Konu Detayı Sayfası

Homeostatik Süreçler

Konuyu PDF İndir

3 PDF indirme

11.Sınıf

Homeostazi

Homeostazi ve Canlılar İçin Önemi

564

Ücretsiz konu önizlemesi
Konuya Başlarken bölümü açıktır. Konu anlatımının ilk %30'unu okuyabilirsiniz. Etkinlik, performans görevi ve kontrol noktası çözümleri abonelikle açılır.
Ücretsiz bölümün bittiği yere git
1 soruKonuya Ait Çıkmış Sorular
Soru 1.

Sıcak ve kuru bir ortamda bulunan ve yeterli miktarda su alamayan normal bir insanın vücudunda,

I. Vücut iç sıcaklığında artma,
II. Terleme,
III. Doku sıvısındaki tuz miktarında azalma

Olayları, aşağıdakilerin hangisinde verilen sıraya göre gerçekleşir?

(2006-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS))

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
13 soruKonu İle İlgili Çalışma Soruları
Soru 1.

A'dan başlayınız. Bir önermeyi doğru bulursanız D, yanlış bulursanız Y okunu izleyiniz. İlk ulaştığınız çıkışta durunuz. Ayrıca izlediğiniz yolda bulunmasa da sorularda belirtilen önermeleri değerlendiriniz. Ağaç bu soru seti için yeniden hazırlanmıştır.

Yalnız çıkışı değil, seçimlerin bilimsel nedenlerini de yazınız.

Soru Resim 2

a) A'dan başlayınca izlenecek harfleri, D/Y seçimlerini ve ulaşılan çıkışı yazınız. Yoldaki her önermeyi kısaca gerekçelendiriniz.

b) C önermesini değerlendiriniz. Yanlışsa karaciğer dışında iki organı örnek göstererek düzeltiniz.

c) G önermesinin neden yanlış olduğunu hayvan olmayan bir canlıya ait örnekle açıklayınız.

ç) E önermesini bazal metabolizma kavramıyla düzeltiniz. Dinlenirken süren iki enerji gerektiren işlev yazınız.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 2.

A-C panellerinde insana ait organlar, D'de bir yaprak yüzeyindeki yapı gösterilmiştir. Çizimler aynı ölçekte değildir. Numaralar yalnız tanımayı kolaylaştırır; paneller arasında doğrudan anatomik bağlantı çizilmemiştir.

Yapıları tanıyıp homeostaziye ortak ve farklı katkılarını açıklayınız.

Soru Resim 2

a) 1-4 numaralı yapıları adlandırınız. Hangisi insan organı değildir?

b) 1 ve 2 numaralı yapıların azotlu atıkların uzaklaştırılmasında nasıl birbirini tamamladığını açıklayınız.

c) 2 ile 3 numaralı yapıların kan basıncının düzenlenmesi bakımından ilişkisini açıklayınız.

ç) D paneli, 'Homeostazi yalnız hayvanlarda görülür.' önermesini değerlendirmede nasıl kullanılabilir?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 3.

Tabloda kısa süreli basitleştirilmiş durumlar verilmiştir. L, M ve N'nin her birinde K'ye göre yalnız belirtilen etken değiştirilmiş; diğer etkenler sabit kabul edilmiştir. Kalp debisi, dakikadaki atım sayısı ile bir atımda pompalanan kan hacminin çarpımıdır.

Modeldeki eğilimleri gerçek vücuttaki eş güdümlü düzenlemeden ayırınız.

Soru Resim 2

a) K ve L'de kalp debisini mL/dakika cinsinden hesaplayınız. Diğer etkenler sabitken L'de kan basıncı için hangi eğilim beklenir?

b) M'de kalp debisi değişmediği hâlde kan basıncı neden artma eğiliminde olabilir?

c) N'deki değişim kan basıncını hangi yönde etkileyebilir? Böbreklerin bu etkenle ilişkisini açıklayınız.

ç) Gerçek bir kişide yalnız kalp atışının arttığını bilmek, kan basıncının mutlaka arttığını kanıtlar mı? Modelin kabulünü de dikkate alınız.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 4.

