İlk Yardım

İlk Yardım

► İlk yardım, ani olarak ortaya çıkan bir hastalık veya yaralanma durumunda olay yerindeki mevcut imkânlarla yapılan hızlı ve etkili müdahalelerdir.

► İlk yardımın temel amaçları;

• Kişinin yaşamını korumak,
• Sağlık durumunun kötüleşmesini önlemek,
• İyileşme sürecine destek olmaktır.

► Bilinçsiz veya yanlış yapılan müdahaleler hasta veya yaralının durumunu daha da kötüleştirebilir.

► Bu nedenle ilk yardım uygulamalarının bilinçli, doğru ve güvenli biçimde gerçekleştirilmesi gerekir.

İlk Yardımcı Kimdir?

► Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen standartlara uygun eğitimi tamamlayıp belge alan ve aldığı eğitim doğrultusunda ilk yardım uygulamalarını yapabilen kişi ilk yardımcı olarak tanımlanır.

► İlk yardım bilgisi yalnızca sağlıkla ilgili bir bilgi değildir. Günlük yaşamda doğru karar verme, riskleri fark etme, yardımlaşma ve sorumluluk alma becerilerinin gelişmesine de katkı sağlar.

► Okullarda düşme, çarpma, kanama, bayılma ve spor yaralanmaları gibi durumlarla karşılaşılabilir. İlk yardım konusunda bilinçli olmak bu tür olaylarda daha güvenli davranılmasını sağlar.

Acil Durum Nedir?

► Acil durum; sağlık, yaşam, mülk veya çevre açısından acil risk oluşturan ve olumsuz sonuçların önlenebilmesi için hızlı müdahale gerektiren durumlardır.

► Trafik kazaları, yoğun kanama, yangın veya çevrede ciddi tehlike oluşturan benzeri olaylar acil durum olarak değerlendirilebilir.

Acil Durumla Başa Çıkmanın Temel Basamakları

1. Olay yerinin güvenli hâle getirilmesi
2. Hasta/yaralı kişinin durumunun değerlendirilmesi
3. Yardım çağrısı yapılması (112)
4. İlk yardımın sağlanması

► İlk yardım eğitimi; bireyin yalnızca acil durumlara müdahale etmesini değil, kazalara yol açabilecek riskleri önceden fark ederek güvenli yaşam alışkanlıkları geliştirmesini de destekler.

1. Olay Yerinin Güvenli Hâle Getirilmesi

► Hasta veya yaralıya müdahaleye başlamadan önce olay yerinin ilk yardımcı, hasta/yaralı ve çevrede bulunan diğer kişiler açısından güvenli olup olmadığı değerlendirilmelidir.

► İlk yardımcının kendi can güvenliği önceliklidir.

Olay yeri değerlendirilirken;

• Olayın ne olduğu anlaşılmaya çalışılır.
• İlk yardımcıyı tehlikeye sokabilecek bir durum olup olmadığı belirlenir.
• Trafik, yangın ve elektrik gibi çevresel riskler değerlendirilir.
• Gerekli güvenlik tedbirleri alınır.
• Ortam güvenli değilse güvenli mesafeye geçilerek profesyonel yardım istenir.

2. Hasta/Yaralı Kişinin Durumunun Değerlendirilmesi

► Hasta veya yaralının değerlendirilmesi belirli bir sıra içerisinde yapılır.

Birinci Adım — Birincil Kontrol

► İlk izlenimden başlayarak;

• Bilinç durumu,
• Nefes alıp almadığı,
• Belirgin kanama bulunup bulunmadığı,
• Olay yerinde devam eden bir risk olup olmadığı

hızlı biçimde değerlendirilir.

İkinci Adım — Tüm Vücudun Değerlendirilmesi

► Birincil kontrolden sonra hasta veya yaralının vücudu baştan sona değerlendirilir.

► Yaşamı tehdit eden bir durum belirlenirse öncelik bu duruma verilir.

Üçüncü Adım — Hasta/Yaralının Hikâyesinin Alınması

► Bilinci açık olan kişiden olayın nasıl meydana geldiği öğrenilir.

► “Sorun nedir?” veya “Size ne oldu?” gibi açık ve anlaşılır sorularla bilgi alınabilir.

3. Yardım Çağrısı — 112

► Acil sağlık yardımına gereksinim olduğunda 112 Acil Çağrı Merkezi aranır veya bir başkasından araması istenir.

► Görüşmede sakin, yavaş, anlaşılır ve doğru bilgi verilmelidir.

112 ile görüşürken;

• Arayan kişi kendisini tanıtmalıdır.
• Olayın ne olduğu kısa ve anlaşılır biçimde açıklanmalıdır.
• Hasta veya yaralı sayısı belirtilmelidir.
• Varsa özel durumlar bildirilmelidir.
• Hasta/yaralının durumu açıklanmalıdır.
• Yapılmış olan ilk yardım uygulamaları belirtilmelidir.
• Olay yerinin konumu açık ve doğru biçimde tarif edilmelidir.

4. İlk Yardımın Sağlanması

► İlk yardım belirlenen kurallara uygun olarak gerçekleştirilmelidir.

► Hasta veya yaralıya sakin bir dille yaklaşılmalı ve güven verilmelidir.

► Müdahale sırasında kişinin durumu gözlenmeli ve çevresel tehlikelerden korunması sağlanmalıdır.

► Genel kural olarak hasta veya yaralıya yiyecek ya da içecek verilmemelidir.

Derlenme Pozisyonu

► Bilinci kapalı olan bir kişide kasların gevşemesi sonucunda dil hava yolunu tıkayabilir.

► Kişinin bilinci kapalı ancak normal solunumu varsa derlenme (kurtarma, iyileşme, sabit yan yatış) pozisyonu kullanılabilir.

► Derlenme pozisyonu verilmeden önce ortam güvenliği sağlanmalı ve yardım çağrısı yapılmalıdır.

► Solunumu olmayan kişiye doğrudan derlenme pozisyonu verilmez; temel yaşam desteğine başlanır.

Temel Yaşam Desteği

► Temel yaşam desteği, solunumu ve kalbi durmuş hasta veya yaralıda hava yolu açıklığı sağlandıktan sonra yapay solunum ve dış kalp masajıyla yaşamın desteklenmesine yönelik ilaçsız müdahalelerdir.

Yetişkinlerde temel yaşam desteğinde kitapta verilen temel sıra şöyledir:

• Olay yerinin güvenli olduğundan emin olunur.
• Hasta/yaralının omuzlarına hafifçe dokunularak yüksek sesle “İyi misin?” diye sorulur.
• Bilinci kapalıysa 112 Acil Çağrı Merkezi aranır ve çevrede varsa OED getirilmesi istenir.
• Hava yolu açıklığı sağlanır.
• Solunum, göğüs kafesinin hareketleri izlenere