Konuya Başlarken bölümü açıktır. Konu anlatımının ilk %30'unu okuyabilirsiniz. Etkinlik, performans görevi ve kontrol noktası çözümleri abonelikle açılır.
Ücretsiz bölümün bittiği yere git
Hücre Neden Bölünür?
|
Haploid ve Diploid Hücreler Nedir? Lütfen Videoyu Seyrediniz. |
Hücrenin bölünmesine neden olan bazı durumlar şunlardır:
1. Yüzey/Hacim Oranının Bozulması
► Her hücrenin bir yaşam döngüsü vardır. Bu döngü sırasında hücreler büyür.
► Hücrenin büyümesi ile birlikte sitoplazma miktarı artmaya başlar. Sitoplazmadaki bu artış hücrenin hacminin artmasına neden olur.
► Hücrede hacim (sitoplazma) artışı, yüzey (hücre zarı) artışından daha fazla olduğu için yüzey/hacim oranı bozulur. Hücrenin hacmi r3 (yarıçapının küpü ile) büyürken, yüzeydeki büyüme r2 (yarıçapının karesi ile) şeklinde olur. Böylece hücrede hacim/yüzey oranı artar. (r3/r2 şeklindedir.)
Bunun sonucunda;
♦ Hücre zarındaki madde alışveriş hızı, sitoplazmanın besin ve oksijen ihtiyacını karşılayamaz hâle gelir. Çünkü hücreler madde alışverişini yüzeyleri ile (hücre zarı) yapmaktadır.
♦ Atık maddelerin dışarı atılması zorlaşır.
♦ Madde iletimi ve gaz alışverişi güçleşir.
♦ Çekirdek hücreyi yönetmek ve denetlemekte güçlük yaşar.
♦ Bu durumda hücre, hacmine oranla yüzeyini artırmak için bölünür.
|
Sonuç olarak hücrede; hacim/yüzey oranı artar. Yüzey/hacim oranı azalır. Bu durumda hücre bölünmek zorunda kalır. |
2. Çekirdek/Sitoplazma Oranının Bozulması
► Hücrenin büyümesi ile sitoplazma/çekirdek oranı da değişir.
► Hücre büyümesi ile sitoplazmadaki artış, çekirdeğin hücreyi kontrol etmesini zorlaştırır. Bu durum sitoplazma/çekirdek dengesini bozar.
► Bu dengenin bozulması sonucu hücre; ya ölecek ya da bölünecektir.
| Büyüyen hücrede; sitoplazma/çekirdek oranı artar yani çekirdek/sitoplazma oranı azalır. Bu durumunda hücre bölünmek zorunda kalır. |
Özet Bilgi:► Hücrenin belli bir büyüklüğe ulaşması ile hücrede; 1. Hacim/yüzey oranı artar (r3/r2). 2. Yüzey/hacim oranı azalır (r2/r3). 3. Sitoplazma/çekirdek oranı artar. 4. Çekirdek/sitoplazma oranı azalır. |
3. DNA'nın Kendini Eşlemesi
► Hücrede hacim/yüzey oranı ile çekirdek/sitoplazma oranı bozulduğu zaman çekirdekte bulunan DNA, hücreye "Bölün" emrini verir.
► Bu durumda; DNA kendini eşlemeye başlar.
► Hücre; DNA eşlenmesi tamamlandıktan sonra bölünmeyi durduran herhangi bir uyarı gelmediği sürece hücre bölünmeye devam eder.
► DNA'nın kendini eşlemesi ile kalıtım materyali doğru ve eşit bir şekilde oluşacak yavru hücrelere aktarılmış olur.
4. Hormonların Uyarıcı Etkisi
► Bölünmenin temel nedenlerinden birisi de hücredeki kimyasal sinyaller ve hormonlardır. Örneğin; insanlardaki büyüme hormonu hücre bölünmesine uyarıcı etki yapar.
|
Hücre döngüsünü, hücre döngüsünün evrelerini ve evreler sırasında görülen değişiklikleri izleyebilirsiniz. |
Hücrelerin Bölünmesinin Sonuçları
1. Doku ve Organların Onarımı
► Çok hücreli canlılarda zarar gören doku ve organların onarımı için hücreler bölünür. Yaralar bu şekilde onarılır.
2. Büyüme ve Gelişme
► Çok hücreli canlılarda hücre bölünmeleri ile büyüme ve gelişme gerçekleşir.
► Bütün vücut hücreleri zigot hücresinin mitoz bölünmeleri sonucunda oluşur.
3. Üreme ve Çoğalma
► Tek hücreli canlılarda hücre bölünmesi çoğalmayı sağlar.
► Bazı çok hücreli canlılar hücre bölünmeleri ile eşeysiz üreme gerçekleştirirler. Örneğin; gelişmiş bitkilerdeki vejetatif üreme yolları buna örnektir.
► Bölünmenin ön koşulu, hücrenin belirli bir büyüklüğe ulaşmasıdır. Ancak bazı hücreler belirli bir büyüklüğe ulaşmadan bölünebilirler. Örneğin; embriyonik dönemde oluşan hücreler bu şekilde hızla çoğalır.
| Hücrenin bölünmesi için gerekli emir ökaryotlarda çekirdek tarafından verilir. Prokaryotlarda ise sitoplazmadaki DNA tarafından verilir. |
| DNA'nın eşlenmesi hücrenin bölüneceğinin kesin kanıtıdır. |
► Hücre bölünmesinin çekirdeğin denetiminde gerçekleştiğini ispatlamak için amipler üzerinde bazı deneyler yapılmıştır.
 |
 |
 |
► Çekirdek, hücrenin denetim ve yönetim merkezidir.
► Hücrede meydana gelen metabolik olayların tümü çekirdeğin denetiminde gerçekleşir.
► Çekirdeğin içinde yer alan DNA, genetik bilgileri bölünme sayesinde yeni oluşan hücrelere aktararak kalıtsal devamlılığı sağlar.
► Çekirdeği olmayan ya da çıkartılan ökaryot
Ücretsiz önizleme burada bitti
Konu anlatımının kalan %70’i kilitli
Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.
Konu anlatımının tamamını aç