A'da ısınmış vücudun, B'de soğuğa maruz kalan vücudun bazı tepkileri modellenmiştir. Çevre deriden daha serindir. B'deki kas görünümü ayrı bir büyütmedir; kasın derinin içinde olduğu anlamına gelmez. Aynı numara iki panelde aynı yapı türünü gösterir.

Numaralı yapıları ve sıcaklık düzenlemesindeki rollerini açıklayınız.

Soru Resim 2

a) 1, 2 ve 3 numaralı yapıları adlandırınız. Hangisi titremeyle ısı üretimine katılır?

b) 2 numaralı yapının A ve B'deki farkı, deriden ısı kaybını nasıl etkiler?

c) A'da terin yalnız yüzeyde birikmesiyle buharlaşması aynı etkiyi gösterir mi? Isı kaybı için hangi olay önemlidir?

ç) Bu tepkilerin düzenlenmesinde hipotalamusun rolü nedir? Derideki bir tepkinin tek başına bütün süreci açıklamamasının nedenini belirtiniz.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Öğrenci Plus

Ön Değerlendirme (Ders Kitabının 150.Sayfasında Bulunmaktadır.) Homeostatik Süreçler

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele
K
Konuya Başlarken (Ders Kitabının 151.Sayfasında Bulunmaktadır.)

İç Dengenin Bozulmasına Karşı Vücudun Tepkileri

Soğuk, sıcaklık değişimi ve su kaybı gibi durumlarda vücudumuzun verdiği tepkileri homeostazi ile ilişkilendirelim.

1

Soğuk, sıcak veya su kaybı gibi durumlarda yaşanan deneyimlerin ortak yönü nedir?

Örnek Cevap:

Bu durumların ortak özelliği, vücudun normal iç ortam koşullarından uzaklaşmasına neden olmalarıdır.

Soğukta vücut sıcaklığının düşme eğilimi, sıcak ortamda ise vücut sıcaklığının yükselme eğilimi ortaya çıkar. Su kaybında vücuttaki su dengesi bozulmaya başlar ve susama hissi oluşabilir.

Her durumda organizma, bozulan iç dengeyi yeniden sağlamak için çeşitli tepkiler oluşturur.

Not: Bu soru kişisel deneyime dayalıdır. Öğrencilerin vereceği örnekler farklı olabilir.
2

Bu durumlarda vücut hangi tepkileri gösterebilir?

Cevap:
  • Soğuk ortamda: Titreme ve kas hareketlerinin artmasıyla ısı üretimi artırılabilir.
  • Sıcak ortamda: Terleme ve deri yüzeyindeki kan akışının değişmesiyle ısı kaybı artırılabilir.
  • Su miktarı azaldığında: Hipotalamustaki reseptörler değişimi algılar, ADH miktarı artar ve böbreklerde suyun geri emilimi artırılır.

Bu tepkilerin tamamı bozulan iç dengenin yeniden uygun sınırlara getirilmesine yöneliktir.

i

Homeostatik süreçlerde fiziksel ve kimyasal olaylar birlikte gerçekleşebilir.

Örnek 1: Kan pH'sı düştüğünde solunumun hızlanması fiziksel bir olay olarak, böbreklerden H+ iyonlarının uzaklaştırılması ise kimyasal süreçlerle ilişkilendirilmektedir.

Örnek 2: Kan glikozu yükseldiğinde glikozun hücrelere geçişi fiziksel bir olay olarak değerlendirilirken, karaciğerde glikozun glikojene dönüştürülmesi kimyasal bir olaydır.

Konuya Başlarken Sonucu

Homeostazinin korunmasında tek bir mekanizma görev yapmaz. Fiziksel ve kimyasal birçok olay birlikte gerçekleşerek bozulan dengenin yeniden kurulmasına katkıda bulunur.

Öğrenci Plus

1.Etkinlik (Ders Kitabının 151.Sayfasında Bulunmaktadır.) Homeostazi Nasıl Sağlanır?

