Konu Detayı Sayfası

Omurgasız Hayvanlar

Konuyu PDF İndir

4 PDF indirme

9.Sınıf

Organizasyon

Sınıflandırma

11684

Ücretsiz konu önizlemesi
Konuya Başlarken bölümü açıktır. Konu anlatımının ilk %30'unu okuyabilirsiniz. Etkinlik, performans görevi ve kontrol noktası çözümleri abonelikle açılır.
Ücretsiz bölümün bittiği yere git
1 soruKonuya Ait Çıkmış Sorular
Soru 1.

Aşağıdaki özelliklerden hangisi eklem bacaklı hayvanlar arasında yalnızca böceklere özgüdür?

(2015-Lisans Yerleştirme Sınavı (LYS))

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
38 soruKonu İle İlgili Çalışma Soruları
Soru 1.

Eklem bacaklılarda açık dolaşım ve kitin içeren dış iskelet yaygındır. Antenler farklı eklem bacaklı gruplarında bulunabilir; trake sistemi böceklerde ve çok ayaklıların bazı gruplarında görülür. Böceklerin vücut planında baş, göğüs ve karın bölümleri ile göğse bağlanan bacaklar ayırt edilir.

Soru Resim 2

a) Eklem bacaklılar arasında yalnızca böceklere özgü kabul edilen seçeneği belirtin ve bacakların vücutta bulunduğu bölgeyi yazın.

b) Açık dolaşım, kitinli dış iskelet, anten ve trake solunumu neden böceklere özgü özellikler değildir?

c) Böceği bir örümcekle karşılaştırarak bacak sayısı ve vücut bölümleri bakımından ayırın.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 2.

Battaniye ahtapotu (Tremoctopus violaceus) tropikal denizlerde yaşayan omurgasız bir hayvan türüdür. Bu türün en ilginç özelliği dişi ve erkek bireyler arasındaki büyüklük farkıdır. Dişi bireyler yaklaşık 2 metreye kadar uzayabilirken erkek bireyler 1-3 santimetre uzunluğunda kalır ve büyümezler. Ağırlık bakımından ise bu fark bazı bireylerde 40.000 kata kadar ulaşabilmektedir. Erkek bireylerde içi sperm ile dolu çiftleşme için özelleşmiş bir kol bulunur. Çiftleşme sırasında bu üreme kolu erkek bireyden ayrılır ve dişinin solungaç boşluğuna aktarılır. Çiftleşme gerçekleştikten kısa bir süre sonra erkek bireyler ölür. Döllenmiş yumurtalar ise olgunlaşana kadar dişi ahtapotun vücudunda korunur.
Buna göre,
I. Aynı tür canlılarda morfolojik farklılıklar görülür.
II. Çiftleşebilme özelliği aynı tür kategorisinde yer alabilmek için yeterlidir.
III. Neslin devamı için dişi bireylerin vücudu büyüktür.
açıklamalarından hangilerine ulaşılamaz?

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 3.

Hücrelerinde laktoz sentezi yapabilen çok hücreli bir canlı ile ilgili,
I. Zarsı diyafram bulundurur.
II. Memeli sınıfına ait bir dişidir.
III. Olgun alyuvarları çekirdeksizdir.
çıkarımlarından hangileri doğru değildir?

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 4.

Hayvanlar âlemindeki canlıların ekonomiye ve teknolojiye katkıları oldukça fazla olmuştur. Farklı ortamlara adaptasyon sağlamış hayvanlar, insanların dikkatini çekmiş ve bu ortamlarda hayatta kalma şansını artıran özellikleri incelenip araştırılmıştır. Bu gözlemler ışığında çeşitli hayvan sınıflarına ait canlılar, günümüzde kullanılan birçok teknolojik araca ilham kaynağı olmuştur. Örneğin ses hızını aşmayı başarabilen concorde uçaklarının tasarımında, yunusların burun şekli ve kuyruk kısmı özelliklerinden esinlenilmiştir.
Bu açıklamaya göre,
I. Yarasalar kör olmamasına karşın çıkardıkları çok yüksek frekanslı ses dalgalarının etraflarındaki cisimlere çarpıp geri dönmesi yardımıyla yönlerini bulurlar. Bilim insanları da yarasaların yankı ile yer tespiti üzerinde çalışmalar yapmıştır. Bu çalışmalar ile günümüzde kullanılan radar ve sonar cihazları geliştirilmesi teknolojik araçların yapımında hayvanlardan esinlenilmesiyle ilgili başka bir örnek oluşturur.
II. Yapılan teknolojik araçlar, esinlenilen canlıların nesillerinin tükenmesine neden olmuştur.
III. Bilim insanları farklı ortamlarda yaşayan canlıların, sahip oldukları özellikleri ne amaçla kullandığına dair gözlemler yapmış, tespitlerde bulunmuşlardır.
yorumlarından hangileri yapılabilir?

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
12 soruOYSS Soruları
Soru 1.

Su kanalı ve tüp ayak modelini okuyalım

Bir derisi dikenli örneği için hazırlanmış işlev modelinde on tüp ayağın zemine etkin temas kaydı izlenmiştir. Su kanalı işlevinin olağan ve aksadığı iki model karşılaştırılmıştır. Diğer özellikler aynı kabul edilir; gerçek canlıya müdahale yapılmamıştır.

Soru Resim 2

a) İki modelde etkin temas gösteren tüp ayak yüzdelerini hesaplayınız.

b) İki yüzde arasındaki fark kaç yüzde puandır?

c) Bu kayıt su kanalı sistemi ile hangi yapının işlevi arasındaki ilişkiyi destekler?

d) Bu deneyden su kanalı sisteminin hayvanın bütün hareketlerinin tek nedeni olduğu veya iskeletin görevsiz olduğu sonucu çıkar mı?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 2.

Yıldız, küre ve uzun gövde

A–C çizimleri sırasıyla denizyıldızı, denizkestanesi ve denizhıyarı örnekleridir. A’nın küçük ek çiziminde tüp ayaklar büyütülmüştür. Bu grubun kalkerli iskelet elemanları omurga sütunu değildir.

Soru Resim 2

a) Üç örneğin ortak omurgasız grubunu yazınız.

b) A’nın küçük ek çizimindeki kısa, esnek uzantıları adlandırınız ve su kanalı sistemiyle ilişkisini belirtiniz.

c) “Bu gruptaki bütün canlılar yıldız biçimindedir.” yargısını B ve C ile değerlendiriniz.

d) Denizkestanesinde sert destek bulunması neden omurgalı olduğunu kanıtlamaz?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 3.

Başkalaşım basamaklarını tamamlayalım

Belirli bir kelebek örneğinin model döngüsünde yumurta, larva, pupa ve ergin basamakları izlenmiştir. I–III boşluklarına larva, pupa ve ergin adları yerleştirilecektir. Süreler bu kurgusal örneğe aittir; bütün böceklere genellenmez.

Soru Resim 2

a) I, II ve III boşluklarını sırayla doldurunuz.

b) Yumurtadan çıkan larva ile erginin farklı görünmesi, bunların mutlaka farklı türe ait olduğunu gösterir mi?

c) Başlangıç yumurta evresinden ergin oluşumuna kadar verilen toplam süreyi hesaplayınız.

d) Bu örnekten bütün eklem bacaklıların aynı başkalaşım basamaklarından geçtiği sonucu çıkar mı?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 4.

Eklemli üyeler ortak, bütün örnekler böcek mi?

Dört ergin eklem bacaklı örneğinin ortak özellikleri tabloda verilmiştir. Kayıtlar belli örneklere aittir. Sert dış örtü, omurga ile aynı yapı değildir.

Soru Resim 2

a) Bu dört örnekte ortak olan üç yapısal özelliği listeleyiniz.

b) “Örümcek, akrep ve yengeç de böcektir.” önermesini grup–örnek ilişkisi bakımından değerlendiriniz.

c) Hem kara hem su örneklerinin bulunması grubun yaşam alanı hakkında ne gösterir?

d) Sert örtüsü bulunan yengecin omurgasız olarak adlandırılması neden çelişki değildir?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.
Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Omurgasız Hayvanlar

► Hayvanlar âleminin en geniş grubudur. Hayvan türlerinin %95'ini oluştururlar.

► Bazılarında kıkırdak ve kemikten oluşan iç iskelet vardır.

► Vücutlarının sırt kısmında omurga bulunmaz.

► Omurga olmadığı için sinir şeritleri karın bölgelerinde yer alır.

► Bazılarında dış iskelet bulunur. Dış iskelet; organik ve inorganik maddelerden oluşur. Vücudun dışında bulunur. Kaslar iskelete içeriden bağlanır. İskelet esnek bir yapıda olmadığı için hayvanın büyümesini sınırlar ve zaman zaman atılır. Bazılarında ise iç iskelet bulunur (süngerlerde ve derisi dikenlilerde olduğu gibi).

► Bir kısmı suda bir kısmı karada yaşar. Suda yaşayanlarda solungaç solunumu, karada yaşayanlarda ise trake solunumu veya hücre yüzeyi ile solunum görülebilir.

► Omurgasız hayvanlarda genellikle açık kan dolaşımı görülür. Açık kan dolaşımında kan, damarlar ve dokular arasındaki Sinüs denilen boşluklarda dolaşır. Kılcal damarlar bulunmaz. Kanın vücuttaki dolaşımı yavaş olur.

► Kapalı kan dolaşımı yapanlar da vardır. Örneğin; ahtapot, mürekkep balığı ve halkalı solucanlarda kapalı kan dolaşımı görülür.

► Çoğunluğu eşeyli üreme yapar. Hermafrodit olan türleri vardır. Bazıları ise eşeysiz olarak çoğalır. (tomurcuklanma veya rejenerasyon ile)

► Boşaltımdan sorumlu yapıları; alev hücreleri, nefridyumlar ve malpighi tüpleridir. Böbrek bulunmaz.

► Embriyonik dönemde solungaç yarıkları görülmez.

► Vücutları genellikle segmentsizdir (parçalı değil). Ancak halkalı solucanlar ve eklem bacaklıların vücutları segmentlidir.

► Vücut simetrileri genellikle Radyal (Işınsal) Simetri gösterir. (Vücut merkezinden geçen herhangi bir düzlem vücudu iki eşit parçaya bölüyorsa buna Radyal Simetri denir. Örneğin; Deniz Yıldızı, Hidra gibi canlıların vücudu radyal simetrilidir.)

► Ancak solucanlar ve eklem bacaklıların vücut simetrileri Bilateral Simetrilidir. (Boydan ve ortadan geçen düzlem vücudu iki eşit parçaya bölüyorsa buna Bilateral Simetri denir.)

► Ayrı eşeyli ve aynı eşeyli (hermafrodit) olanları vardır. (Dişi ve erkek üreme sisteminin aynı canlıda bulunmasına Hermafrodit denir. Bu canlılar kendi kendilerini dölleyebilirler. Örneğin; yassı ve toprak solucanları hermafrodittir.)

Omurgasız hayvanlar altı sınıfa ayrılarak incelenir.
Omurgasız Hayvanlar
Süngerler (Deniz Süngerleri)
Sölenterler (Hidra, Denizanası, Mercan, Deniz Şakayığı) 
Solucanlar
Yassı Solucanlar (Planarya, Tenya)
Yuvarlak Solucanlar (Bağırsak Solucanı, Kancalı Kurt)
Halkalı Solucanlar (Toprak Solucanı, Sülük, Halkalı Kurt)
Yumuşakçalar (Midye, Salyangoz, Ahtapot, Mürekkep Balığı)
Eklem Bacaklılar
Kabuklular (Karides, Yengeç, İstakoz)
Böcekler (Karasinek, Arı, Çekirge, Kelebek, Bit, Pire, Uğur Böceği)
Örümcekler, Akrepler, Keneler
Çok Ayaklılar (Kırkayak, Çiyan)
Derisi Dikenliler (Deniz Yıldızı, Deniz Kestanesi, Deniz Hıyarı, Deniz Kirpisi)
Süngerler

► Süngerlerin tamamı çok hücrelidir. Hayvanlar aleminin en basit olanıdır.

► Hücreleri tam olarak farklılaşmadığı için doku, organ ve sistemleri bulunmaz.

► Duyu, sinir ve kas hücreleri bulunmadığı için aktif hareket edemezler.

► Vücutlarında çok sayıda Por denilen açıklıklar bulunur. Bu açıklıklardan giren su ile süngerlerin vücut hücreleri arasında; gaz alışverişi, besin alımı ve atıkların uzaklaştırılması (difüzyon ile) sağlanır.

► İç iskelet taşırlar. İç iskeletleri inorganik ve organik maddelerden oluşmuştur.

► Yakaladıkları mikroorganizmaları ve organik parçaçıkları hücre içine alarak hücre içi sindirim yolu ile parçalarlar.

► Çoğu denizlerde çok azı ise tatlı sularda bir zemine bağlı olarak hareketsiz yaşarlar.

► Embriyonik tabakalardan biri olan Mezoderm Tabakası taşımazlar. (Endoderm ve Ektoderm tabakaları vardır.)

► Vücutları torba, kadeh veya vazo şeklindedir.

► Asimetrik (şekilsiz) veya radyal simetri vücut yapısına sahiptirler.

► Eşeyli ve eşeysiz yolla üreyebilirler.

► Çoğu sünger Hemafrodittir (Çift eşeyli). Aynı canlı hem yumurta hem sperm üretir. Kendi kendini dölleyebilir.

► Rejenerasyon (kendini yenileme) yetenekleri yüksektir.

► Vücutları parçalara ayrıldığında, her bir parçadan yeni bir canlı oluşabilir. Bazı sünger türleri ev ve vücut

Ücretsiz önizleme burada bitti

Konu anlatımının kalan %70’i kilitli

Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.

Konu anlatımının tamamını aç