Karbohidratların Genel Özellikleri
► Yapılarında C, H, ve O atomu bulunur.
► Bitkiler tarafından fotosentez ile üretilirler.
► Fazlası yağa dönüştürülerek vücutta depolandığı için kilo almaya sebep olabilir.
Karbohidratların Görevleri
► Canlılar tarafından 1.sırada enerji verici olarak kullanılırlar.
► Tüm canlılarda nükleik asitlerin (DNA, RNA) ve ATP’nin yapısına katılırlar.
► Lipit ve proteinlerle birleşerek hücre zarının yapısına katılırlar.
► Bakteri, arke, mantar ve bitkilerde bulunan hücre çeperlerinin yapısına katılırlar.
► Monomerleri arasında Glikozit Bağı taşırlar.
► Genel formülleri: (CH2O)n Buradaki n karbon sayısıdır.
| Karbohidratların düzenleyici görevleri yoktur. |
► Taşıdıkları şeker sayısına göre 3 gruba ayrılırlar.
► Bunlar; monosakkaritler, disakkaritler ve polisakkaritlerdir.
| Karbohidrat Çeşitleri | |||||
| Monosakkaritler | Disakkaritler | Polisakkaritler | |||
| 3 Karbonlular (Triozlar) | Pirüvik Asit, PGAL (Fosfogliser Aldehit) vb. | Maltoz, Sükroz (Sakkaroz) ve Laktoz | Yapısal Polisakkaritler | Depo Polisakkaritler | |
| 5 Karbonlular (Pentozlar) | Riboz ve Deoksiriboz | Selüloz ve Kitin | Nişasta ve Glikojen | ||
| 6 Karbonlular (Heksozlar) | Glikoz, Fruktoz ve Galaktoz | ||||
Monosakkaritlerin Genel Özellikleri
► Karbon sayıları 3 - 7 arasında değişir. En basit şekerlerdir.
► Kapalı formülleri (CH2O)n (n = karbon sayısıdır.) şeklindedir.
► Hücre zarından geçebilecek büyüklüktedir.
► Tek birimden (monomer) oluşurlar.
► Suda çözünürler.
► Daha küçük şekerlere hidroliz ile parçalanamazlar. Yıkımları hücresel solunum veya fermantasyon ile olur.
► Yapılarında glikozit bağı bulunmaz.
► Yıkımları hücre içinde solunum reaksiyonları ile olur.
► Üretimleri; fotosentez ve kemosentez ile olabilir.
► Sindirilmeden direk kana geçerler.
► En önemli monosakkaritler 5 karbonlu (pentozlar) ve 6 karbonlu (heksozlar) olanlarıdır.
5 Karbonlu Monosakkaritler (Pentozlar)
► Riboz ve deoksiribozdur.
a. Riboz; RNA, ATP, NAD ve FAD yapısına katılır.
b. Deoksiriboz ise sadece DNA’nın yapısına katılır.
► Her ikisi de enerji verici olarak kullanılmazlar, yapısal karbohidratlardır.
► Deoksiribozun ribozdan farkı, bir oksijenin eksik olmasıdır.
► Pentozlar yapıya katılır. Hücrede enerji elde etmek için kullanılmazlar.
► Riboz ve deoksiriboz şekerleri birbirinin izomeri değildir.
► Ribozun kapalı formülü C5H10O5
► Deoksiribozun kapalı formülü C5H10O4'tür.
6 Karbonlu Monosakkaritler (Heksozlar)
► Glikoz (üzüm şekeri= kan şekeri),
► Fruktoz (meyve şekeri) ve
► Galaktoz (süt şekeri)'dur.

♦ Hepsi suda çözünür. Dolayısı ile hücrenin osmotik basıncını artırırlar.
♦ Kapalı formülleri (C6H12O6)'dır. Ancak atomları farklı düzenlenmiştir. Yani birbirlerinin izomeridirler.
♦ İzomer: kapalı formülleri aynı, açık formülleri farklı olan moleküllerdir.
Heksozların hücre zarındaki difüzyon hızları
Galaktoz > Glikoz > Fruktoz şeklindedir.
Glikoz (Kan Şekeri, Üzüm Şekeri)
► Tüm canlı hücrelerde bulunur ve hücrelerin birinci derecede enerji kaynağıdır.
► Glikoz hücrelerde O2’li solunum ile su ve CO2’e kadar parçalanarak ATP enerjisi elde edilir.
► Kan şekeri veya üzüm şekeri olarak ta bilinir.
► Glikoz beyin ve sinir hücrelerinin temel ATP enerji
Ücretsiz önizleme burada bitti
Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.
Konu anlatımının tamamını açKonuya Ait Çıkmış Sorular
Konu İle İlgili Çalışma Soruları
Sağlıklı insanlarda açlık kan şekeri 70-100 mg/dL aralığındadır. Bu değerin altında ya da üstünde olması bazı metabolik hastalıklara neden olur.
Buna göre açlık kan şekeri anormal derecede azalan bir bireye aşağıdaki karbonhidrat içeren besinlerden hangisinin verilmesi kan şekeri seviyesini daha kısa sürede yükseltir?
12 saat aç bırakıldıktan sonra bir kediye süt verilmiştir.Süt, verilmeden ve verildikten 2 saat sonra alınan kan örneğinde bulunan bazı karbonhidrat miktar analizi aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Buna göre;
I. Süt içerisinde laktoz bulunmaz.
II. Verilen sütte 2x mg glikoz bulunur.
III. Sindirilmiş laktozun monomeri kanda bulunur.
ifadelerinden hangilerine ulaşılabilir?
Polisakkaritler, yüzlerce veya binlerce glikozun glikozit bağlarıyla bağlanması sonucu oluşur. Bitkiler, bir polisakkarit olan nişastayı depolar. Gerektiğinde glikoz monomerleri arasındaki bağlar kırılır ve bitki hücrelerinin gereksinimi olan glikoz bu depodan alınır. Patates ve tahıl insan diyetindeki temel nişasta kaynaklarıdır. Buna rağmen insana ait hücrelerde nişasta bulunmaz. İnsanlar ve diğer omurgalılar glikozun fazlasını başka bir polisakkarit çeşidi olan glikojen halinde depolar.
Verilen bilgilerden yola çıkılarak aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?
Maltoz, karbonhidratların disakkaritler grubundan bir şeker olup iki molekül glikozun dehidrasyon tepkimesiyle oluşur.
Verilen bilgiye sahip bir öğrenci oldukça hassas bir terazinin iki kefesine aşağıdaki gibi molekülleri bırakmıştır.

Buna göre terazinin K kefesinin 2, L kefesinin 3 yönünde ilerleyerek dengede kalması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?