyerek mayoz ile sperm oluşumunu düzenler. |
| Ayrıca foliküllerden Östrojen Hormonu salgılanmasını denetler | |
5. Lüteinleştirici Hormon (LH)
► Erkek ve dişilerde eşey bezlerini etkiler.
| Lüteinleştirici Hormon (LH) | |
| Dişilerde | Erkeklerde |
| Folikül kesesinin çatlamasını ve yumurtanın serbest kalmasını (ovulasyonu) sağlar. | Testislerdeki Leyding Hücrelerine etki ederek Testosteron Hormonunun salgılanmasını düzenler. |
| Çatlamış foliküllerin Corpus Luteum (Sarı Cisim) denilen yapıya dönüşmesini düzenler. | Ayrıca spermlerin olgunlaşmasını düzenler. |
| Ayrıca Corpus Luteumdan az miktarda Östrojen, çok miktarda Progesteron salgılanmasını sağlar. | |
6. Lüteotropik Hormon (LTH) = Prolaktin (PRL)
► Annelik içgüdüsünü düzenler.
► Gebelikte süt bezlerinin gelişimini, süt oluşumunu sağlar. (Prolaktin = PRL)
7. Melanosit Uyarıcı Hormon (MUH = MSH)
► Derideki Melanosit hücrelerini uyarır.
► Melanin pigmentinin üretimini sağlar.
► Deri rengini koyulaştırır.
► Deriye renk verir.
Hipofizin Arka Lobu ve Salgıladığı Hormonlar
► Burada bulunan hormonları Hipotalamus üretir.
► Bu hormonlar nöronların aksonları ile hipofizin arka lobuna taşınır ve depo edilir.
► Buradan kana verilirler.
► Bu hormonlar AntiDiüretik Hormon (ADH) ve Oksitosin Hormonudur.
1. AntiDiüretik Hormon (ADH) (Vazopressin)
♦ Böbreklerden suyun geri emilimini sağlar. Böylece vücudun su dengesini ve idrar yapımını düzenler.
♦ Salgılanmasını düzenleyen en önemli faktör kandaki Osmotik Basıncın artmasıdır.
♦ Osmotik Basınç artınca kanda su miktarı azalır. Hipotalamus uyarılır. Uyarılan hipotalamus hipofizi uyararak ADH salgılanması sağlanır. Böylece böbrek kanallarından su
Ücretsiz önizleme burada bitti
Konu anlatımının kalan %70’i kilitli
Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.
Konu anlatımının tamamını aç