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele

Homeostatik Süreçler

Öğrenci Plus

Ders kitabı çalışması

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele
Egzersiz sırasında terleme, kalp çalışması ve solunum gibi homeostatik tepkileri gösteren görsel.
Etkinlik sırasında ısı üretimi, su kaybı ve oksijen gereksinimi birlikte değişir; farklı sistemler bu değişkenleri düzenlemeye katılır.

Canlıların yaşamlarını sürdürebilmesi, değişen çevre koşullarına rağmen iç ortamlarının belirli sınırlar içinde tutulmasına bağlıdır. İnsanlarda vücut sıcaklığı, pH, kan glikozu, su ve elektrolit dengesi gibi değişkenler sürekli olarak düzenlenir. Bu dengenin bozulması hücresel işlevleri aksatabilir ve sağlık sorunlarına yol açabilir.

Bir basketbol maçı sırasında kalp atışının ve solunumun hızlanması, vücut sıcaklığının artması, yüzde kızarma ve terleme görülmesi; maç bittikten sonra bu değişikliklerin yavaş yavaş normale dönmesi homeostatik süreçlere örnektir. Vücut sıcaklığı dengeye gelene kadar terlemenin bir süre daha devam etmesi, iç dengenin korunmasının sürekli bir düzenleme gerektirdiğini gösterir.

Homeostatik süreçler fiziksel ve kimyasal olayları birlikte içerebilir. Örneğin kan pH değeri düştüğünde solunumun hızlanması fiziksel bir olay olarak değerlendirilirken böbreklerden H+ iyonlarının atılması kimyasal bir olaydır. Kan glikoz düzeyi yükseldiğinde glikozun hücrelere geçişi fiziksel, karaciğerde glikozun glikojene dönüşmesi ise kimyasal bir olaydır.

Su ve Elektrolit Dengesi

Egzersiz sonrası terleme, tuzlu yiyecek tüketimi veya benzeri durumlarda susama hissi ortaya çıkabilir. Cinsiyet, yaş ve vücuttaki yağ oranına göre değişmekle birlikte su, ortalama bir insanın vücut kütlesinin yaklaşık %60'ını oluşturur. Su, metabolik tepkimelerin gerçekleşebilmesi için gerekli ortamı sağlar. Elektrolitler de yaşam için gereklidir. Bu nedenle su ve elektrolit dengesinin korunması, iç ortamın kararlılığı açısından büyük önem taşır.

ADH ve su dengesinin düzenlenmesi

Kan plazmasındaki su miktarı azaldığında hipotalamusta bulunan reseptörler bu değişikliği algılar. Bunun sonucunda ADH (Antidiüretik Hormon) etkisi artar ve böbreklerden suyun geri emilimi artırılır. Böylece daha az su kaybedilir ve daha derişik idrar oluşur.

Kan plazmasının su yoğunluğuna göre ADH salınmasını ve böbrekte suyun geri emilmesini gösteren şema.
Kan plazmasının yoğunluğu yükseldiğinde ADH etkisi artar; böbreklerde suyun geri emilmesi ve idrarın derişikleşmesi desteklenir. Su dengesi düzeldiğinde düzenleyici yanıt azalır.

Kan plazmasındaki su miktarı yüksek olduğunda ise ADH etkisi azalır. Böbreklerde suyun geri emilimi azalır ve daha seyreltik idrar oluşturulur. Bu mekanizma, vücut sıvılarındaki su miktarının uygun aralıkta tutulmasına yardımcı olur.

Kan plazmasında su azalır → Hipotalamus değişikliği algılar → ADH artar → Böbreklerde suyun geri emilimi artar → Derişik idrar oluşur

Kan plazmasında su artar → ADH azalır → Böbreklerde suyun geri emilimi azalır → Seyreltik idrar oluşur

Elektrolitlerin düzenlenmesi

Vücuttaki iyonların belirli

Ücretsiz önizleme burada bitti

Konu anlatımının kalan %70’i kilitli

Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.

Konu anlatımının tamamını aç

Öğrenci Plus

Kontrol Noktası (Ders Kitabının 155.Sayfasında Bulunmaktadır.) Homeostazi - Tanılayıcı Dallanmış Ağaç

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele