Konu Detayı Sayfası

Hayvanlarda Sinir Sistemi Farklılıkları

Konuyu PDF İndir

5 PDF indirme

11.Sınıf

Tepki

Canlılık ve Tepki

1326

Ücretsiz konu önizlemesi
Konuya Başlarken bölümü açıktır. Konu anlatımının ilk %30'unu okuyabilirsiniz. Etkinlik, performans görevi ve kontrol noktası çözümleri abonelikle açılır.
Ücretsiz bölümün bittiği yere git
15 soruKonu İle İlgili Çalışma Soruları
Soru 1.

Altı farklı canlının sinir sistemi düzenleri sadeleştirilerek modellenmiştir. Kutulardaki 1-6 sayıları canlıları belirtir; organ numarası değildir. Çizimler farklı oranlarda büyütülmüş olabilir. Renkli yapılar, sinir sistemlerinin genel düzenini göstermektedir.

Canlı gruplarını ve ortak-farklı özellikleri belirleyerek soruları cevaplayınız.

Soru Resim 2

a) 1-6 numaralı canlıların adlarını ve ait oldukları hayvan gruplarını yazınız. Hangileri omurgalı, hangileri omurgasızdır?

b) Bir öğrenci, “1'de belirgin bir beyin görmediğim için bu canlıda sinir sistemi yoktur.” diyor. Bu görüşü ve altı canlıdaki sinir sisteminin bulunma durumunu değerlendiriniz.

c) 4, 5 ve 6 numaralı canlıların merkezî sinir sistemindeki temel ortaklığı yazınız. Merkezlerden vücuda dallanan ince sinirler hangi bölümde değerlendirilir?

ç) Balığın yüzmesi ile insanın yürümesini örnek alarak, farklı hareket biçimlerine rağmen sinir sisteminin ortak görevini açıklayınız.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 2.

Soldan sağa balık, kaz ve insana ait sadeleştirilmiş beyin modelleri verilmiştir. İlgili canlıların başları şemaların altında görülmektedir. Renkler belirli beyin bölgelerini ayırt etmek için kullanılmıştır. Çizimler aynı ölçekte değildir; gerçek boyut veya kütle ölçümü vermez.

Ortak beyin bölgelerini, görevlerini ve karşılaştırmanın sınırlarını belirleyiniz.

Soru Resim 2

a) 1 ve 3 hangi ortak beyin bölgesini temsil eder? 2 ve 4 numaralı yapıların adlarını yazınız.

b) 1 ve 3'ün görünümü farklı olmasına rağmen bunları karşılaştırırken “ortak yapı” ve “yapısal farklılık” ifadeleri nasıl birlikte kullanılabilir?

c) Kazın uçarken veya yürürken, insanın yürürken dengesini korumasında 2 ve 4'ün ortak katkısı nedir? Bu yapılar hareketi yapan kasların yerine geçer mi?

ç) Varsayımsal bir hesapta X hayvanının beyni 2 g, vücudu 1000 g; Y'nin beyni 10 g, vücudu 10000 g olsun. Beyin/vücut kütlesi oranlarını hesaplayınız. Beyni daha ağır olanın oranı da daha yüksek midir?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 3.

Üstte toprak solucanı, altta bir balık yandan gösterilmiştir. Her iki çizimde de baş solda, sırt üstte, karın alttadır. İç yapılar sadeleştirilmiş ve numaralandırılmıştır. Çizimler ölçekli değildir.

Sindirim kanalı ile sinir yollarını ayırt ederek soruları cevaplayınız.

Soru Resim 2

a) 1 ve 3 numaraları aynı genel organ sistemine ait hangi yapıyı gösterir? 2 ve 4 numaralı sinirsel yapıların adlarını ayrı ayrı yazınız.

b) 2'nin 1'e, 4'ün ise 3'e göre konumunu sırt ve karın yönlerini kullanarak karşılaştırınız.

c) Bir öğrenci, “1 ve 3 boyunca besin ilerlediğine göre 2 ve 4 de besin taşıyan ikinci kanallardır.” diyor. Öğrencinin karıştırdığı iki farklı olayı açıklayınız.

ç) 2 ve 4'ü “vücudun bölgeleri arasında uzanan ana haberleşme yollarına” benzetiniz. Bir ortak yönlerini ve görselde görülen bir yapısal farklarını yazınız.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 4.

Solda deniz anası, ortada planarya, sağda toprak solucanı görülmektedir. Sinirsel yapılar sadeleştirilerek renklendirilmiş ve bazı bölgeler numaralandırılmıştır. Çizimler ölçekli değildir; canlıların gerçek büyüklüklerini veya tepki sürelerini göstermez.

Üç canlının sinir sistemi düzenlerini karşılaştırarak soruları cevaplayınız.

Soru Resim 2

a) 1 ile işaretlenen bölgedeki sinir sistemi düzeninin adını yazınız. 2 ve 3 numaraları hangi sinirsel yapıları gösterir?

b) Sinir hücrelerinin vücuda dağılışı ve belirli bölgelerde merkez oluşturması bakımından üç canlı arasında hangi farklar görülür?

c) Toprak solucanında sinir kordonu boyunca 3 numaralı yapı gibi merkezlerin bulunması, vücudun farklı bölümlerinin çalışmasına nasıl katkı sağlar?

ç) Bir öğrenci, “Üçü de omurgasız olduğu için sinir sistemleri aynıdır.” diyor. Görselden en az iki yapısal fark kullanarak bu görüşü değerlendiriniz.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Öğrenci Plus

Ön Değerlendirme (Ders Kitabının 64.Sayfasında Bulunmaktadır.) Hayvanlarda Uyaranların Algılanması

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele
✓
Konuya Başlarken (Ders Kitabının 65.Sayfasında Bulunmaktadır.)

Sinir Sistemi ve Öğrenme Kapasitesi

Yönerge: Meyve sineğinin beyin haritası ve sinir sistemiyle ilgili verilen metinden yararlanarak aşağıdaki soruların cevaplarını inceleyiniz.

1

Bilim insanları meyve sineğinin beyin haritasını çıkararak hangi sonuçlara ulaşmışlardır?

Cevap: Bilim insanları meyve sineğinin beyin haritasını çıkararak beyninde yaklaşık 139.000 nöron bulunduğunu ve bu nöronların çok sayıda sinaps aracılığıyla birbirine bağlandığını belirlemiştir.

Yapılan incelemelerde en çok sinaps oluşturan nöronların büyük bölümünün beynin öğrenme merkeziyle bağlantılı olduğu görülmüştür.

Ayrıca meyve sineğinin gördüğü her nesneyi tanıyabildiği, bir hesaplama yapıp karar verebildiği belirtilmiştir. Bu çalışma sayesinde meyve sineğinin beynindeki bağlantıların böcek davranışlarının, öğrenmenin ve vücut işlevlerinin kontrol edilmesiyle ilişkili olduğu konusunda önemli bilgiler elde edilmiştir.

Temel çıkarım: Beynin işlevini anlamak için yalnızca nöron sayısına değil, nöronlar arasındaki bağlantıların ve sinapsların düzenine de bakmak gerekir.
2

Meyve sineklerinin küçük bir beyne sahip olmasına rağmen pek çok karmaşık davranışı yerine getirebilmesindeki etken nedir? Açıklayınız.

Cevap: Meyve sineğinin beyni küçük olmasına rağmen nöronlar arasında çok sayıda sinaptik bağlantı bulunur.

Bu bağlantılar sayesinde nöronlar arasında bilgi aktarımı gerçekleşir, bilgiler işlenir ve farklı görevler arasında bağlantı kurulabilir. Bu durum meyve sineğinin çevresindeki nesneleri tanıması, öğrenmesi ve farklı davranışlar oluşturabilmesine katkı sağlar.

Bu nedenle bir sinir sisteminin yapabileceği işler yalnızca beynin büyüklüğüne değil, nöronların nasıl bağlandığına ve sinapsların oluşturduğu iletişim ağına da bağlıdır.

Kısaca: Küçük bir beyin, yoğun ve düzenli sinir bağlantıları sayesinde çok sayıda görevi yerine getirebilir.
3

Farklı canlı gruplarında sinir sisteminin gelişmişlik düzeyi ile öğrenme kapasitesi arasında nasıl bir ilişki vardır? Bu ilişkiyi örnekler vererek açıklayınız.

Örnek cevap: Genel olarak sinir sistemindeki bağlantıların artması ve sinir sisteminin daha karmaşık hâle gelmesi, canlıların çevreden gelen bilgileri daha ayrıntılı değerlendirmesine ve daha çeşitli tepkiler oluşturmasına katkı sağlar.

Metinde de sinir sistemi karmaşıklaştıkça öğrenme kapasitesinin arttığı belirtilmektedir. Öğrenme, mevcut nöron bağlantılarının güçlenmesi veya yeni bağlantıların kurulmasıyla gerçekleşebilir. Bu durum bilginin yorumlanmasını ve depolanmasını destekler.

Örneğin meyve sineği küçük bir beyne sahip olmasına rağmen çok sayıdaki sinaptik bağlantı sayesinde nesneleri tanıyabilir ve öğrenebilir. Daha gelişmiş sinir sistemine sahip hayvanlarda ise çevreden gelen bilgilerin daha ayrıntılı değerlendirilmesi, geçmiş deneyimlerin kullanılması ve yeni davranışların geliştirilmesi mümkün olabilir.

Önemli: Öğrenme kapasitesini yalnızca beynin büyüklüğü belirlemez. Nöron sayısı, nöronlar arasındaki bağlantılar ve bu bağlantıların düzenlenmesi de önemlidir.

Genel Değerlendirme

Sinir sisteminin temel özelliklerinden biri, çok sayıda nöronun sinapslar aracılığıyla birbiriyle iletişim kurmasıdır. Bu bağlantılar sayesinde canlılar çevreden gelen uyaranları algılar, bilgileri değerlendirir, öğrenir ve uygun davranışlar oluşturur. Meyve sineği örneği, küçük bir sinir sisteminin bile yoğun bağlantılar sayesinde karmaşık işlevler gerçekleştirebildiğini göstermektedir.

Öğrenci Plus

6. Etkinlik (Ders Kitabının 66.Sayfasında Bulunmaktadır.) Hayvanlarda Sinir Sistemleri

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele

Hayvanlarda Sinir Sistemi Farklılıkları

Hayvanlarda sinir sistemi, çevreden gelen uyarıların algılanmasını ve bu uyarılara hızlı bir şekilde yanıt verilmesini sağlayan yapılardan oluşur. Sinir sisteminin temel işlevi ortak olmakla birlikte sinir sisteminin organizasyonu hayvan grupları arasında farklılık gösterir.

Bu farklılık; sinir hücrelerinin vücutta nasıl dağıldığı, gangliyon veya beyin gibi merkezlerin bulunup bulunmadığı, sinir şeritlerinin konumu ve duyu organlarının gelişmişliği gibi özelliklerde görülür.

Hayvanlarda orgutlenme: Hidrada (A) sinir hücreleri ağ biçiminde dağılır; planaryada (B) baş gangliyonları ve boyuna sinir şeritleri bulunur.
Hidrada (A) sinir hücreleri ağ biçiminde dağılır; planaryada (B) baş gangliyonları ve boyuna sinir şeritleri bulunur. Kuşta (C) beyin, omurilik ve çevreye dağılan sinirler belirginleşir. Çizimler aynı büyütme oranında değildir.

Omurgasızlarda Sinir Sistemi Organizasyonu

Omurgasız hayvanlarda sinir şeridi genellikle sindirim kanalının önünde ve vücudun karın tarafında bulunur. Ancak bütün omurgasızlarda aynı sinir sistemi yapısı görülmez.

Süngerlerde Sinir Sistemi Bulunmaz

Süngerlerde özelleşmiş bir sinir sistemi yoktur. Buna rağmen hücreler çevresel değişikliklere tepki verebilir. Ders kitabına göre uyarılar süngerlerde kimyasal yolla hücreden hücreye iletilir.

Bu nedenle süngerler, sinir sistemi organizasyonu karşılaştırılırken sinir sistemi bulunmayan hayvan grubu olarak ele alınır.

Sunger hucreleri: Süngerlerde sinir hücresi bulunmaz.
Süngerlerde sinir hücresi bulunmaz. Su akışının ve hücrelerin çalışmasının düzenlenmesi, hücreler arasındaki kimyasal iletişimle ilişkilidir. B bölümü, bu iletişimi açıklayan basitleştirilmiş bir hücre modelidir.

Sölenterlerde Ağsı Sinir Sistemi

Sölenterlerde birbirine bağlı nöronların bütün vücuda yayılmasıyla oluşan ağsı sinir sistemi görülür. Bu yapı, hayvanlarda görülen en basit sinir sistemi organizasyonudur.

Ağsı sinir sisteminde belirgin bir merkez bulunmaz. Bir bölgede alınan uyarı, sinir ağı boyunca vücudun farklı bölgelerine yavaş ve dalgalar hâlinde iletilebilir. Bu nedenle canlı uyarıya bütün vücuduyla tepki verebilir.

Hidrada sinir agi: A bölümünde vücuda yayılan sinir ağı (1), B bölümünde uyarı sonrasında büzülme görülür.
A bölümünde vücuda yayılan sinir ağı (1), B bölümünde uyarı sonrasında büzülme görülür. Ağsı düzende belirgin bir beyin merkezi bulunmaz; bağlantılı hücreler vücudun farklı bölgelerine bilgi iletir.

Yassı Solucanlarda İp Merdiven Sinir Sistemi

Ders kitabında planarya gibi yassı solucanlarda sinir hücrelerinin

Ücretsiz önizleme burada bitti

Konu anlatımının kalan %70’i kilitli

Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.

Konu anlatımının tamamını aç

Öğrenci Plus

Kontrol Noktası (Ders Kitabının 71.Sayfasında Bulunmaktadır.) Hayvanlarda Sinir Sistemi – Bulmaca

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele