2. Tema: Ölçme ve Değerlendirme Soruları

Açık uçlu cevaplar gerekçeli örneklerdir; aynı bilimsel anlamı taşıyan farklı ifadeler kullanılabilir. Aşağıda soruların kısa ifadeleri verilmiştir. Tam soru metinleri, seçenekler, özgün afiş, tablo ve şemalar sayfanın sonundaki kitap sayfalarından incelenebilir. Bu içerik MEB’in resmî cevap anahtarı değil, Biyoloji Hikayesi için hazırlanmış açıklamalı çözümdür.

Fiziksel aktivitenin olumlu ve olumsuz etkilerini sorgulayan birer araştırma sorusu yazınız.

Çözüm ve gerekçe

• Olumlu etki: Düzenli, orta şiddette fiziksel aktivite yapan lise öğrencilerinin dikkat süresi ve algıladıkları stres düzeyi, hareketsiz öğrencilerinkinden farklı mıdır?
• Olumsuz etki: Yaşa ve fiziksel kapasiteye uygun olmayan yoğun direnç antrenmanı, öğrencilerde kas-eklem yakınmalarının görülme sıklığıyla ilişkili midir?

Karşılaştırma yapılırken uyku, beslenme, yaş, başlangıçtaki sağlık durumu ve toplam ekran süresi gibi etkenler de dikkate alınmalıdır.

A, B ve C grupları arasındaki farklılıkları beden sağlığı açısından açıklayınız.

Çözüm ve gerekçe

A: Hareketsizlik kondisyonu azaltabilir; uzun ekran süresi, uygunsuz duruş ve yetersiz dinlenme yorgunluk ve baş ağrısına eşlik edebilir. B: Düzenli ve uygun düzeyde hareket, dolaşım ve dayanıklılığı destekleyebilir; stresin ve uyku düzeninin iyileşmesi dikkat ve başarıya katkı sağlayabilir. C: Dinlenme yetersizliği ve kapasiteyi aşan yüklenme kas-eklem sorunlarına; dengesiz veya kişiye uygun olmayan beslenme ise sindirim yakınmalarına katkıda bulunabilir. Bu bulgular, her yoğun sporun ya da her proteinli yiyeceğin zararlı olduğunu göstermez; programın uygunluğu önemlidir.

Fiziksel aktivitenin size kısa ve uzun vadede sağlayabileceği katkılara ilişkin çıkarım yapınız.

Çözüm ve gerekçe

Örnek kişisel çıkarım: Günümün uzun bölümünü oturarak geçiriyorsam hareket molaları verip düzenli yürüyüş gibi uygun etkinlikler ekleyebilirim. Kısa vadede daha iyi uyku, daha düşük stres ve derslere daha iyi odaklanma bekleyebilirim. Düzenli sürdürdüğümde kalp-damar, kas ve kemik sağlığımı, dayanıklılığımı ve yaşam kalitemi destekleyebilirim. Etkinliğin türünü ve yükünü kapasiteme göre artırır, yeterli dinlenmeye ve dengeli beslenmeye dikkat ederim.

Üç grubu fiziksel aktivite, gözlem, açıklama ve çıkarım bakımından karşılaştıran tabloyu doldurunuz.

Çözüm ve gerekçe